аттан диэнтэн дьаһ. туһ. Маппыйы күн сарсын тыаҕа аттаннар

I
аттаа диэнтэн атын
туһ. Бу соноҕоһуҥ аттана илик эбит. И. Гоголев
II
туохт.
1. Атта булун, хаһаайыстыбаҕар ат сүөһүтэ тэрин. ☉ Приобрести лошадь, обзавестись лошадью для хозяйства. Дьөгүөр быйыл сымнаҕас майгылаах аттанна
2. Атта миин, ат үөһэ олор. ☉ Сесть верхом на лошадь
Доҕоро Наһаар, уола сүппүтүн оройуоҥҥа тыллыыр аатыран, хаһан да сааламмат бэйэтэ эмиэ сааланан, аттанан, бу сарсыарда эрдэ барбыта. Суорун Омоллоон
Ханнык дьүһүннээх аты аттанан кэлбиккиний? Саха фольк. Бу айылаах дойдуга Аттанан кэлбит атым. С. Зверев
3. Айаҥҥа тур, бар. ☉ Отправляться в дальнюю дорогу, уезжать куда-л. Хата, сарсыарда эрдэ туран кэлиэм, таҥараттан көрдөһөн, мантан аттаныахпыт. А. Софронов
«Сарсыарда эрдэ аттаныахпыт, хата, малгын хомунан, чөкөтөн кэбис», — диэбитэ Дьөгүөрсэ кэргэнигэр. Н. Якутскай
♦ Аттаныаҕым да аһыйбат көр кытыым да кыһыйбат. Аттаныах өттө — атынан айаннаан иһэр сир хаҥас өттө. ☉ Левая сторона дороги, по которой едет человек верхом на коне. Хочоҕо киирдэххинэ, суолуҥ икки аҥыы хайдыһыа, ону аттаныах өттүгүн тутуһаар. Ол дойдуга аттан — өл. ☉ Отправляться на тот свет, умирать
Тугун дьиибэтэй, доҕоор. Эмээхсиним кэнниттэн ол дойдуга аттанаары гыннаҕым дуу? Кини таҥаралыаҕыттан бэттэх уйан буолан хааллым. И. Гоголев
Эн эһэҥ отут саастааҕар, Ойоҕостотон үс хонукка Өйө-төйө суох сыппыта, Онтон төрдүс түүнүгэр «Ол дойдуга» аттаммыта — Ол сахха эмчит-томчут суоҕа. «ХС»

1) обзаводиться лошадью; 2) садиться верхом на лошадь; атын аттанна он сел на коня; 3) отправляться в дорогу, уезжать; бүгүн аттаннылар они отправились сегодня.

побуд: от аттан = сажать на лошадь.