организатор торгов (конкурса)

и. д. л. от тэрий = организатор; уһулуччулаах тэрийээччи выдающийся организатор.

1) продажа, торговля || продающийся, продажный; бу атыыга барар это идёт в продажу, это продаётся; атыы эт мясо для продажи; 2) цена; атыыта төһөнүй ? сколько (это) стоит?; 3) товар для продажи; туох атыы баарый ? что есть в продаже?

торги

конкурс

I 1) азарт, задор; күрэҕэ киирдэ он вошёл в азарт; 2) состязание, соревнование.
II гонка, загон; куобах күрэҕэ охота на зайцев путём загона; балык күрэҕэ ловля рыбы путём загона (в сети).

аукцион

1) организовать; создать; колхоһу тэрий = организовать колхоз; оонньууну тэрий = организовать игры; 2) снаряжать, собирать; экспедицияны тэрий = снарядить экспедицию; ыраах айаҥҥа тэрий = собрать кого-л. в дальний путь; 3) перен. устраивать, обеспечивать; оҕоҥ кэскилин тэрий = устроить будущее своего ребёнка.

аат. Тугу эмэ тэрийэр киһи. ☉ Организатор
Бэҕэһээҥҥи уулусса дьонуттан туйгун тэрийээччилэр, удаарынньыктар тахсыталаатылар. Н. Заболоцкай
М. К. Аммосов бэртээхэй тэрийээччи, талааннаах агитатор, олус үчүгэй табаарыс этэ. СБТТ. «Кыым» хаһыат …… маасса өйүнсанаатын таба этээччи, түмээччи, тэрийээччи буолбута. «Кыым»

I
ат диэнтэн хай. аата. [Өлүөскэ уол] таһырдьа тахсан аттарын көрөн баран, айаҕын атыы бөҕөнү атан, хараҕын көрүү бөҕөнү көрөн, киирэн кэлэн ыһыытыыр-хаһыытыыр. Саха фольк.
II
аат.
1. Туох эмэ табаары, аһыыр аһы харчытыгар биэрии, эргинии. ☉ Продажа товаров, продуктов
Анна Андреевна наар эт атыытыгар мөхсөн таҕыста. Софр. Данилов
Бырааһынньык иннинэ кэпэрэтиип лааппытыгар бэрт үгүс таҥас, ас, испиир, чэй, табах атыыга тахсар. Н. Якутскай
[Сэлиэдэбэтэл] маҕаһыыннарга атыыга барбатах табаардар уонна ыскылаакка баар таҥастар этикеткаларын хомуйан, судебнай-техническэй экспертизаҕа ыыталаан турар. М. Попов
2. Туох эмэ сыаната (үксүгэр харчынан). ☉ Цена, стоимость чего-л. (преимущественно в деньгах)
Төһө да астаммыт аһы, атыыһыттан атыытыгар дуу, иэс дуу ылбыттарын иһин, өр ыыппаттар. А. Софронов
Оҕонньор хаһыат атыытын биэрээри, дьахтар ылымаары, мөккүспэхтээтилэр. Амма Аччыгыйа
Сиир килиэбин атыытын төлөөн булчуттарга хаалбыт килиэп куоркатыгар сүүрбэ харчыны батары баттаан кэбиспитэ. Суорун Омоллоон
3. Киһи туттар, эргинэр табаара. ☉ Товар для продажи
Аан дойду арҕаһыгар, Туһахтаах кус курдук Толугуруу бааллан, Тойон аҕам эрэ туһугар Атыы буоларга анаммыт Уһун сордоох мин буоллаҕым. С. Зверев
4
көр сулуу. [Быттааны Сүөдэр] бэргэһэлээбит аҕабыыкка оччотооҕу сокуон быһыытынан кыайан төлөөбөккө уонна атыытын биэрбэккэ, ойоҕун күрэтэн ылбыт. МНН
Кэргэн ылыллыбыт дьахтар атыыта халыым диэн ааттанара. НМВ ССРСИ
Кыыһа эргэ барбытыгар, кыыһын атыытын биир аты халыым ылбыт. Күндэ
тюрк. садыг, сатыг

көр сулуу
Онтон [Быттааны Сүөдэр] кынна хомойон, кыыһыран кэлэн, күтүөттээх кыыһын, атыы-сулуу ылбатаҕын иһин үөҕэн, мөҕөн, араастаан кыраан барбыт. МНН

көр атыы
1.
Онно [эбэҥкилэр сирдэригэр] атыытутуу буолар. Атыыһыттар үмүөрүһэн тиийэннэр эбэҥкилэр муҥнанан булбут түүлээхтэрин дуона суох сыанаҕа атыылаһаллар. Амма Аччыгыйа
Киһисүөһү элбээн истэҕин ахсын, аһыыртаҥнар наадата улаатан, атыы-тутуу кэҥээн, ылсыы-бэрсии элбээн иһэр. Болот Боотур

аат. Кыһыылаах-абалаах, омуннаах-төлөннөөх куоталаһан оонньуу. ☉ Азартные, задорные состязательные игры
Киэһэ үлэ кэнниттэн көркүрэх бөҕө буолла. — Мантан ыла хойукка диэри, аһыы-аһыы, оонньуу-күлүү, көр-күрэх буолла. Болот Боотур

I
аат. Илин былдьаһыы, туохха эмэ куоталаһыы. ☉ Состязание, соревнование
Аныгы да өттүгэр Аатырдыннар сахалар, …… Оонньуу, тустуу күрэҕэр Өрөгөйдүүр буоллуннар. Эллэй
Василий кэлэ охсон, Ньургууна биир өттүгэр киирдэ, сытыырхайбыт, күрэх күрэстэһэ киирээри турар бөҕөскө маарыннаабыкка дылы. А. Сыромятникова
Ол да буоллар күрэх аата күрэх. Охтон түһүөм да буоллар, мөлтөөбүппүн биллэриэм суоҕа дии саныыбын испэр. Э. Соколов
♦ Күрэх былдьас — күүскүнэн, быһыйгынан холос, куоталас. ☉ Мериться силой, состязаться в силе, резвости и т. п. Сүктэн барарыгар кыыс аймаҕыттан урууга сүүстэн тахса киһи барар, ол иһигэр хары хапсар, нөрүөн көрсүһэр, күрэх былдьаһар бөҕөстөөхтөр, быһыйдаахтар. Саха фольк. Тэҥн. күөн көрүс, күрэс былдьас
II
аат. Элбэх буолан тыа булдун эбэтэр балыгы үүрэн, күрэтэн, хаайан бултааһын. ☉ Загон, гонка (вид охоты)
Былырыын күһүн Кырса диэн кырдьаҕас кыылдьыт ытын куобах күрэҕэр алҕаска ытан кэбиспиттэрэ. С. Никифоров
Куобаҕы бултааһын көҥүллэммит күнүттэн ыла улуу күрэх саҕаланар. «ХС». Киһи барыта саһыл уонна бөрө күрэҕэр бэлэмнэнэн барбыта. С. Сарыг-Оол (тылб.)

күрэх-билэ дьон — аймах-билэ дьон диэн курдук
Көҕүөркөҕүөр муҥунан Көйөргө кымыс оҥотторон, Көхсүбүтүн чөллөрүтэн, Күргүөмүнэн көрүлүөҕүҥ Күрэх-билэ дьонум. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кумалааным иннигэр Көҥүлбүттэн, Күрэх-билэ дьоммуттан Күрэниэ да суохпун! И. Чаҕылҕан
Араҕыстыҥ дойдугуттан Күрэхбилэ дьоҥҥуттан, Арахсаары тураҥҥын, Туох диэн кэриэс хааллардыҥ? Д. Дыдаев

туохт.
1. Дьоҥҥо-сэргэҕэ улахан суолталаах туох эмэ саҥаны, урут суоҕу дьону түмэн баар гын, олохтоо. ☉ Основывать, учреждать, организовывать что-л., имеющее общественное значение, путём привлечения общественных сил, сообща, коллективом
Биһиги саҥа олоҕу тутар, урут хаһан да үөскүү илик, киһиэхэ дьиҥ көҥүлү биэрэр саҥа Ил тэрийэр улуу соруктаахпыт. Н. Лугинов
Ыраах тыа сиригэр олохтоох эдэр натуралистар бэйэлэрин илиилэринэн Саха сиригэр бастакы ботаническай саады тэрийдилэр. И. Данилов
Аҕалара Василий Алексеевич улахан дуоһунаһыгар олорбохтуох баҕатын толорон либерал-демократтары бэйэтин тула муспута уонна саҥа баартыйа тэрийбитэ. У. Ойуур
△ Туох эмэ тэрээһини бэлэмнээн ыыт (хол., мунньаҕы, бырааһынньыгы). ☉ Организовывать, проводить какое-л. мероприятие (напр., собрание, праздник)
Нэһилиэк иһигэр ким да тэрийэрэ биллибэт мунньахтара буолуталыыллар. Амма Аччыгыйа
Догдоевтар дьиэлэригэр сылга иккитэ үгэс буолбут бырааһынньыктары тэрийэн доҕотторун ыҥыраллара. Н. Лугинов
Дьэ бу саас үөһэ, от-мас чэлгийэ көҕөрүүтэ, мунньуллубут кымыстарын иһээри ыһыах тэрийээри тэриннилэр. Эрилик Эристиин
2. Тугу эмэ (хол., туох эмэ үлэни) былааннаан, бэрээдэктээн, сааһылаан ыыт, оҥор; кимиэхэ эмэ (хол., ханна эрэ ыраах айаннааччыга, үлэлии, бултуу барааччыга, ыал буолааччыга) туох эмэ наадалааҕы бэлэмнээн-оҥорон биэр. ☉ Подготавливать, налаживать что-л. (напр., планомерную работу); подготавливать что-л. нужное для кого-л., снабжать кого-л. всем необходимым для чего-л.
Күөх ыраахтааҕы бэркэ сөбүлээн, кыыһын тэрийэн, оҥорон, бухатыырга мэҥэһиннэрэн ыыппыт. Саха фольк. Кылаабынай инженер диэн үлэни тэрийэр, үлэ хаамыытын былаанныыр, суоттуур, тутуһар киһи. Н. Лугинов
Кинини [Болоту] ким эмэ үөрэххэ тэрийэр сибикитэ биллибэт. Н. Заболоцкай
◊ Дьыала тэрийэр — ким эмэ туохха эмэ буруйдааҕын быһаарар үлэни ыыт. ☉ Заводить на кого-л. дело
Яков Гурьев дьыала тэрийбит. М. Доҕордуурап
Алексеев андаатар тириитин биэртин билинэр буоллаҕына дьыала тэрийэр сөптөөх. М. Попов. Тэрийэр кэми- тиэт — туох эмэ тэрээһини бэлэмниир үлэни ыытарга талыллыбыт бөлөх. ☉ Организационный комитет
Владимир Михайлович суруйааччылар сойуустарын тэрийэр кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлиирэ. Софр. Данилов. Тэрийэр үлэ — туох эмэ тэрээһини бэлэмниир үлэ. ☉ Организаторская, организационная работа
Кылбановскайга …… тэрийэр үлэни сатарыппытыгар быыгабар биэрбиттэрэ. В. Яковлев
Тэрийэр үлэни тупсарыы былааннаах сорудаҕы толорууга быһаччы төһүү буолар. Дьону үөр.
ср. др.-тюрк., тюрк. тер ‘собирать’

n. commerce, trade

v. to arrange, organize; тэрилтэ n. company, institution