сов. 1. чем (сделать взмах) далай, өрө тут; 2. что (широко раскинуть) даллат, быластаа.

1. (взмах) дайбааһын; 2. (шагживотного при беге) хардыы, ойуу; # одним махом тута, биирдэ; дать маху сыыһа бэрдэр, сыыс; во весь мах бөтөрөҥүнэн, буут быстары-нан.

широко размахивать руками; от охсон куластанар он косит широкими взмахами.

издавать протяжные свистящие звуки (напр. при взмахах длинным прутом).

подр. звуку, возникающему при взмахе крыльями нек-рых птиц, напр. вороны.

звукоподр. издавать короткий лёгкий свист (напр. при взмахах прутом или плёткой).

тыаһы үт. туохт. Салгыны хаста эмэтэ (элбэхтик) күүскэ охсор курдук бүтэҥи тыаһы таһаар (үксүн көтөр кынатын тыаһын туһунан). ☉ Издавать глухой шум, энергично, многократно рассекая воздух (обычно о шуме, сопровождающем резкий взмах крыльев), шуршать, шелестеть (крыльями)
Иирэр эмэгэт, Иттэнэ сытан эрэн, Күөрчэх курдук ытыллан, Күлүгүрүү эргийдэ, Татынньахтыы-татынньахтыы Часкыйбахтыы сытта. П. Ойуунускай
Улар үөрэ саҥара-саҥара көтөн күлүгүрээн тахсар. И. Данилов

подр. звуку, возникающему при взмахе крыльев; куп гын = взмахнуть крыльями; куп-куп дайбаа = захлопать крыльями.

производить сильные и короткие звуки чём-л.; оту охсон сирдиргэт = косить энергично, сильными взмахами.

туохт.
1.
сапсый 1, 2 диэнтэн бэй. туһ. Кыргыттар [сөрүүкэтинэн] салгын курдук чараас былааттарынан сапсыналлар. П. Аввакумов
Остуол уһугар олорор старшинабыт эмискэ икки илиитин таҥнары сапсыммытынан өрө чинэрийдэ. С. Никифоров
2. Кынаттаргынан дайбан, охсуолан (көтөр туһунан). ☉ Делать взмахи, хлопать, махать крыльями
Халлаан кырсынан Хара суор, …… Хааҕыргыы-хааҕыргыы халаахтаан иһэн, Хааннааҕы харахтаан, Өлүгү көрөн, Таҥнары сапсынан Даллас гына олордо. А. Софронов
Кутуйахсыт элиэ кэлэн, Лоҥкууда ыарҕаларын быыһыгар сабыта түһэн, салгыҥҥа сарайа-сарайа сапсынна. М. Доҕордуурап
3. көсп. Илиилэргин тугу эрэ сапсыйар курдук хамсат, оннук хамсатан тугу эмэ гын. ☉ Махать, водить руками (напр., выражая радость, крестясь при молитве)
[Оҕом] мин таһыттан киирбиппэр үөрэн, …… илиилэрин сыыһынан сапсына-сапсына, даллараҥныы-даллараҥныы күлэн чычыгыраабыта минньигэһэ сүрдээх. А. Софронов
Петя, Маша диэки көрөн кэбиһэ-кэбиһэ, таҥараҕа үҥэн сапсынар. М. Доҕордуурап
4. көсп. Көтөр кынаттарынан сапсынарын санатардыы хамсаа. ☉ Подниматься и опускаться, напоминая взмах крыльев птиц
Кыыс сымнаҕас харахтарын улам аллара көрөн истэ, быыстала суох симириктээн уһун кыламаннара сапсыннылар. Амма Аччыгыйа
Манна миигин Айаҥҥа атаара Аалай былаатынан Сарыал сапсынар. М. Ефимов
Борохуот хаһыыта Хайаҕа дуорайда, Эрдиитэкыната Элэҥнии сапсынна. П. Тулааһынап