возвр. от тэбиэлээ = лягаться, брыкаться, бить ногами; ат тэбиэлзнэр лошадь лягается.

туохт.
1. Туох баар түргэҥҥинэн сүүр. ☉ Бежать со всех ног. Ат муоһатын соспутунан бырдааттанан, тоҥуу хаарынан өрө быччайан тиийэн, олбуор айаҕар хоруйда. Болот Боотур
Оол, кини сүүрэн бырдааттанна Уу баһар оргуһуоҕун миҥэлэнэн, Оол, кини саатын тыаһа сатараата. П. Егоров
Төкөйө буоллаҕына ити кэннэ, икки кыыһы тэҥинэн эккирэтэн, булгунньах туруору эниэтинэн таҥнары бырдааттанан түһэн иһэрэ. С. Курилов (тылб.)
2. Ыһыахтан, бырдаҥалаа (ууга туох эмэ, хол., буулдьа түһэриттэн). ☉ Брызгаться, разбрызгиваться
Днепр тымныы долгуннарын Туоруур саха уола, Тула ууга бырдааттанар Ардах буулдьа суола. И. Чаҕылҕан
Уолчаан тыа диэки чулум-чалым ууга харса суох ойуолаан бырдааттанна. П. Тобуруокап
3. Өрүтэ тэбиэлээ, мөҥк (көлө туһунан). ☉ Лягаться, брыкаться
Мордьо күтэр, ону истээт, Мөҥөн бырдааттаммыт, — Баҕатын дьэ, саатта эбээт, — Бырахпыт да бырахпыт. С. Данилов

I
туохт. Киһи сөбүлээбэтин оҥорбутун иһин кими эмэ буруйдаан саҥар. ☉ Ругать, бранить кого-л. за что-л. Киэһэ хараҥа буолуутун саҕана, Ылдьаана дьиэтигэр кэллэ
Эрим кыыһыран мөҕөр этэ диэн, куттана-куттана дьиэтигэр киирдэ. Н. Неустроев
Ми киитэни ийэтэ улаханнык мөхпүтэ. Амма Аччыгыйа
«Бу күһүн турунуопуспун хостоон биэриминэҕин, ынахтарым уолан эрэллэр», — диэн Аана оҕонньорун мөҕөр буолла. М. Доҕордуурап
II
туохт.
1. Киһини сүгүн миин нэрбэккэ өрө көтө, мөхсө сырыт, быраҕаттаа (хол., аты этэргэ). ☉ Становиться на дыбы, брыкаться, лягаться (напр., о лошади)
Биэ кулуннуу өрө мөхпүт да, кыайан төлө охсон куоппатах. МНН
«Дьэ, эн ат курдук мөх!» — диэн баран, баҕа күтэри «кус» гы на быһа биэрбит. Суорун Омоллоон
«Ат мөхтө, киһини тэпсээри, сэби алдьатаары гынна!» — диэн саҥалар айман нылар. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. Олоҕо суох буолан, олордоххо, үктэннэххэ хамсаан, т үөрэҥнээн биэрэн киһини сууллар. ☉ Быть таким неустойчивым, шатким, что невозможно удержаться на нём (о чём-л.)
Дулҕа Витяны түөрэ мөҕөн кэбиһэ сыһарыттан өрүһүнэригэр — да сыратын бараата. Н. Заболоцкай
Талах олоппос т и э р э мөҕөр да, Чокомда ыаҕастаах сүө гэйин көтөхпүтүнэн күөрэ-лаҥкы барар. И. Бочкарёв
3. Эмискэ хамсаан ыл, мөҕүл гын (сүрэҕи этэргэ). ☉ Забиться, задрожать (о сердце)
Ньургуһун сүрэҕэ эмискэ мөхпүтэ, итиинэн-тымныынан хаарыйтарарга дылы буолбута. Дьүөгэ Ааныстыырап
Маша сүрэҕэ түөһүн иһигэр ку лун курдук мөҕөр. М. Доҕордуурап
Дьаакып сүрэҕэ хайдах эрэ мөҕөн ылла. Н. Заболоцкай
△ Эмискэ уйбат курдук буолан ыл, хамсаа (сүһүөхтэри этэргэ). ☉ Задрожать, затрястись (о коленях), отняться, лишиться способности двигаться (о ногах)
Хоско киирэн тойон диэки баран иһэн, сүһүөҕэ мөҕөн тэмтээкэйдээн ылла. Болот Боотур
Дьаакып сынньалаҥ пааркатын үрдүк кирилиэһин өрө тахсан иһэн, сүһүөҕэ кыратык мөҕөн ыларын билбитэ. Н. Заболоцкай. Ыстапаан болуот хамсааһыныттан сүһүөҕэ мөҕөн хаста да оҕутта. И. Н икифоров
ср. алт. мөкү ‘встать на дыбы’, др.- тюрк. мөн ‘становиться на дыбы, вскидывать зад (о лошади)’