I анат. промежность.
II диал. холощёный олень (в старшем возрасте).

I прогорклость (жира, масла); тухлость (мяса, рыбы).
II ах гын = вдруг, внезапно замереть (напр. от страха); ах бар= внезапно, вдруг замолчать.

переставать, прекращаться (о дожде, кровотечении); самыыр ахта дождь перестал.

аат., анат. Киһи атахтара уонна сүөһү, кыыл кэлин атахтара холбоһор сирдэрин алын өттө; ыстаан икки буутун холбоһор сирин алын өттө. ☉ Промежность
Аттанаары туран ахтатын абырахтаппыкка дылы (өс ном.). Иин айаҕын уот эмти сиэбитинэн көөртөрө, бу кинилэр үрдүлэригэр кэлэн ахтата көстөн турар эбит. Эрилик Эристиин
Ахтатын анныгар тиийэр хаары чөм-чөм буурдаан, уон көлөлөөх обуос илин-кэлин өттүгэр кэлэ-бара сылдьааччылара — ити кини. С. Федотов. Тэҥн. самах

аат. Муҥха кынатын алын ситимэ. ☉ Нижняя бечева невода
Чардаат аллара турар дьоҥҥо тиийэн, салайааччыттан алыҥах тутааччы оҥороругар көрдөстүм. Тумарча
Муҥха ийэтин аа-дьуо Ганнибал алыҥаҕыттан таһаарар. Н. Габышев

I
туохт. Сүүрбэт, тохтубат буол; тохтоо, ханнан хаал (ардах, хаан туһунан). ☉ Переставать (о дожде), прекращаться (о кровотечении). Самыыр ахта
□ Хаанын хаарынан саба туттан аҕа сатаабыт да, тохтооботох. «ХС»
Украинаҕа кыргыс дьыллар Аймаһыйан аастылар. Халааннырар сааскы уулар Аарыгыран ахтылар. Күн Дьирибинэ. Тэҥн. аҕын
◊ Ах бар — эмискэ саҥата суох бар, им-дьим буол. ☉ Внезапно, вдруг замолчать, замолкнуть
Даайа, ойоҕоско астарбыт киһи курдук, соһуйан, ах баран, саҥата суох олорбохтоото. А. Софронов
Саҥа ордук хотуулаах тылы булаары гыммыттыы, иккиэн ах баран турдулар. Амма Аччыгыйа
Бу мунньахха мустубут дьон бука барылара апка ылларбыт курдук ах баран олордулар. П. Ойуунускай
Ырыа, хормуоска тыаһа, быһа тарпыттыы, эмискэ ах барар. М. Доҕордуурап. Ах бэрдэр — наһаа долгуйан саҥаҕыттан мат, саҥата суох буол. ☉ Терять способность говорить (от сильного волнения)
Арсен икки чабырҕайа кэйиэлээтэ. Трибунаҕа кэлэн баран, ах бэрдэрэн турда. А. Федоров. Дьэбдьиэ ах бэрдэрэн олорбохтоото. Болот Боотур
Сэмэнчик, ах бэрдэрэн саҥарбакка, кэнниттэн эрэ көрөн хаалла. Эрилик Эристиин. Ах гын — эмискэ таалан хаал (долгуйан, куттанан). ☉ Внезапно замереть (от волнения, страха)
Ити мичээртэн мин хайдах эрэ ах гына түстүм, сүрэҕим нүөлүйэн ылла. С. Никифоров
Дьон ах гынна. Инникилэр сууллан түстүлэр, сорохторо туруйалаан бардылар. Н. Павлов
II
аат. Аһыйбыт амтан, хос амтан. ☉ Привкус, горечь, прогорклость. Ахтаах арыы. Ахтаах сыа
□ Ахтаах арыытын Аҕатыттан кистээн Аҕалар буолла. Эллэй
III
саҥа алл. Дьиктиргээһини, сөҕүүнү, куттаныыны уо. д. а. көрдөрөр. ☉ Выражает удивление, восхищение, испуг и т. п. [Петя:] Ах, аны өссө биирдэ бы-растыы гын, Манечка! С
Ефремов. Ах, Ирина! Сэгэрим, хантан маннык тиэтэйдиҥ? П. Тобуруокап
[Михаил убайыттан төттөрү ыстанар] Ах, оннук эбит дии! Эн миигин итинник суолунан быыһаары гыммыт эбиккин дии, ону мин өйдөөбөккө үөрэ истибиппин. С. Ефремов

аат. Маска (ураҕаска) эбэтэр быаҕа иҥиннэриллибит туох эмэ бэлиэтэ, символа буолар араас формалаах уонна өҥнөөх таҥас лоскуйа. ☉ Флаг. Судаарыстыбаннай былаах. Кыһыл былаах
□ Хайа борокуот урут тиэнэ охсон тумсугар кыһыл былааҕа тэлибирээбитинэн Дьокуускайга устан сундулуйа турарыгар куоталаһыы күргүөмнээн баран эрэр быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Куорат ортотугар баар таҥара дьиэтиттэн үрүҥ былааҕы туппут сүүрбэ биир ньиэмэс тахсан билиэн бэриннэ. Ф. Софронов
◊ Былаах былдьаһыыта — сүүрүүлээх оонньуу көрүҥэ: площадканы ортотунан аҥардаан, икки хамаандаҕа хайдыһан оонньонор. Площадка кэлин быыһын ортотугар былаах анньыллар, ону утары оонньооччуларга ситтэрбэккэ эрэ бэйэ площадкатыгар аҕалыллыахтаах, оччоҕо кыайыллар. ☉ Вид подвижной игры. Играют две команды. У каждой своя площадка, в середине задней стороны которой ставится флажок. Цель игры — завладеть флажком чужой команды и принести его на свою площадку, при этом успеть увернуться от игроков второй команды. Сайылык оҕолоро мустан, былаах былдьаһа оонньоотулар

аат., түөлбэ. Атахсыт ыарыы. ☉ Копытница (копытянка) (гнойная опухоль на конечностях некоторых животных). Дьаах - олус сыстыганнаах ыарыы

межд
уой! Ах, как красиво! - Уой, тоҕо кэрэтэй!

межд. бок, тууй-сиэ; ах, как красиво! бок, тоҕо баҕас үчүгэйэй!; ах, я забыл! тууй--сиэ, умнан кэбиспиппин!

n. rancidity; ахтаах a. rancid

v. to stop flowing, to cause to clot