даҕ.
1. Оргуйан эбэтэр уокка сыраллан сииргэ бэлэм буолбут. ☉ Вареный, жареный
Арыыга буспут курупчаакы буулкатын курдук саһардар саһаран иһэн, эмискэччи хараарыс гына түстэ да, омуннаах күөх буруо өрө күдээрийэн таҕыста. Амма Аччыгыйа
Буспут эт минньигэс сыта дьиэ иһин тунуйбут. М. Попов
2. Үүнэн-ситэн хомуйарга сөп буолбут (сир аһын, сорох үүнээйилэр тустарынан). ☉ Спелый, поспевший, созревший (о ягодах, плодах и т. д.). Буспут моонньоҕон. Буспут сэлиэһинэй. Буспут дөлүһүөн
□ Муссерен садыгар кытарчы буспут дьаабылыкалар, күп-күөх бинэгирээттэр бу Туз-Булак аулугар бэлэхтэммэт букет буолан араас үтүө дьүһүннэринэн киэргэтэ сатыыллар. Эрилик Эристиин
Күөх чэлгиэннээх хойуу укка Күһүн эрдэ буспут отон, Кыыс тэтэркэй иҥин курдук, Кыыһа тыган кытарара. Күннүк Уурастыырап
Булгунньахтаах халдьаайытыгар Боруҥуй түүнү быыһынан Буспут оруос тунаарар, Сөрүүн түүн салгыныгар Саҥа бурдук сыта Саба биэрэн ааһар. С. Васильев
◊ Буспут мунду миинин курдук — боролхой, болоорхой өҥнөөх. ☉ Мутный, неясный (соотв. как уха из гольяна). Буспут мунду миинин курдук борук-сорук дойду устун баран истэ, кэлтэгэй ыйдаах-күннээх дойду эбит... Саха фольк.

туохт.
1. Оргуйан эбэтэр уокка сыраллан сииргэ бэлэм буол (ас туһунан). ☉ Свариться, испечься
Чүөчээски үтэһэлээбит этэ буһаатын кытта, чэйдээбитинэн барда. Суорун Омоллоон
Арҕаанан айахтаах ампаар дьиэ, Оһоххо олгуй-чаан оргуйар. Тааттаҕа төрөөбүт улаан биэ Туруктаах чоҥкута бу буһар. Күннүк Уурастыырап
Хойуу да хойуу миин бэрдэ буһан эрэр. Т. Сметанин
2. Үүнэн, ситэн-хотон, хомуйарга, сииргэ бэлэм буол (хол., бурдук, отон о. д. а.). ☉ Созреть, поспеть
Күөттэ Дьөгүөр саһарчы буһан эрэр бурдугар оҕус күрүөһүлээн киирбит. А. Софронов
[Чокуурап:] Ол суорт үүнэрин сүрдээхтик үүнэр эрээри, кыайан буспакка үлүйэн хаалар эбит. С. Ефремов
Садтан дьаабылыка, айва, персик, марабель отоннор буһаннар, арамаат сыта тарҕанар. Н. Якутскай
3. Уокка эбэтэр итиигэ сиэт. ☉ Обвариться, обжечься, получать ожог
Ууттан буспут үүттэн куттанар (өс хоһ.). Ол курдук, тааска быстан, уокка буһан, тымныыга тоҥон туран, оҕолору быыһаабыт уол Луха Луоскун бэйэтэ балыыһаҕа киирэр. Амма Аччыгыйа
Аһыырыгар саха саҥарбат, Арай тэриэлкэ, тиис тыаһыыр, Мииҥҥэ буспат, уҥуохха харбат Сэрэҕин бэркэ сыаналыыр. Дьуон Дьаҥылы
4. Куйаастан, күүскэ үлэлээн, хамсанан эбэтэр олус халыҥнык таҥнан итииргээ, көлөһүн таҕыс, тирит. ☉ Переносить жару, потеть
Эн эмиэ сылайаҕын, ардыгар аччыктыыгын, куйаастан буһаҕын, тымныыттан тоҥоҕун. Т. Сметанин
Тула хараҥа, хаар ытыллар, ыллыыр. Эмиэ оргууй хаамабыт. Тоҥмоппун, хата буһабын. Н. Габышев
5. көсп. Эт-хаан, өй-санаа өттүнэн ситхот. ☉ Достичь зрелого возраста, окрепнуть, закалиться
Эн, Федор Попов, Хотой аймаҕар холбоһон, хомсомуол кэккэтин булбутуҥ, — Бу олох кыайыытын барҕардар Бойобуой кыһаҕа буспутуҥ. Күннүк Уурастыырап
Биһиги бурсууй-баай буораҕын, Буулдьатын сиэбиттэр, Бууска, саа уотугар буспуттар, өлбүттэр. Эллэй
6. көсп. Бүтэйдии күҥкүйэн сытый (сииктээх кэбиһиллибит от туһунан). ☉ Сопреть, гнить (о недостаточно высушенном застогованном сене). Сииктээх кэбиһиллибит от буһар. Куһаҕан түстээх оту ардах хотор, оччоҕо от буһар
тюрк. бус, бүс, пис
◊ Иһэ (көхсө, өһөҕө) буһар (үллэр, тымныйар) көр ис
Мин иһим буһан эрэрин биллим. Кини [Карл] туһунан тугу саныырын сирэйигэр этитэлээтим. Доҕордоһуу т. Түөртээх бэдигим Саша үҥсүүлээх киирдэ. Өһөҕө буспут. Ытыы сыспыт. Багдарыын Сүлбэ

тыаһы үт. туохт. Таныынан салгыны күүстээхтик тыынан быһыттаҕас тыастары таһаар (сүөһү туһунан этэргэ). ☉ Издавать прерывистые звуки при сильном выдохе через ноздри (обычно о скотине)
Сүөһүлэр бус гына тыына-тыына, кэбинэн ньэччийэ сыттылар. М. Доҕордуурап
Ата ынчыктыыр курдук бус гына тыынар. «Сиэхсит дэлэҕэ дубук туттуо дуо? Аппын сиэбит», • дии санаата. А. Сыромятникова

туохт. Эт-хаан, өй-санаа өттүнэн толору сит-хот. ☉ Достигнуть полной физической и духовной зрелости
Сэбиэскэй-партийнай оскуолаҕа саҥа олох араас үлэтигэр-мөккүөрүгэр буһа-хата охсубут, бэрт кыра үөрэхтээх, сахалыы уохтаах араатар, сытыы-хотуу дьон үөрэнэллэрэ. «ХС»
Петр Сенькин сэрии диэн тугун-ханныгын билэн буспут-хаппыт. «ХС»

1) вариться; печься; эт буһан эрэр мясо начинает вариться; буспут килиэп испечённый хлеб; 2) созревать, поспевать; отон буспут ягоды поспели; бурдук буспут хлеба созрели; 3) обвариваться; обжигаться; уокка бус = обжечься; ууга бус = обвариться; 4) ощущать жару; потеть; дэлби бустум я сильно вспотел; куйааска бус = быть опалённым зноем # буутун этэ буспут он достиг мужской зрелости.

v. to cook, to boil, to be ready to eat; буһар= v. to cook

v. to ripen