сов. 1. кого-что тарҕат (отпустить); ыс, ыһан кэбис (расформировать); распустить комиссию комиссия ны ыс; 2. что (развязать, расправить) ыыт, ыытан биэр, өһүл; сүөр; распустить волосы баттаххын өһүл; распустить пояс кургун ыытан биэр; распустить паруса баарыстары тарт; 3. что (вязание) өһүл; распустить чулок чулку ну өһүл; 4. кого, разг. (ослабить дисциплину) көҥүл ыыт; 5. что, разг. (рассказать многим) ыыт, тарҕат; распустить слух сурахта ыыт.

I нареч. всегда, постоянно; манна өрүү тымныы здесь всегда холодно; өрүү кыһан = постоянно заботиться о ком-чём-л.; өрүү күөх мастар вечнозелёные деревья.
II плетение, вязание || плетёный, вязаный; кини тууну өрүүгэ маастар он мастер плести верши; өрүү быа плетёная верёвка; плетёный ремень; өрүү үтүлүк вязаные рукавицы.

сов. 1. что (вплести вязанием) самыы ер, холбуу ер, баай; 2. кого-что, перен. разг. (впутать) серее, кыбыт.

1. и. д. от баай = 1) привязывание, связывание; спутывание, стреноживание (лошади); 2) перевязка, перевязывание (напр. раны); 3) вязка, вязание (напр. рукавиц); плетение (напр. сети); 2. 1) связь, завязка, перевязка; түннүк баайыыта связь оконных проёмов; куул баайыытын ыйылыннары тардан кэбиспит он сильно затянул завязку на мешке; баайыытын сүөр = развязать завязку; 2) путы (для лошади); тимир баайыы уст. цепь; трос # аты баайыы выдерживание скаковой лошади (перед скачками —метод подготовки скакунов к соревнованиям); баайыы бурдук сноп; биир баайыы табах уст. одна папуша табаку; туомтуу баайыы распускная петля; харах (или кулгаах-харах ) баайыыта для отвода глаз.

I сов. 1. что на что (надев или обернув, завязать) баай, эрий; 2. что, чего (изготовить вязанием) өр, өрүтэлээ; 3. кого--что, кому-чему, перен. (заставить принять) сыҥалаа, соҥноо; навязать кому-л. ненужную вещь наадата суох малы сыҥалаа.

1. 1. баай I диэнтэн хай. аата. Кэпсэтииттэн сүбэ ордук, баайыыттан туомтуу ордук (өс хоһ.). Өҕүллүбэт өһүөнү уурдулар, Туллубат тулууру туруордулар, Кэхтибэт кэлгиэни кэлгийдилэр, Барбат баайыыны баайдылар. С. Зверев
      Сүөһүнү баайыыны өссө судургу оҥоруохха, бу үлэ олус бириэмэни ылбатын ситиһиэххэ. «Кыым»
2. Ыалдьар сири, бааһы саба кэлгийэргэ аналлаах туох эмэ (хол., таҥас кырадаһына). ☉ Материал, которым завязывают больное место, рану (напр., кусок ткани), повязка
   Онтон киһи илиитигэр сыстаҥныы сылдьар ыарахан баайыыны Попов төбөтүттэн арааран ылаат, дьоҥҥо көрдөрөр быһыынан тэниччи тардан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
3. көсп. Туох эмэ тутуу холбонор бэлиэ сирэ (хол., дьиэ холлоҕоһо). ☉ Определенные места, соединяющие каркас какого-л. строения (напр., сруб дома)
   Бу айдаан, алдьархай ааҥнаабатаҕа буоллар, оскуоланы билигин түннүгүн баайыытыгар тардыбыт буолуо этилэр. Болот Боотур
   Түннүгүн аллараа баайыытыгар чугаһаан эрэр дьиэ иһинэнтаһынан мас суора сылдьар дьон саҥата-иҥэтэ суох мунньустуталаан барбыттара. В. Яковлев
   Хотон үрүт баайыытын уһаты сыыйыытын үстүү хос гынабыт. Ити хотон үрдүн наһаа бөҕөргөтөр эбит. «Кыым»
4. Тугу эмэни өрүү, хатыы. ☉ Вязание, плетение чего-л.. Итии таҥаһы баайыы. Мунду туутун баайыы. Илими баайыы. Муҥханы баайыы
5. көсп., эргэр. Туох эмэ мээрэйэ, кээмэйэ (хол., сэбирдэх табах). ☉ Мера, размер чего-л. (напр., связка листового табака)
   Биир бааһынай оҕонньор кэлэн сүбэлээтэ. «Эн бурдук отун салҕааттаан баран, ол устун таҥнары дьурулаан түс», – диэн. Инньэ диэн баран биир баайыы бурдук отун биэрдэ. Саха фольк. Оҕонньоро [Хабырыыс оҕонньор] куорат атыыһытыттан таһаарбыт биир баайыы сэбирдэх табаҕа баранан эрэр. И. Гоголев
   Остуолга обургу ыга эриллибит хара сукунаны, икки «Дорообо» чэйи, хас да баайыы сэбирдэх табаҕы, куһуок саахары уурталаатылар. Тумарча
6. даҕ. суолт. Саптан өрүллүбүт өрүү. ☉ Связанный из ниток, вязаный
   Айаан дэҥҥэ Аайаны көрөр, дьахтар сирэйин үрүҥ баайыы былаатынан тууна баанар, хара харахтара эрэ чоҕулуһаллар. Н. Габышев
   ♦ Орто баайыы – орто ахсааҥҥа сылдьар ким-туох эмэ. ☉ Имеющий неплохую репутацию (напр., в общественном мнении)
   Үлэбит чааһынан эттэххэ, оройуоҥҥа орто баайыыга сылдьабыт. «Кыым»
   Киһи эбэтэр тугу да билбэт, эбэтэр барытын билэр, сатыыр буолара сөп эбит. Орто баайыы киһи туохха нааданый. А. Сыромятникова
   Матаар аҕатын ууһа сурукка кытта киирбит. Онтон көстөрүнэн, кини орто баайыыга киирсэр аҕа ууһа эбит. Багдарыын Сүлбэ. Харах баайыыта – тугу эмэни куолутугар эрэ оҥорон баран, барыта үчүгэй курдук тупсаран көрдөрүү. ☉ Преднамеренное приукрашивание чего-л., очковтирательство
   Туһалыылларын ааһан, сорох түбэлтэҕэ буортулууллара, үтүө дьыаланы куолутугар айдаарыыга, хараҕы баайыыга кубулуталлара буолуо дии саныыбын. Софр. Данилов
   Бандьыыттар суут-сокуон сиэрин тутустахпыт аатыран, харах баайыытыгар да буоллар, бэркэ силигин ситэри [Уулаах Уйбааны] доппуруостууллар. ФЕВ УТУ
   Саҥаны, үчүгэйи оҥорор оннугар, эргэни-хаарбаҕы бөрөөн күлүгүрдэн, хараҕы баайыыттан аккаастаныахха наада. «ХС»
   ◊ Ат баайыыта – босхо сылдьыбыт сылгыны кыратык аһатан (эбэтэр хас да хонукка аһаппакка) көлүүргэ эбэтэр сүүрдэргэ анаан хатарыы. ☉ Выдерживать коня с нагула перед долгой дорогой (или вообще перед ездой), давая ему определенное количество корма или держа его (иногда несколько суток) без корма
   Ат баайыытыттан диэн мээнэҕэ эппэттэр. «Кыым». Туомтуу баайыы – быа аҥаар уһугуттан тартахха сөллөн кэлэр гына солбуйа тардан баайыы. ☉ Завязывание распускным (якутским) узлом
   Муҥунан көтүтэн иһэр атын эмискэ эргилиннэри тардан, сиргэ тура түһээт, [Микиитэ] саха аатырбыт туомтуу баайыытынан солбуйа тарда охсон кэбиһэр буолла. Сөллүө, ахсыа суоҕа туомтуу баайыы! Амма Аччыгыйа