даҕ. Иринньэх уонна итэҕэс; түктэри, абааһы, чиччик (оҕо туһунан). ☉ Хилый, с врожденным дефектом и невыживающий; урод, уродливый (о ребенке)
Быһаҕас дьоллоох, түөрэккэй төлкөлөөх аамыйа, иринньэх оҕолор куттарын-сүрдэрин куду анньан биэрээччи албын Айыыһыт олоҕун кырдьаҕас ойуун обургу ырааҕынан тумнан ааста. И. Гоголев
Биир киин оройуоҥҥа Д. диэн бөһүөлэк учаастактааҕы балыыһатыгар алкоголизм ыарыыга ылларбыт дьахтартан аан дойдуга аҕыйахтык көрсүллүбүт түктэри (аамыйа) оҕо төрөөн баран сотору өлбүтэ. «Кыым»
Сорох балыгы элбэхтик сиэбит, ол эрээри бэйэлэрэ биллэрдик ыалдьыбатах дьахталлартан букатын аамыйа, төбөлөрүн мэйиитэ сайдыбатах, лабаалара куҥ буолбут чиччик оҕолор төрөөбүттэр. ППА ТЭД

аат. Киһини итирдэр утах. ☉ Алкогольный напиток, вино
Арыгы адьарай Акаарыларга ас. А. Софронов
Арыгыга үөрэнимэ — үөрэн мас суорарга, от охсорго. ТХХ АС
Бачча кырдьыахпар диэри арыгыны эккирэтэн испэтэх киһибин. С. Ефремов
тюрк. аракы, монг. архи
◊ Арыгыга баттатыы — наһаа элбэх арыгыны иһэн ыалдьыы. ☉ Сильное похмелье. Арыгыга ылларыы — арыгыны эккирэтэ сылдьан иһэн арыгыһыт буолуу. ☉ Алкоголизм. Арыгыга ылларыы — ыарахан ыарыы. Арыгыттан ииримтийии — тохтообокко өр кэмҥэ арыгы иһииттэн төрүттээх өй санаа, ньиэрбэ айгырааһыныгар тиэрдэр ыарахан ыарыы. ☉ Белая горячка. Арыгыттан ииримтийии билигин да баар көстүү буолар. Кыһыл арыгы — үксүн виноградтан оҥоһуллубут кыһыл өҥнөөх арыгы. ☉ Красное вино; вино, изготовленное чаще из винограда. Остуолга кыһыл арыгыны уурдулар. Үрүҥ арыгы — испиир ууламмыта. ☉ Водка; разбавленный спирт
Өлөөнө ас киллэрэр, чаанньыктан чэй кутар уонна кыра кыраппыыҥҥа үрүҥ арыгы, үрүүмкэ аҕалар. С. Ефремов

аат.
1. Туох эмэ сайдыытын, буолуутун биир кэрдииһэ, сүһүөҕэ. ☉ Отдельный момент, стадия какого-л. процесса, этап
Уруок тиһэх этээбигэр үөрэнээччилэр бэйэлэрэ талбыт тиэмэлэригэр ким туохха дьоҕурдааҕынан хоһоон суруйан холонон көрөллөр. СОТТЛ
Алкоголизм маҥнайгы этээбигэр тирии аннынааҕы килиэккэҕэ сыа элбэхтик түмүллэр буолан, ыарыһах тас көрүҥэ доруобай, чэгиэн-чэбдик курдук буолар. СИВ АКУО
2. Сэрии чаастара айанныыр суолларыгар саллааттары аһатар уонна хоннорор пуун. ☉ Пункт на пути следования войск, в котором предоставляется ночлег, продовольствие, фураж. Биһиги этэрээппит этээпкэ кэлэн аһаан, утуйан сынньанна
3. Хаайыылаахтары хантан эмэ ханна эмэ илдьэр суолга хонук сир баар пууна; хаайыылаахтары уонна сыылынайдары хантан эмэ ханна эмэ илдьэр суол, итиэннэ кинилэри маннык хомбуойдаан илдьии бэйэтэ. ☉ Пункт для ночлега в пути партий арестантов; путь следования арестантов, ссыльных, а также сама такая партия, этап
Хаайыылаахтары биир сиртэн атын сиргэ тиэйэн дуу, хомбуойдаан үүрэн дуу илдьэллэрэ «этээп» диэн аатырар. Г. Борисов
Аныгы кэлиибэр манна баар буолуоҥ да, этээбинэн ыыттарыам, ону ол курдук өйдөө. А. Куприн (тылб.)
4. Успуорт күрэхтэһиитигэр (хол., сүүрүү эстэпиэтэтигэр) көрүллүбүт дистанция биир кэрчик сорҕото. ☉ Отрезок дистанции в спортивных соревнованиях, этап. Биир былааҕы сатаан тиэрдиэ суохпут Эстэпиэтэ тиһэх да этээбигэр. Хоһоон т.