дьүһ. туохт. Уоскун чорботон үр, эҕирий (хол., табахтыы турар киһи туһунан). ☉ Вдыхать и выдыхать (напр., табачный дым, морозный воздух), надувая и вытягивая губы. Табах тардан дьоппойор

тыаһы үт. туохт. Муннунан салгыны күүскэ тыынан таһааран тыаһат. ☉ С шумом, сильно выдыхать воздух через ноздри
Ынаҕа тоҕо эрэ сүгүн турбата, тэбиэлэннэ, муннун бууһурҕата-бууһурҕата, хараҕын дьүккэтинэн көрүтэлээтэ. Н. Якутскай

тыаһы үт. туохт. Муннугун күүскэ биир тэҥник тыаһат (үксүгэр ынах туһунан). ☉ Сильно и равномерно выдыхать носом воздух (о рогатом скоте)
Хотон иһигэр ынах сытар-турар тыаһа уонна муннан бууһургуура иһиллэр. Н. Түгүнүүрэп
Мурун тыаһа бууһурҕаабыт, Таныы үгүстүк тартаҥнаабыт. П. Ламутскай (тылб.)

туохт. Муннуҥ иһэ кычыгыланан, эмискэ төлө биэрэн муннугунан уонна айаххынан тыбыыр. ☉ Непроизвольно, с резким звуком выдыхать воздух носом и ртом, чихать
Бутукаай мэлиир табаҕы кытаахтаан ылан сыҥсыйда, түҥнэри хайыһан баран, ытырдан бытарытта. Амма Аччыгыйа
Дьиибэ [киһи аата] бүтүннүү бурдук буолан хаалбыт, хаста да ытырдар. С. Ефремов
Сибиинньэ бастаан ыалдьарыгар тумуулуур, мунна бүөлэнэр, ытырдар. МВИ ССАР
◊ Ытырдар от бот. — үксүгэр сииктээх сиргэ үүнэр, отут-алта уон сэнтимиэтир үрдүктээх, хойуу үрүҥ сибэккилээх эмтээх от үүнээйи. ☉ Растущее преимущественно во влажных местах лекарственное травянистое растение высотой тридцать — шестьдесят сантиметров, с белыми пышными цветочками, чихотная трава
Ытырдар от сииктээх сири талан, ходуһаларга, сэппэрээктэр саҕаларыгар үүнэр. МАА ССЭҮү
Ытырдар от куртах, оһоҕос ыарыытын, үөһүрүүнү эмтииргэ туттуллар. МАА ССКОЭҮү
ср. др.-тюрк. асур, тув. азырар, с.-юг. азырт ‘чихать’

I
туохт. Айаҕы киэҥник атан, салгыны уһуннук эҕирийэн баран тута төлө биэрэн таһаар (утуктаан, сылайан, сүрэҕэлдьээн). ☉ Открытым ртом непроизвольно глубоко вдыхать и сразу резко выдыхать воздух (при желании спать, с усталости и т. п.), зевать
Дьааһыйыма, дьалаҕай буолуоҥ (өс ном.). Оҕото уута кэлбит быһыылааҕа: дьааһыйан оҥоҥнуу-оҥоҥнуу, туой субу-субу уокка турар күөс диэки кылап гына көрөр этэ. Суорун Омоллоон
Хаста даҕаны дьааһыйда. Сылаата дьэ киирдэ быһыылаах. Н. Лугинов
Онтон куолутунан сүрэҕэлдьээбиччэ дьааһыйан баран, атырдьаҕар тайанан турбута. Н. Заболоцкай
II
туохт.
1. Туохха эмэ саалын, охсулун (этиҥи этэргэ). ☉ Низвергаться, обрушиваться (о громе)
Чугас соҕус ханна эрэ этиҥ дьааһыйан, киһини дөйүтэр улахан тыас бачыгырыы түстэ. Д. Таас
Өстөөх халлаанын хара былыт сапта, уордаах этиҥ тоҕута дьааһыйда. Т. Сметанин
Көҥүл норуот дохсун уордайыыта Этиҥ буолан Өстөөх үрдүгэр дьааһыйда. А. Абаҕыыныскай
2. Куһаҕаннык дьай, туох эмэ охсуута оҥор. ☉ Сказаться отрицательно, обернуться неприятностью
Өһүөннээх өстөөҕү утары хааннаах хапсыһыы, дуолан охсуһуу ханна-ханна тиэрдэрэ, тугунантугунан дьааһыйара биллибэт! И. Сысолятин
Өкүүчэ эдэр ньуура өлбөөдүйбүтүн Үрүҥ күн күлүмэ да чаҕылыппатах, Дьааттаах кутурҕан дьааһыйбытын Дьааҥы да тыала дьарҕарпатах. С. Васильев
Бу айдаан тугунан дьааһыйан тахсыаҕын кини үчүгэйдик өйдүүрэ. «ХС»
ср. др.-тюрк. йашы 'сверкать, блестеть' (йашын йашнады 'сверкнула молния')