артель; тыа хаһаайыстыбатын артыала сельскохозяйственная артель.

прил. тыа хапаайыстыбатын; сельскохозяйственная артель тыа хаһаайыстыбатын артыала.

прил. балык бултуур, балык булдунан дьарыктанар; рыбопромысловая артель балык бултуур артыал.

разг. делать что-л. артелью.

1) участник, соучастник, компаньон || совместный, общий; мин кыттыгаһым мой компаньон; кыттыгас үп общее имущество; 2) артель, товарищество; кыттыгаһынан аһыыбыт мы питаемся артелью.

устав; партия программата уонна устааба программа и устав партии; тыа хаһаайыстыбаннай артыалын устааба устав сельскохозяйственной артели.

1. аат.
2. Кимниин эмэ кыттыһан бииргэ тугу эмэ гынар (оҥорсор, дьарыктанар, үлэлэһэр о. д. а.) киһи. ☉ Компаньон, соучастник, партнер
   Куһаҕан киһи биир сүрүн бэлиэтэ — бэйэтин аргыстарын, кыттыгастарын холуннарар, намтата сатыы сылдьаахтыыр үгэстээх. Амма Аччыгыйа
   Кыттыгаһа эмиэ бултуу-алтыы ыстанар, биһиги кинини ымсыыра одуулаан хаалабыт. И. Гоголев
   Көрсө түстүм кыттыгаспын, Кыттыгаһым саатын сүкпүт, Кыыла турбут, өрө көрбүт. М. Хара
3. Биир өйдөөх-санаалаах, биир интэриэстээх дьон холбоспут түмсүүлэрэ. ☉ Артель, товарищество
   Киһи буоларга дылы, кыттыгастары, артыаллары тэрийтэлиэм диирэ эбээт. Күндэ
   Кыттыгаһы, холбоһугу, артыалы, хоммуунаны үөскэтэн, үөдүтэн сайыннаран иһэллэр. «Чолбон»
4. даҕ. суолт. Кимнээх эмэ кыттыспыттарын түмүгэр баар буолбут, уопсай. ☉ Общий, совместный
   Даарыйа эмээхсин Микиитэлиин кыттыгас халандаар хаптаһыннаахтар. Амма Аччыгыйа
   Кыттыгас таһаартарар үлэлэригэр Кылбановскай бэйэтэ киллэрбит биир даҕаны ыйааһыннаах соҕус научнай матырыйаала суох. В. Яковлев
   Аспытүөлбүт кыттыгас. Н. Кондаков

1. аат.
2. Дьону үлэҕэ холбооттооһун социалистическай сүрүн форматынан буолар бэйэ туттар сүөһүтүн (аты, оҕуһу) уопсайдаан, биир хаһаайыстыба буолан үлэлээһин. ☉ Основная форма социалистического производственного объединения граждан для ведения коллективного хозяйства на базе обобществления средств производства, артель
   Артыаллар хайыы-үйэ бурдуктарын күрүөтүн ханан да быыһа суох гына туттулар. П. Ойуунускай
   «Хоптолоох» сиһиттэн — Көстөкүүннээх олохторуттан артыал миэлиҥсэтин тыаһа курулаан иһиллэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
   Табаарыстыба чилиэннэрин кытары кэпсэтии оҥортуубут, артыалга киирэллэригэр ыҥырабыт. А. Бэрияк
3. Үлэ сорох көрүҥнэригэр (ордук күүс үлэтигэр) уопсай дохуоттаах уонна эппиэттээх буолар гына, бииргэ үлэлээһиҥҥэ дьоннор холбоһуулара. ☉ Объединение лиц некоторых профессий (связанных с физическим трудом) для совместной работы с общими доходами и общей ответственностью. Балыктааһыҥҥа артыал тэрийдилэр
   □ Тыал, буурҕа оонньуур, хаар саба тибэр хотугу дойдуга балыксыт артыалыгар атын сиртэн киһи кэлэрэ — сүрдээх улахан сонун. Т. Сметанин. Онон артыал көмүс көрдөөһүнэ туһата суохтук саҕаланар. И. Бочкарев
4. эргэр. Артыал чилиэнэ, артыалга кыттыгас киһи. ☉ Член, участник артели.
5. эргэр. Кэргэн; доҕор. ☉ Супруг (супруга); спутник жизни
   Аналлаах артыалын, Эрэмньилээх эрин, Туһааннаах доҕорун Моонньуттан кууспутунан, Уоһуттан уураабытынан [сылдьар]. Өксөкүлээх Өлөксөй
6. даҕ. суолт., эргэр. Быысаһа турар, сэргэ олорор. ☉ Соседний, смежный
   Артыал дьаам. Артыал киһи. ПЭК СЯЯ