касаться кого-чего-л., прикасаться к кому-чему-л., дотрагиваться до кого-чего-л.; соприкасаться с кем-чем-л.; илиитин итии чаанньыкка даҕайда он дотронулся рукой до горячего чайника.

1) прикасаться к чему-л., касаться чего-л., дотрагиваться до чего-л.; задевать что-л. (слегка); тарбаҕын төбөтүнэн санныбыттан таарыйда он коснулся моего плеча кончиками пальцев; лабаа сирэйбин таарыйда ветка задела меня по лицу; 2) заходить, заезжать (на короткое время, мимоходом); киэһэ биһиэхэ таарыйаарыҥ вечером заходите к нам.

несов. 1. кого-что (дотрагиваться) тыыт, таарый, тутан көр; не трогай руками илиигинэн тыытыма; 2. кого-что (задевать, беспокоить) тыыт; не трогайте его кинини тыытыма; 3. кого-что, перен. (волновать) таарый, долгут, уйадыт; его не трогает мольба кинини ааттаһыы долгуппат; 4. (отправляться в путь) хоҥун, хамсаа, хаамтар; ну, трогай! чэ, хаамтар!

1) обычно употр. в отриц. ф. и отриц. оборотах трогать, дотрагиваться, касаться, прикасаться; тыытыма ! не трогай!; кырдьаҕаһы тыытыма не трогай старика, не беспокой старика; 2) в сочет. с нек-рыми нареч. означает интенсивность действия: тырыта тыыт = растерзать, разорвать (в клочки); хайыта тыыт = разорвать, разодрать; 3) перен. задевать, трогать, волновать; эргэ бааһын тыытыма не береди его старые раны # сүрэҕим тыытта у меня сердце защемило; у меня сердце дрогнуло; тыытар (ыарыы) ломота.

туохт.
1. Кими-тугу эмэ таарый, таарыйан ыл. ☉ Дотрагиваться до кого-чего-л., прикасаться к кому-чему-л., коснуться
Таня сөрүүн ытыһын Михаил Иванович сүүһүгэр даҕайда. Н. Лугинов
[Маша] сиргэ тайанан олорор-илиитинэн Александр харытын сыпсылааһынан даҕайда. М. Доҕордуурап
[Саша] дьуоһу илиитинэн даҕайаат, төттөрү сулбу охсон ылар, күлэн сатарытар. ОАП ОТХ
2. Тугу эмэ туохха эмэ чугаһат, сыһыары тут. ☉ Приближать, прикладывать что-л. к чему-л.
Дьэргэли халампааһы хараҕар даҕайан көрбүтэ. П. Филиппов
Даайыс уйадыйбычча баанан олорор былаатын уһугун хараҕар даҕайан ылла. Н. Заболоцкай
Сиидэркэ, атаҕын төбөтүнэн чөмөлдьүйэн тиийэн, тымныы сиигэ чалҕарыйа турар ааҥҥа, кулгааҕын даҕайан иһиллээтэ. А. Сыромятникова
3. көсп. Ким эмэ интэриэһин таарый. ☉ Затрагивать чьи-л. интересы, пройтись на чей-л. счет (отзываться о комчем-л. неодобрительно, критиковать)
[Кириитикэбэр] аан бастаан дириэктэри хаарыйыам, местком бэрэссэдээтэлин да даҕайыам. Н. Габышев
4. Умат. ☉ Поджигать, зажигать
Охоноос …… окко тугу эрэ ыһан баран, испиискэни даҕайан кэбистэ. Амма Аччыгыйа. Огдооччуйа эмээхсин испиискэтин уотун кыраһыын кутуллубут сиригэр даҕайар. Н. Якутскай
[Оҕонньор] испиискэ уматтан, хамсатыгар уот даҕайаат, эмиэ сытта. С. Никифоров
◊ Даҕайан көр кэпс. - ырааҕы көрбөт буолан олус чугас тутан көр (харалҕан харахтааҕы этэргэ). ☉ Рассматривать что-л. с очень близкого расстояния (о близоруком человеке)
Сэмэнчик Авксентий Яковлев көхсүн саба түһэн даҕайан көрдө. М. Доҕордуурап
[Сэмэн] хараҕар даҕайан көрө-көрө атырдьах сигэлиир. Күндэ. Даҕайар (көнө) мат. - эргимтэни кытта уопсай туочукалаах сурааһын. ☉ Касательная
Бэриллибит туочуканы нөҥүө бэриллибит эргимтэҕэ даҕайар көнөнү ыытыахха. КАП Г
Эргимтэни иһигэр сытар С туочукаттан эргимтэҕэ даҕайары ыытыахха сөп дуо? ВНЯ М-5
тюрк. така