Якутские буквы:

Якутский → Якутский

аҕыйахта

сыһ. Ахсаанынан, кээмэйинэн дуона суохтук; ахсааннаахтык. Малочисленно, незначительно; несколько (незначительное количество) раз
Ханна эрэ ыттар, аҕыйахта ньаҕыргыы-ньаҕыргыы, хам бараллар. Софр. Данилов
Тайах оҕото ол-бу диэки көрбөхтүүр уонна тыа диэки аҕыйахта үктэнэн хаалар. Н. Заболоцкай
Аҕыйахта уунаҥнаатын кытта, кыра ырааһыйа ортотугар кыһыл төлөнүнэн илгистэ турар кыракый ампаар көһүннэ. И. Гоголев

аҕыйах

  1. даҕ.
  2. Ахсаанынан элбэҕэ суох, үгүс ахсаана суох, ахсааннаах («элбэх» диэҥҥэ утары суолталаах быһаарыыта суох аат). Малочисленный, немногочисленный, незначительный; несколько; мало (неопределенное в количественном отношении имя, имеющее противоположное значение слову «много»). Аҕыйах хонуктааҕыта. Аҕыйах чаас иһинэн. Аҕыйах сыллаахха диэри. Аҕыйах саҥалаах
    Аҕыйах тыл минньигэс, үгүс тыл сымсах (өс ном.)
    Аҕыйах хонугунан, баскыһыанньаҕа дьиэбэр өрөөн баран, эрдэ сарсыарда туран оскуолабар бардым. Амма Аччыгыйа
    Орон үрдүгэр ходуул кутуллан сытар, онон буоллаҕына аҕыйах хонуктааҕыта ким эрэ сор суоллаах манна хааллыбыт быһыылаах. Эрилик Эристиин
    Манна холкуос сүөһүтүн сорҕото аһыыр, сүөһү көрөөччү аҕыйах ыал, үксэ дьахтар олорор. Н. Заболоцкай
  3. Элбэх, хойуу буолбат (буолбатах), сэдэхтик көстөр, сэдэх. Редкий, редко встречающийся, нечастый
    Киһиэхэ мас курдук туһалаах бэрт аҕыйах. М. Доҕордуурап
    Айаас аты аҕыйах Анал дьон сыһыталлар. Күннүк Уурастыырап
    Тыа маһа араастаах буолааччы, Норуокка киһи да араастаах, Ол эрэн кэрэтэ кыайааччы, Эмэҕэ, дьааттааҕа аҕыйах. С. Данилов
  4. Өлгөмө суох, дьадаҥы, куйа; таһаарыыта суох (хол., үлэ, булт эҥин). Скудный по своим результатам, бедный, непроизводительный (напр., о работе, добыче и др.)
    Хоһооннорум отоно оччо өлгөм буолбатах: Отут сылга сордоно Оҥорбутум аҕыйах. И. Эртюков
  5. аат суолт. Ахсаанынан элбэҕэ суох, биллэр, чөкө ахсааннааҕа. Незначительное количество, малость
    Лоокуут айманан, аатыгар эрэ бултаабыт буолара. Уруккутунааҕар аҕыйаҕы бултаан кэлэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
    [Өрүүскэ — Ыстапааһаҕа:] Эһиги сүөһүгүтүн, дьоннорго хорҕотон кистии-кистиигит, аҕыйаҕынан көрдөрөн суруйтара олороҕут. Күндэ
    Куһаҕан аҕыйаҕына, үчүгэй үксүнэ Өргөстөөхпөр үөлүллэммин Өлбүтүм ордук буолсу. П. Ойуунускай
    Аҕыйахтан аҕыйах ордуо (охтуо, өлүө), үгүстэн үгүс (элбэхтэн элбэх) өлүө (охтуо) — биир эбэтэр дуона суох ахсааннаах киһи элбэх дьону кытта утары киирсиитигэр: «аҕыйахпыт диэн толлон туруохпут суоҕа, ороскуот, сүтүк улахана элбэххэ буолуо»— диэн саанансэрэтэн этэр былыргы көһөр олук тыллара. букв. от меньшего падет меньше, от большего падет больше (старинная формула-угроза перед выступлением одиночки или меньшинства против превосходящей силы)
    [Манчаары:] Ааранан атаҕастыыр буоллаххытына, Аҕыйахтан аҕыйах ордуо, Үгүстэн үгүс өлүө.— Ону бигэтик биллэриҥ! А. Софронов
    Күүстээх Куонаан балаҕан тулааһын баҕанатын туура охсон ылбыт да: «Дьэ, кэлиҥ бэттэх, үгүстэн үгүс охтуоҕа, аҕыйахтан аҕыйах охтуоҕа», — диэн буолбут. «ХС»
    Оҕолоор, сибилигин босхолонуоҕуҥ, элбэхтэн элбэх өлүө, аҕыйахтан аҕыйах өлүө. С. Ефремов
    Аҕыйах тылынан — биир-икки тылынан, кылгастык; уһаппакка-тэниппэккэ быһыта-орута (кэпсээ). В двух словах, короче говоря
    Атаспар, эйиэхэ, аны дьэ, Ааттаммыт атамаан сааһыттар Анааннар көтөрдүүр сирдэрин Аҕыйах тылынан мин кэпсиим. Күннүк Уурастыырап
    Ипатий туһунан аҕыйах тылы аҕыннахха, үлэттэн үлэҕэ сиэттэрэн, арыый сүнньэ көнөн сылдьар курдук. М. Доҕордуурап. Аҕыйах-үгүс (үгүс-аҕыйах) кэпсэтии (саҥа) (наадата суох) — элбэхтик дьүүллэспэккэ биллэр дьыаланы түргэнник быһаарыахха диэн этии. Ясное дело, надо решать без (долгих) разговоров (соотв. меньше слов — больше дела)
    Туох үгүс-аҕыйах саҥа баар буолуой? Хата оҕолорбутун алгыс үтүөтүн алҕаан, тыл үтүөтүн этэн, орто аан ийэ дойдуга түһэрдэхпит! Саха фольк. Үгүс-аҕыйах кэпсэтии наадата суох. Солуута суох мээнэ лабаардыыгын. Н. Неустроев

Якутский → Русский

аҕыйах

недостаточный, малый (по количеству) || небольшое количество чего-л. || немного, мало; аҕыйах киһи кэлбит пришло мало людей; аҕыйах хонугунан через несколько дней; харчым аҕыйах у меня денег мало; балыгы аҕыйаҕы ылла он взял немного рыбы; үп аҕыйаҕа недостаток средств; үлэ үксэ , тыл аҕыйаҕа үчүгэй посл. хорошо, когда больше дела, меньше слов.

Якутский → Английский

аҕыйах

a. lesser, somewhat, some, a little; аҕыйахтых adv. somewhat, a little; аҕыйаа= v. to dwindle, lessen


Еще переводы:

дьоодьороҥнотолоо

дьоодьороҥнотолоо (Якутский → Якутский)

дьоодьороҥноо диэнтэн төхт. көрүҥ. Көлөтө бүдүрүйээт, аҕыйахта дьоодьороҥнотолоон баран, букатын турунан кэбистэ

лэкээрис гын

лэкээрис гын (Якутский → Якутский)

лэкээрий диэнтэн көстө түһүү. Баараҕай тиит титирэстии түстэ да ууга биирдэ лэкээрис гынан хаалла. М. Ефимов
Биригэдьиир суолга киирэн, күөх төбөтө аҕыйахта көстөн, лэкээрис-лэкээрис г ы ммахтаат, эргииргэ мэлис гынан хаал ла. П. Аввакумов

мааҥыын

мааҥыын (Якутский → Якутский)

көр мааҕын
Талах маа ҥыын хаста да биллэр-биллибэттик ходьоҥноон, ибигирээн ылбыта. И. Гоголев. Тайах оҕото биэрэккэ тахсан уутун илгистэр, ол-бу диэки көрбөхтүүр уонна мааҥыын сыллаан ааспыт кырааскалаах тыытын аттынан тыа диэки аҕыйахта үктэнэн хаалар. Н. З аболоцкай

уобуталаа

уобуталаа (Якутский → Якутский)

уоп I диэнтэн төхт
көрүҥ. Эһэтэ дьэдьэннээх быһыы килиэп улахан өттүн чугаһата аспытын Тээйэ, кэпсээнигэр аралдьыйа олорон, көрбөккө эрэ ылан, аҕыйахта уобуталаан кэбистэ. Софр. Данилов
[Алаа Моҥус] Чаачахаан оҕолорун, Үгэххэ саспыттарын, Харбыалаһан булаттыыр, Биирдиитэ уобуталыыр. М. Ефимов

хадьырыйталаа

хадьырыйталаа (Якутский → Якутский)

хадьырый диэнтэн төхт
көрүҥ. [Эһэ] харыларын хадьырыйталаабыта хаана өрө тыгар. И. Гоголев
Аччыктаабыта сүр эбит: ийэтэ бүөмнээн уурбут бүтүн кырбас этин аҕыйахта уопта уонна, бэл, өҥүргэһин быһыта хадьырыйталаата. Р. Баҕатаайыскай
Килиэби ылан хадьырыйталаабыта, ситэ ыстаабакка ыйыстан дьүккүҥнээтэ. В. Тарабукин

хадьырыйбахтаа

хадьырыйбахтаа (Якутский → Якутский)

хадьырый диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Кыыл] уоругар кирдьигинии-кирдьигинии маһы хадьырыйбахтаата. Л. Попов
Үрүҥ эһэ балыгы лап гыннаран ылан, эмиэ аҕыйахта хадьырыйбахтаан кэбистэ. Н. Заболоцкай
Чобоо [киһи аата] тохтоон сынньана түстэ, өйүө этиттэн хадьырыйбахтаата. ОоТС

чөмөөрүт

чөмөөрүт (Якутский → Якутский)

чөмөөр I
2
диэн курдук. [Куобах] туох баар күүһүнэн ойон чөмөөрүппүт, суолуттан муннараары ол-бу диэки буруйбут. И. Данилов
Моойторук, улардары эккирэтэн, аҕыйахта ойуолаан чөмөөрүтэн иһэн тохтоото. В. Протодьяконов
Дьэ, иккиэн [куобах уонна ыт] муҥутуурдук ыстанан чөмөөрүппүттэр. И. Никифоров

дабыкычый

дабыкычый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Тиэтэйэ-саарайа түргэнник, сылбырҕатык хамсан (уһун атахтардаах улахан киһини, кыылы-көтөрү этэргэ). Двигаться торопливо, быстро, проворно, быть подвижным (о ком-л. крупном и длинноногом)
[Оҕонньор] ыалдьытын кэнниттэн дабыкычыйан тахсан барда. Болот Боотур
Буур аҕыйахтык хардыылаан хааман дабыкычыйан, сиэлэн атаралатан барда. Р. Кулаковскай
Хотой обургу аҕыйахта ыстаҥалаан дабыкычыйан тиийэн, куота сатыыр куобах муҥнаах үрдүгэр хатана түстэ. В. Яковлев

нүксүлүн

нүксүлүн (Якутский → Якутский)

нүксүй диэнтэн бэй
туһ. Кубарыйа хаппыт, нүксүллүбүт кыра оҕонньор куукунаҕа итии чэйи үрэ-үрэ, м и н ньиг эһирг э э б ит курдук и һ эн сыпсырыйа олорор. Н. Лугинов
Уо л у һ у н атахтарынан аҕыйахта атыллаан, а а ҕ ыныстыба күүлэтигэр тиийэн, уолугун хам туттан нүксүллэн турбута. П. Аввакумов
Кини аргыһа Дьэллик ньыкыйыаҕынан ньыкыйан, хамсаабакка, нүксүллэн олорор. И. Никифоров

ньохоолоо

ньохоолоо (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Чохчоохойдоон бытааннык сыҕарый (хол., куобах). Передвигаться медленно, приседая на задние лапы (напр., о зайце)
Хотой обургу …… аҕыйахта ыстаҥалаан дабыдыкычыйан тиийэн, куотан ньохоолообута буола сатыыр куобах муҥнаах үрдүгэр хатана түстэ. В. Яковлев
Утаакы буолаат, биир бороҥнуҥу куобах ньохоолоон тахсан, хорос гына олоро түстэ. ИИА КК