прил. чукотскай, чукча; чукотский язык чукча тыла.

мн. (ед. чукча м., ж., чукчанка ж.) чукчалар.

чукча || чукотский; чуукчалар чукчи; чуукча дьахтара (или кыыһа ) чукчанка; чуукча тыла чукотский язык.

ньалҕарый диэнтэн б. тэҥ. көстүү. Арыы ууллан ньалҕарыҥныыр
□ Чукча аһара кыһалларыттан көлөһүнэ сарт түһэн хара сирэйэ ньалҕарыҥныыр. «ХС»

дьүһ. туохт. Сүһүөххэр ыараханнык уйуттан бэйэҕэр сөбө суох түргэн хамсаныылары оҥорон хаамп. ☉ Тяжело опираясь на ноги, делать быстрые неуклюжие, несообразные с комплекцией движения
Чукчалар кулубалара сааты-сууту умнан куотан, кырыытынан баһыччахтаан тиийэн, ярангаҕа кэтиллэ түстэ. С. Курилов (тылб.)

өҥөй диэнтэн дьаһ
туһ. [Арыгы] Үтүө үрдүүрүн Үлтүрүтэн баран Үөлэстээҕи өҥөтөр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Өлүүнү өҥөппүт дьылҕаттан Өндөтөн, Эн өлбөт тыыннаатыҥ, Ол иһин сахаттан, чукчаттан Тут истиҥ сүрэхпит махталын! Эллэй

туохт. Сыбаайбата оҥор, сыбаайбата тэрий. ☉ Справлять свадьбу
Күһүн Өктөөп бырааһынньыгар сыбаайбалаабыттара. С. Никифоров
Чукча эмээхсинин эбэтэр суон биэкэри, арыт украинка Галяны ылан сыбаайбалыах буолар, ити туһунан тоҕо-хоро оонньоон кэпсэтэр. Н. Габышев

ж. яранга, ураһа (хол. чукчаларга, туспа үмүркэй үрүттээх ураһа).

1. аат. Чукча табата (хотугу табаттан уҥуоҕунан кыра, дьүһүнэ ордук хара уонна көлүүргэ үөрэнэ охсубат, холуон). ☉ Северный олень чукотской породы (отличается невысоким ростом, более тёмным окрасом, чем у других видов оленей, при поимке оказывает сопротивление, неспособный к упряжи)
   Хааргыннар уойунньаҥнарынан, дьэллигэ суохтарынан уонна бөрөттөн күрэнэн куотан хаалбаттарынан олохтоох боруодатааҕар ордуктар. С. Руфов
   «Үксүлэрэ күн табалара, хааргыннар аҕыйахтар», — диэт оҕонньор Айсен аҕатыгар эргиллэр. С. Дадаскинов
   Кини чукча хааргыннарын ламутскай төрөл боруоданан солбуйбут табаларын үөрэ аны үксээн-хаҥаан, тупсан испитэ. С. Курилов (тылб.)
2. даҕ. суолт. Чукча табатын тириититтэн, тыһыттан тигиллибит. ☉ Сшитый из шкуры, лапок северного оленя чукотской породы
   Бэргэһэтэ хара хааргын тугут тириитэ. С. Дадаскинов
   Ааммын тоҥсуйан лиһигирэтээт, тэлэйэ баттаан, ыт саҕынньахтаах, хап-хара хааргын тугут бэргэһэлээх киһи киирэн кэллэ. Н. Габышев. Копандин кырса тыһа бэргэһэлээх, килбэлдьигэс хара хааргын тыһа этэрбэстээх. Т. Одулок (тылб.)
   ср. чук. каргин ‘олень’

көр аһыныгас
[Киргиэлэй суруксут] кыра киһиэхэ бэрт аһыныык, аламаҕай киһи. Эрилик Эристиин
Сорох эһэ киһи курдук өйдөөх, сүрдээх аһыныык буолар дииллэр. Болот Боотур
Кини санаатыгар, орто дойду үрдүгэр бу таптыыр ийэтиттэн ордук үчүгэй, аһыныык уонна күүстээх ким да суоҕа. Н. Якутскай
Чукча аһыныык санаата уһуктубутун даҕаны Саайыра сэрэйбэтэ. С. Курилов (тылб.)