Якутские буквы:

Якутский → Якутский

багдайбыт

даҕ. суолт. Улахан, үллэн-баллан көстөр. Выделяющийся большим, крупным размером
Багдайбыт баай балаҕаны көрөн, тоҕо эрэ ис-иһиттэн кыйахана санаата, халҕаны күүстээхтик тардан, дьиэ иһигэр көтөн түстэ. Н. Заболоцкай
Охоноон өрдөөҕү доҕорун – багдайбыт алтан сылабаары кууһан таһааран, өрөн кэбистэ. Л. Попов
Толоос улахан, багдайбыт бөдөҥ киһи, балаакка аанын өҥөйөн, күлэн ымайан турар эбит. А. Сыромятникова

багдай

дьүһ. туохт.
1. Сарын диэки өттүгүнэн кэтирээн, дарайан көһүн (киһи туһунан). Быть высоким, массивным и широким в плечах (о человеке)
Өлөөкө тиэтэйэн түргэн-түргэнник дайбаата. Иннигэр оҕонньорун халыҥ көхсө багдайар. М. Доҕордуурап
Кини нүксүгүр улахан көхсө багдайан тахсан истэ. В. Яковлев
Кулуба, Баһылай Доодороп, дьон таһыгар маҥан солко ырбаахылаах көхсө багдайан, буорга балтаччы олорор. Эрилик Эристиин
2. көсп. Үллэн-баллан, ордук улаатан көһүн (туох эмэ кэриҥин туһунан). Показаться в увеличенном, расширенном, вздутом виде (об объеме чего-л.)
Бииктэр уһаайба тас өттүгэр ойуур кэриитигэр багдайан турар баараҕай балаҕаҥҥа тиийдэ. Л. Попов
Бу хайа туох да бэйэлээххэ долгуйуо суох курдук суодуйан багдайбыт. «ХС»
Ол курдук, атыыһыт дьиэтэ багдайан турар. Н. Якутскай
Багдайа сытыйан <баран> кэпс. – туох эмэ олус үллүбүтү-баллыбыты сиилээн этии. Неодобрительный возглас, описывающий что-л. несоразмерно большое
Сережа ыксаабыт санаатыгар оптуобус багдайа сытыйан баран соччолоох сири хоруппат. Н. Лугинов
«Тыл» булан Тыыннаахтыы тутан Төттөрү кэлэн истибит. Күтүр багдайа сытыйан, Көр эрэ, ыарахан эбит. «ХС»

Якутский → Русский

багдай=

образн. 1) поднимать широкие плечи; 2) идти, расправив широкие плечи.

Якутский → Английский

багдай=

v. to have broad shoulders; багдаҕар a. broad-shouldered


Еще переводы:

багдарый

багдарый (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн хамс. көстүү. Кини сиэлэр-хаамар былаастаах дьиэтин диэки багдарыйа турда. Тэҥн. багдаһый

багдаҥнаа

багдаҥнаа (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн б. тэҥ. көстүү. Кини хааман багдаҥнаата. Тустуук түһүлгэҕэ багдаҥнаан киирдэ

бардамсык

бардамсык (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Бардамсыйарын сөбүлүүр киһи. Наглец, нахал
Подхалимтан алҕанан, Бардамсыктан үөҕүллэн, Үрдүү-үрдүү, эмиэ намтаан, Намтыы-намтыы эмиэ үрдээн Үлэлии, айа сырыттахпыт Үйэбитин кылгаттахпыт. Күннүк Уурастыырап
Байҕаллыы бардамсык багдайан көһүннэ Борохуот биэрэктэн тэйиччи. Р. Гамзатов (тылб.)

килбэчигэс

килбэчигэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Чаҕылхай, сырдыгы тэйитэр дэхси ньуурдаах. Сверкающий, имеющий блестящую ровную поверхность, глянцевый
Кэлбит кыыс …… моонньугар килбэчигэс моонньохтооҕо. Далан
Остуолга багдайбыт эриэн турбалаах килбэчигэс граммофон турар. Л. Попов
Киһи хара хортууһун умса кэппит, килбэчигэс саппыкылаах. П. Аввакумов. Тэҥн. килбэлдьигэс, килэбэчигэс

багдалын

багдалын (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн бэй
туһ. Маппый оҕонньор урукку хамначчытын күрдьүөттээн, сүүһүн аннынан өҥүргэс курдук көрөн, суоһун-суодалын киллэринэн, өрө багдаллан турбут. Софр. Данилов
Иннигэр эргэ курусаала аар-баҕах балаҕаннарынан быһаҕастарыгар диэри сиргэ батары багдаллан турар эбит ээ! Н. Лугинов
Очуос анныгар өттүк баттанан Магдьали багдаллан турбута. «ХС»

багдаһый

багдаһый (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн хамс
көстүү. Оҕонньор хааман багдаһыйан, балаҕаҥҥа чугаһаан эрдэҕинэ, балаҕан иһигэр тыас-уус бөҕө тилигирээбит. Кэпсээннэр
Ити икки ардыгар Икки уоттаах хараҕа Күлтэрэҥнии дьэргэйэн, Көмүлүөктүү күндээрэн Массыына бу барыйан Багдаһыйан кэлбитэ. Р. Баҕатаайыскай
Толя түннүккэ сыста түстэ – үөһэ эмискэ көстө түспүт сүдү пааматынньык дьиппиэнник багдаһыйар. «ХС». Тэҥн. багдарый

багдат

багдат (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн дьаһ
туһ. Суох, кини эмис буолбатах, тот, толуу көрүҥнэммит. Ону истээх соно сабыан кэриэтэ эбии багдаппыт. «ХС»
Сомоҕоллой үлэлээбит үлэтин түмүгүн: охсон килэдиппит хадьымалын, туруоран бачыгыраппыт бугулларын, кэбиһэн багдаппыт отун – өрүү үчүгэйдик көрөөччү. Болот Боотур
Тараҕай хайа эмиэ им-дьим, үрдүк арҕаһын өрө багдатан турар. «ХС»

багдас

багдас (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн холб. туһ. Арай онно-манна атыыһыттар уораҕайдара, оскуола, таҥара, балыыһа дьиэлэрэ багдаһаллара. Софр. Данилов
Антах аҕас-балыстыы үүт-үкчү икки биэстии этээстээх устудьуоннар олорор дьиэлэрэ багдаспыттар. Н. Лугинов
Алаастар аайыттан аарыма кээһиилэр астыктык багдаһан ыраахтан көстөллөр. Д. Апросимов
Ол күөл бэтэрээ өттүгэр кэбиһиилээх оттор багдаһан олороллор. «ХС»

багдас гын

багдас гын (Якутский → Якутский)

багдай диэнтэн көстө түһүү. Эмискэ логлоруттубут сүүнэ хайалар аарыма арҕастара өрө багдас гына түспүттэрэ. «ХС»
Били өксөкү кыыл Араат Мохсоҕол Бастыҥ сэргэтигэр Багдас гына олоро түстэ. С. Васильев
Массыына өрө ньирилии түһээт, кэннинэн хааман олорор дьааматыттан эмискэ биирдэ үөһэ багдас гына түһэр. С. Никифоров

куккурас

куккурас (Якутский → Якутский)

даҕ. Тохто турар, бытархай, ыһыллымтыа (хол., кумах туһунан). Сыпучий, осыпающийся
Куккурас кумах Кураанах куйаардар! Халлаантан Хааппыла ардах хаһан да түспэтэх. Хам хатан хаалбыт, Хайыта ыстаммыт, Хара дьэбир дойдулар. П. Тобуруокап
Куккурас кумах сыыр өҥкөөтүн үрдүгэр Балыксыт дьон уота багдайан олорор. М. Джалиль (тылб.)