Якутские буквы:

Якутский → Якутский

быртаҕыр

туохт. Быртахха, куһаҕаҥҥа сыһын, умньан. ☉ Загрязняться, оскверняться
Кини тылынан-өһүнэн эрэ биһиги ытык өйдөбүллэрбитин быртаҕырдар буолбатах. Эрчимэн
Бу муора уута будулуйар, Байҕал баала быртаҕырар, Акыйаан анна ахтыйар Анысханнаах сахтарыгар... Мин даҕаны быыкаа Буоссалаах буолуом этэ, бука. М. Тимофеев. Атахтарыгар үҥпүтүм: «Аһыныык буол, эйэҕэс буол! Быртаҕырпакка, чиэһинэйдик Быыкаайыгым оҕотун Буор ийэҕэ көмнөрүҥ!» Н. Некрасов (тылб.)

Еще переводы:

оскверниться

оскверниться (Русский → Якутский)

сов. быртаҕыр, киртий.

кириргэс

кириргэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Быртаҕырыам диэн куһаҕантан туора турар. ☉ Боящийся, сторонящийся скверны, нечисти
Киһи буоларга тэринэр уол, Кириргэс, чэнчис буол. И. Баишев

быртаҕырт

быртаҕырт (Якутский → Якутский)

быртаҕыр диэнтэн дьаһ
туһ. Аан ийэ дойду дьоллоох ньуурун быртаҕырпатыннар, илгэ быйаҥын эмпэтиннэр, чэлгийэр күөҕүн суһуктуппатыннар кинилэр! Амма Аччыгыйа
Мин кэлэйдим киһиттэн. Кини үтүөнүкэрэни харыстаабат хабыр майгытыттан, сири быртаҕырдыбыт ымсыы-обот быһыытыттан, кэскилин санаабат кэрэгэй өйүттэн, кэлэйдим киһиттэн! «ХС»
Биһиги лахсыырбыт уонна араас майгыбыт эһэ кулгааҕын-хараҕын быртаҕырдыа үһү. ХКК

куорурҕаа

куорурҕаа (Якутский → Якутский)

туохт. Быртаҕырыам, киргэ-ыарыыга сыстыам диэн сэрэн. ☉ Остерегаться или бояться осквернения, заразы и т. д. Хара дьайдаах, хараҥа күлүктээх киһи сытар, онтон куорурҕаатыбыт. ПЭК СЯЯ
Мин быйылгы дьылга тостон түһүөхпүн билэҥҥит куорурҕаатаххыт! ПЭК СЯЯ

орбоҥ

орбоҥ (Якутский → Якутский)

аат. Сүөһү (ынах) ууһуур уорганын тас өттө. ☉ Внешний половой орган у самки крупного рогатого скота
Сүөһү ууһуур уонна төрүүр уорганыттан ордук маатка, орбоҥ, яичник араастык сүһүрэн ыалдьааччы. МСО ЫКТУО
Сүөһү саптарыыга баҕарыытынан тас бэлиэтэ быртаҕырыы диэн аатырар; ол половой өттүнэн ордук көҕүйүүтүттэн, орбоҥ итиэннэ киэли (матка) салыҥнаах бүрүөтэ үллүүтүттэн, кытарыытыттан биллэр. СИиТ

осквернение

осквернение (Русский → Якутский)

с. 1. (по гл. осквернить) быр-таҕырдыы, быртахтааһын, киртитии; 2. (по гл. оскверниться) быртаҕырыы, киртийии.

кириргээ

кириргээ (Якутский → Якутский)

туохт., итэҕ. Туохтан эмэ, быртаҕырыам диэн, дьиксин, куттан, сиргэн; ханын. ☉ Сторониться, бояться чего-л., брезговать чем-л. (опасаясь последствий, так как, по убеждению якута, за все придется платить); прекращаться вследствие нарушения каких-л. связанных с поверьями запретов (напр., о лове рыбы, охоте на дичь, другом промыселе). Өлбүттээх ыалга сырыттахха, булт ханнар, кириргиир. Саха сэһ
1977
[Ынах] кириргээн иэппэт буолбут. Н. Апросимов
Быртаҕы олох быраҕыма — Аал уотуҥ кириргиэҕэ. И. Баишев
△ Быртаҕырҕаан бэргээ (ыарыһах туһунан). ☉ Чувствовать ухудшение состояния из-за нарушения каких-л. запретов (о больном). Ыарыһах бүгүн кириргээбит