Якутские буквы:

Якутский → Якутский

биһиргэт

биһиргээ диэнтэн дьаһ
туһ. Маладьыас. Кытаат, ытыалаан баһырҕатан, биһиргэтэн ис. Р. Кулаковскай
Чиладзе абатыйан, бабдьыгыраат, Тетерини сымнаҕас сиргэ тэбиэлээн биһиргэттэ. Софр. Данилов
«Аллаах тыынан сүүрдэн дьылыһытан киирэн, сатыы андылары ытыалаан биһиргэт», — диэн саныы-саныы, Ананий Кэрэхтээх тумул диэки кырдал устун аа-дьуо хааман истэ. М. Доҕордуурап

Еще переводы:

дьылыһыт

дьылыһыт (Якутский → Якутский)

  1. дьылыһый диэнтэн дьаһ. туһ. Чуочайаана сотокотун Ньургуһунум дьылыһыппыт, Куоҕайаана төбөкөтүн Күннэрикпэр көтөхпүт. П. Тобуруокап
    «Аллаах тыынан сүүрдэн дьылыһытан киирэн, сатыы андылары ытыалаан биһиргэт», - диэн саныысаныы, Ананий кэрэхтээх тумул диэки кырдал устун аа-дьуо хааман истэ. М. Доҕордуурап
    Санаатынан сүүрэр кирилиэскэ туран кэбиһэҕин, онтукаҥ эйигин үөһэттэн аллара дьылыһытар, аллараттан үөһэ дьулуһутар. «ХС»
  2. Нарыннык кылыһахтыы ыллаан дьиэрэт. ☉ Петь нежно и звонко, вкрапляя в мелодию ритмичные горловые звуки (характерные для якутского пения)
    Ахтылҕаҥҥын дьүрүһүтэн Аралдьыйыый да, сэлээр, Айхалынан дьылыһытан, Алҕаан биэриим, сэгээр. Таллан Бүрэ
сатыы

сатыы (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Көлөтө, тырааныспара суох, атаххынан (сырыт). ☉ На своих ногах, пешком (идти)
    Катерина Павловна дьиэтигэр сатыы төнүннэ. Н. Лугинов
    Суос-соҕотоҕун үс көс сири сатыы хааман Лоҥкууда үрэххэ тиийэн кэллэ. М. Доҕордуурап
    Биир күһүн үлэни-хамнаһы булбакка, Тайҕаҕа быстаран сатыы хаалбытым. А. Бэрияк
  2. даҕ. суолт.
  3. Көлөтө, тырааныспара суох атаҕынан сылдьар. ☉ Идущий пешком, пеший. Сатыы киһи
    □ Сатыы киһиэхэ суол уһуур, ордук бытааннык иэҕэҥнээтэххэ. Н. Заболоцкай
    Сэрии сэбин сүкпүт сатыы этэрээттэр көмөҕө кэлэллэр. Эрилик Эристиин
  4. Кыайан көппөт, көтө илик (ситэ илик буолан эбэтэр сааран баран — көтөр туһунан). ☉ Не способный, ещё не умеющий летать (птенец или птица после линьки). Сатыы кустар. Сатыы хаастарга түбэстим
    □ [Арай] «аллаах тыынан сүүрдэн дьылыһытан киирэн, сатыы андылары ытыалаан биһиргэт», — диэн саныы-саныы, Ананий …… аа-дьуо хааман истэ. М. Доҕордуурап
  5. Сатыы киһи хаамыытын түргэнинэн мээрэйдэнэр. ☉ Измеряемый скоростью пешехода (о якутских мерах пути). Сатыы көс. Сатыы күннүк
    □ [Бухатыыр ата] үс күннүк сиртэн күр мууһунан уһуутаата, сатыы күннүк сиртэн хара буорунан иһэх тэптэрдэ, ириэнэх маһы иэн иҥиирин курдук ибили тэптэрдэ. Саха фольк.
  6. Намыһах, намтаан көстөр, үрдүгэ суох. ☉ Невысокий, низкий, низко нависающий над чем-л. (напр., об облаках). Сатыы ыарҕа. Сатыы былыт. Сатыы халлаан
    □ Саа тыаһа санаарҕаабыт курдук сатыы ойуур үрдүнэн сатарыйа турда. Суорун Омоллоон
    Сарсыарда күн бүтэйиттэн киэһэ сатыы туман түһүөр диэри үлэлиирэ. Күннүк Уурастыырап
    Сатыы маҥан халлааҥҥа Саппах лоскуй былыттар Сөмөлүөт обургу салгынынан Сатаҕай сарапаан таҥаһыныы Сахсыллаахтыы хааллылар. С. Васильев
  7. аат суолт. Көлөтө, тырааныспара суох сылдьар киһи. ☉ Идущий пешком, пеший, пешеход
    Сатыыны биэс эрэй тоһуйар, аттаахтан биир эрэй куотар (өс ном.). Киэһэ чэй саҕана аттаахтар, сатыылар алаас түөрт өттүттэн кииртэлээн истилэр. Болот Боотур
    Сатыыны олордор, Быстыбыты салгыыр, Хомойбуту үөрдэр Киһи буолаар дуу. И. Эртюков
    ◊ Сатыы сэрии байыан. — сэрии сатыы сылдьан сэриилэһэр бииһэ. ☉ Род войск, действующих в пешем строю, пехота
    Сатыы сэриигэ кэлбитим хас да хонно. Т. Сметанин
    ср. др.-тюрк. йадаҕ, тув. чадаҕ ‘пеший; пешком’