м. 1. (учение о гипнозе) гипноз үөрэҕэ; 2. (способность воздействия) гипнозтааһын.

с. 1. (какой-л. мысли, чувства) санаа үөскэтии, иҥэрии, ылыннарыы; 2. (гипноз) утутан эмтээһин; 3. (выговор) үөрэ- тии, өйдөтүү; сделать кому-л. внушение кимиэхэ эмэ өйдөт.

гипнотизировать; көрөн гипнозтаа = гипнотизировать взглядом; гипнозтаан эмтээ = лечить гипнозом.

1. утуй диэнтэн дьаһ. туһ. [Уйбаан:] Хата, киирэн кыыскын утут, кини билбэтин, оҕо билэрэ сатаммат, кэпсээн оҥосто сылдьыа. А. Софронов
   Киһини сүгүн утуппат буоллаҕа. Н. Неустроев
   Киһим, миигин албыннаан утутаары, утуйбут буолан муннун тыаһата сытта. Амма Аччыгыйа
   △ Эмп, гипноз көмөтүнэн утуйар гын. ☉ Усыплять с помощью гипноза или лекарственных средств
   Эпэрээссийэҕэ утуппут киһилэрэ кинини ыҥырбытынан уһуктар. Амма Аччыгыйа
2. харыс т. Тыынын быс, өлөр. ☉ Лишить жизни, умертвить, убить
   Итиннэ, арҕахха, биир тыһы эһэни утуттум. Болот Боотур
   Бэлэм турбут Василий сүнньүн үүтүнэн иккитэ ытан, утутан кэбистэ. Эһэтэ улаханнык мөхсүбэтэ даҕаны. «ХС»
   Ити бириэмэҕэ мин сытар сирим иннигэр өстөөх саллаата бэригилдьийэн кэлбитэ. Уһуну-киэҥи өйдөөбөккө, кинини онно икки ытыынан утуппутум. БКТЭ
3. түөлбэ. Уоту, лаампаны умуруор. ☉ Прекращать горение, гасить, тушить
   [Клим:] Бу ыарыйдыҥ дуу, хайдаҕый? Уоккун утутан кээспиккин. [Одуор:] Ээ, ыалдьан... Суорун Омоллоон
   «Барыҥ! — Хабдьы Баһылай сөҥ түстэ, кыракый төбөтүн төҥкөттө, сири одуулаата. — Уоту мин утутуом». С. Дадаскинов
   Уоккутун утутуом, күлгүтүн булкуйуом, үөлэскитин кырыардыам! ХИА КОВО
   ◊ Утутар эмп көр эмп. Кэһиилэр быыстарыгар суруктааҕар буолуох, куотарга наадалаах сэптэр, харабыллары утутар эмтэр, дьааттар угуллан тиэрдиллэллэр. П. Филиппов