бредить, говорить (во сне); түүнү быһа үлүгүнэйэн таҕыста он всю ночь бредил.

1) сильно утомляться, уставать (напр. от частого недосыпания); умориться; ат балаҕадыйбыт лошадь уморилась; 2) терять сознание (во время болезни); бредить.

туохт. Түүн утуйа сытан, уһуктаҕас киһи курдук кэпсэт биитэр ойон туран тугу эмэ гына, оҥоро сатаа (хол., мөлтөх ньиэрбэлээх, үрдүк кыраадыстаах киһи). ☉ Разговаривать во сне, бредить, лунатить
Түүн үөһүн саҕана уол уута кэлэн ыксаата, арыт түлэкэдийэн ылыталыыр буолла. Уустаах Избеков
[Титирииргэ] ыарыһах кыраадыһа отут тоҕуска-түөрт уоҥҥа тиийэ үрдүүр, сорох ардыгар түлэкэдийэн түҥ-таҥ саҥарар. КАМ ТЫаТТБ

туохт.
1. Уоһуҥ иһигэр ботугураан саҥара сырыт. ☉ Бормотать про себя
Бары омук тылын билэр Баллыгыраан оҕонньор баар үһү (тааб.: ой дуораана). Онтон, тордуохтаабыт отун үрдүгэр олорон эрэн, табахтыы-табахтыы икки киһи курдук, бэйэтин кытта кэпсэтэн баллыгыраан барда. Суорун Омоллоон
△ Солуута суоҕу элбэхтик саҥар. ☉ Болтать языком, пустословить
Кини чугаһаан иһэн, уоһун иһигэр баллыгыраан үөхсэ-үөхсэ, тэлиэсбылаас дайбаабыт Антипины көрбүтэ. Софр. Данилов
Оҕонньор эмээхсинин тардыалыы-тардыалыы тохтоло суох саҥаран баллыгыраата. Болот Боотур
2. Ыалдьан түлэкэдийэн туох да сибээһэ суох, киһи өйдөөбөт гына саҥар, үлүгүнэй. ☉ Будучи в забытьи говорить несвязно, бредить
[Мэхээчээн] аанньа аһаабат, куһаҕаннык утуйар, түүнү быһа баллыгыраан тахсар, дьүдьэйэн хараҕа биилэнэн барда. В. Протодьяконов
Кыым [киһи аата] түлэй-балай буолар. Тугу эрэ улаханнык сахалыы баллыгырыыр, эмиэ да нууччалыы үөхсэн ылаттыыр. С. Никифоров
Петяны аһата түһээри, хаста да уһугуннара сатаата да, уол тугу эрэ баллыгырыыр буолан баран, уһуктубат. Л. Толстой (тылб.)

туохт. Утуйа эбэтэр күүскэ ыалдьа сытан ис хоһооно суох мээнэ саҥар. ☉ Говорить бессвязно во сне, сквозь сон или бредить
Утуйа сытар саллааттар ортолоругар …… эдэр оҕо нуучча үлүгүнэйэн, киһи өйдөөбөт гына хамаанда биэрэрдии саҥарар. Эрилик Эристиин
Бараак иһигэр ким эрэ түһээн үлүгүнэйэр, ким эрэ хабырынан кычырҕатар, арыт ынчык иһиллэр. Н. Якутскай
Сыарҕа үрдүнэн биэтэҥнии иһэр гына тиириллибит бириһиэҥҥэ уһугулаабыт Киргиэлэй ынчыктыы, үлүгүнэйэ иһэр. Амма Аччыгыйа
Ол сытан ийэбит, өйдөнөн кэллэҕинэ, бопторо-бопторо сөтөллө сатыыр, бэрт эрэйинэн тыынар, үлүгүнэйэр. Күрүлгэн
△ Туох да иһиллибэт, өйдөммөт гына саҥар. ☉ Говорить тихо, невнятно, бормотать
Арамаан киэр хайыһан олорон килбиктик үлүгүнэйдэ. Амма Аччыгыйа
Хатыҥыр уол тугу эрэ толкуйдуурдуу төбөтүн умса туттан, биир сири тобулу көрөн олорон үлүгүнэйдэ. Болот Боотур
Уол тугу эрэ үлүгүнэйэр, кыыһы сосуһан көрөр. В. Яковлев

сыһ.
1. Бэрээдэгэ суох, күөрэ-лаҥкы, өрө-таҥнары. ☉ Беспорядочно, хаотично, вверх дном
Түөрт улахан бааҥка оҕурсу кэнсиэрбэтэ түҥ-таҥ угуллубут сиэккэтин уҥа илиитигэр тэйгэччи туппут. Н. Габышев
Оонньуу кэмигэр түҥ-таҥ түспүт олох мастары туруортуур тыастара тиһигирээтэ. Эрилик Эристиин
△ Туора-маары (көр). ☉ Криво-косо (смотреть)
Быйыл Климентий Сергеевич Саахарап оскуолаҕа учууталлаан түҥ-таҥ көрө сылдьар эбит. П. Аввакумов
2. Үтүөлүү-анньыалыы былаастаан, охторо сыһа-сыһа. ☉ Так, чтобы уронить, сбить с ног (толкать, трясти)
Мааҕын миигин түҥ-таҥ илгиэлээбитиҥ олус этэ. П. Ойуунускай
Оҕонньору түҥтаҥ анньан икки саллаат таһаараллар. С. Ефремов
3. көсп. Киһи өйдөөбөт гына (хол., саҥар); өйдөөбөтөх курдук, өйдөөбөтөхтүү (хол., көр). ☉ Несвязно, бестолково, невпопад (напр., говорить); непонимающе (напр., смотреть)
Оҕонньор нууччалыы түҥ-таҥ да буоллар билэр эбит. Амма Аччыгыйа
Түксү, уурай, эмээхсиэн, Түҥ-таҥ туойдуҥ, сөп буолла! Күннүк Уурастыырап
Байбааскылаах түҥ-таҥ таҥнан булумахтаһаллар. А. Фёдоров
♦ Түҥ-таҥ түс — ыксалынан тугу эмэ оҥор. ☉ Делать что-л. в спешке
Түҥ-таҥ түһэн дьиэлэрин хомуммута буоллулар. Амма Аччыгыйа. Түҥ-таҥ эрдэр (туойар, тыллаһар) — 1) мээнэмээнэ саҥар, буолары-буолбаты мээрилээ. ☉ Говорить что попало, что взбредёт на ум
Сэргэчээн …… кэнникинэн түҥ-таҥ туойан барда. Болот Боотур; 2) өй-мэй буолар кэмҥэр ону-маны тыллас (улаханнык ыалдьа сытан). ☉ Бредить, говорить несвязно (находясь в болезненном состоянии). Бэргээбит кэмигэр түҥтаҥ туойар буолан хаалла