лежать валетом; атахтаһан сыт = спать валетом.

1) раб || рабский; кулут үлэтэ рабский труд; кулут гын = превратить в раба; кулут оҥоһун = использовать в качестве раба; 2) карт, валет; эбиэн кулута пиковый валет.

аат.
1. Туох да бырааба, бас билиитэ суох, бэйэтэ киһи бас билиитэ буола сылдьар киһи. ☉ Раб
Тыыннаах ордубут эр дьон хандалы кэтэн кулут буолбуттара. П. Ойуунускай
Кулуттар уонна колоннар бастаанньаларыттан күүһэ өһүллүбүт Арҕааҥы Римскэй империя 476 сыллаахха «варвардар» сууһарыылаах охсууларыттан самныбыта. АЕВ ОҮИ
2. Көлөһүннээһиннээх уопсастыбаҕа тутулуктаах баттаммыт-атаҕастаммыт киһи. ☉ Зависимый, угнетенный человек (в условиях эксплуататорского общества)
Миэхэ үөрэхтээх разночинецтэр наадата суохтар, миэхэ тыл-өс аахсыбат кулуттар наадалар. И. Тургенев (тылб.)
3. хаарты. Таҥас хаарты саамай кырата. ☉ Валет
Кулут, тойон, хотун хаартылары ылан ыйдаҥарда-ыйдаҥарда, ботугуруу-ботугуруу кулгааҕар даҕайан иһиллэтэлиир. Суорун Омоллоон
Ойоҕоско чиэрбэ кулута сытар, ис диэки — чиэрбэ тууһа, кытыыга буугунай аҕыһа түспүттэр. Г. Угаров
◊ Кулуту бас билээччи истор. — былыргы кулуттааһыннаах уопсастыбаҕа кулуту бас билэр киһи. ☉ Рабовладелец
Кулуту бас билээччилэр кулуту атыылыыр, атыылаһар, кырбыыр, өлөрөр да бырааптаахтара. КФП БАаДИ. Кулут дьахтар — кулут балаһыанньатыгар сылдьар дьахтар. ☉ Рабыня
Кулут дьахтар оҕото кулут төлкөлөнөн төрүүрэ. КФП БАаДИ. Нэктэл кулут — саамай кирдээх, мара, ыарахан үлэни толорор киһи, кулут-хамначчыт. ☉ Батрак, выполняющий самую грязную работу. Нэктэл кулут баайга үлэһит кулут буолуохтаах. БСИ ЛНКИСО. Энньэ кулут — сүктэн барар баай кыыс энньэтин иһигэр киирсэн барсыһар кулут (хамначчыт). ☉ Батрак (раб), входящий в состав приданого богатой невесты. Энньэ кулут диэн кыыс энньэтигэр тоҕус-уон икки оҕоҕо тиийэ барыахтаах. БСИ ЛНКИСО
ср. тюрк. кул ‘раб, холоп’

сов. 1. кого-что (закрыть, накрыть) сап, бүрүй; покрыть стол скатертью остуолу ыскаатарынан сап; покрыть ребёнка одеялом оҕону суорҕанынан сап; 2. что (обить) бүрүй; покрыть диван плюшем дьыбааны плюһунан бүрүй; 3. что (окутать) сап, бүрүй; облака покрыли небо былыттар халлааны саптылар; 4. что (закрасить) бүрүй, сот; покрыть мебель лаком миэбэли лааҕынан бүрүй; 5. что (возместить) сап, төлөө; покрыть долг иэскин сап; 6. что (заглушить) баһый; голос оратора покрыл шум в зале араатар саҥата саалатааҕы айдааны баһыйда; 7. что, карт, сап, оҕус; покрыть семёрку валетом сэттэ хараҕы кулутунан сап; 8. что (расстояние) бар, айаннаа; 9. кого (оплодотворить) сап, буоһат; 10. кого-что (скрыть) сап, кистээ; покрыть чей-л. проступок буруйун сап; # покрыть тайной чып кистээн кэбис; покрыть себя славой албан аатыр.