II кидаться из стороны в сторону, становиться на дыбы (стараясь сбросить седока, напр. о лошади).

вертеться, крутиться, кружиться вихрем; үҥкүүлээн холоруктаата он вихрем кружился в танце; өрө холоруктаа = быстро засуетиться, завертеться (от испуга, неожиданности); ата өрө холоруктаата конь его вставал на дыбы и вертелся.

I
туохт. Киһи сөбүлээбэтин оҥорбутун иһин кими эмэ буруйдаан саҥар. ☉ Ругать, бранить кого-л. за что-л. Киэһэ хараҥа буолуутун саҕана, Ылдьаана дьиэтигэр кэллэ
Эрим кыыһыран мөҕөр этэ диэн, куттана-куттана дьиэтигэр киирдэ. Н. Неустроев
Ми киитэни ийэтэ улаханнык мөхпүтэ. Амма Аччыгыйа
«Бу күһүн турунуопуспун хостоон биэриминэҕин, ынахтарым уолан эрэллэр», — диэн Аана оҕонньорун мөҕөр буолла. М. Доҕордуурап
II
туохт.
1. Киһини сүгүн миин нэрбэккэ өрө көтө, мөхсө сырыт, быраҕаттаа (хол., аты этэргэ). ☉ Становиться на дыбы, брыкаться, лягаться (напр., о лошади)
Биэ кулуннуу өрө мөхпүт да, кыайан төлө охсон куоппатах. МНН
«Дьэ, эн ат курдук мөх!» — диэн баран, баҕа күтэри «кус» гы на быһа биэрбит. Суорун Омоллоон
«Ат мөхтө, киһини тэпсээри, сэби алдьатаары гынна!» — диэн саҥалар айман нылар. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. Олоҕо суох буолан, олордоххо, үктэннэххэ хамсаан, т үөрэҥнээн биэрэн киһини сууллар. ☉ Быть таким неустойчивым, шатким, что невозможно удержаться на нём (о чём-л.)
Дулҕа Витяны түөрэ мөҕөн кэбиһэ сыһарыттан өрүһүнэригэр — да сыратын бараата. Н. Заболоцкай
Талах олоппос т и э р э мөҕөр да, Чокомда ыаҕастаах сүө гэйин көтөхпүтүнэн күөрэ-лаҥкы барар. И. Бочкарёв
3. Эмискэ хамсаан ыл, мөҕүл гын (сүрэҕи этэргэ). ☉ Забиться, задрожать (о сердце)
Ньургуһун сүрэҕэ эмискэ мөхпүтэ, итиинэн-тымныынан хаарыйтарарга дылы буолбута. Дьүөгэ Ааныстыырап
Маша сүрэҕэ түөһүн иһигэр ку лун курдук мөҕөр. М. Доҕордуурап
Дьаакып сүрэҕэ хайдах эрэ мөҕөн ылла. Н. Заболоцкай
△ Эмискэ уйбат курдук буолан ыл, хамсаа (сүһүөхтэри этэргэ). ☉ Задрожать, затрястись (о коленях), отняться, лишиться способности двигаться (о ногах)
Хоско киирэн тойон диэки баран иһэн, сүһүөҕэ мөҕөн тэмтээкэйдээн ылла. Болот Боотур
Дьаакып сынньалаҥ пааркатын үрдүк кирилиэһин өрө тахсан иһэн, сүһүөҕэ кыратык мөҕөн ыларын билбитэ. Н. Заболоцкай. Ыстапаан болуот хамсааһыныттан сүһүөҕэ мөҕөн хаста да оҕутта. И. Н икифоров
ср. алт. мөкү ‘встать на дыбы’, др.- тюрк. мөн ‘становиться на дыбы, вскидывать зад (о лошади)’

дьүһ. туохт.
1. Туохтан эмэ чорбоччу быган, туруору хоройон көһүн (үксүгэр уһун синньигэс эттиги этэргэ). ☉ Торчать, стоять торчком (обычно о тонких, длинных предметах)
Хаһыҥҥа ылларбат, Хаартан хагдарыйбат, Соҕотох харыйа Чоройон турара. А. Софронов
Баабыр [киһи аата] өрүһүнэн, кыыл түөһүгэр чоройо сылдьар үҥүү угуттан хабан ылан баран, нөҥүө илиитинэн эһэ арҕаһын харбаата. Н. Заболоцкай
Ыалдьыт сонун устан эркиҥҥэ чоройон турар тоһоҕоҕо ииллэ. Е. Неймохов
2
хорой I 2 курдук. Василий Игнатьевич …… нууччалыы ыраас сирэйдээх, күөх харахтаах, сырдык кугас баттахтаах, уон үс-уон түөрт саастаах чоройо улаатан эрэр уолчааны сиэтэн киллэрдэ. Н. Габышев
ср. п.-монг. чоруйи, монг. цоройх ‘становиться на дыбы’, ойр. сорой ‘торчать’

туохт.
1. Иҥиирситии тартаран, этиҥ-сииниҥ барыта өрө күүрэн кэл (үксүгэр өлөөрү гыммыт киһи). ☉ Судорожно напрягаться всем телом, биться в судорогах, агонизировать (обычно на смертном одре)
Мүлдьү уһуутаан, чиччигинээн баран, налыс гына түһэр. Төбөтүн босхо быраҕан, хамсаабат буолан хаалар. Суорун Омоллоон
Ойууннара иҥиир-ситиитин тартаран, чиччигинии-чиччигинии мөхсүмэхтээн, хардьыгынаталаан баран, сотору уоскуйда. Болот Боотур
Охонооһой төбөҕө таптаран, Туймааран тыастаахтык оҕунна, Чиччигинээн, иҥиирин тартаран, Дьигиҥнээт, чиккэйэ оҕуста. Дьуон Дьаҥылы
△ Быччыҥнаргын барытын күүрдэн өрө тыылла, быыппаста түс. ☉ Собрав силы, напрячься всем телом, напружиниться
Онуоха айыы бухатыыра өрө чиччигинии түстэ, үс төгүл хабырынан хачыгыратта. Ньургун Боотур
Кукушкин аҥаар атаҕынан тобуктуу түһээт, тиэрэ мэтэрийэн чиччигинээтэ, сутуруктуу туппут уҥа илиитин кэлгиэтиттэн мүччү тардан күөрэс гыннаран таһаарда. Амма Аччыгыйа
Чучунаа кэлгиэлээх быатын быһа тыыллаары чиччигинии мөхсөр. «ХС»
2. Туттарымаары эбэтэр сөбүлээбэккэ өрө мөхсө сырыт, дэлби күүрэн хаал (хол., аты этэргэ). ☉ Производить резкие движения, биться, дёргаться, вставать на дыбы (напр., о лошади)
Онуоха ата соҕотохто ойон кээстэ, чиччигиниичиччигинии сүүрэн быыппаһынна. Суорун Омоллоон
Мэхээлэ ыстанан кэбиһээри өрө чиччигинии турар атын көнтөһүн харбыыр. Амма Аччыгыйа
Тайах өрө чиччигинии түһээт, үстэтүөртэ ойдо уонна сирэйинэн умса хорулла түстэ. Т. Сметанин
3. көсп. Олус омуннуран-төлөннүрэн, күүрэн, уоҕуран күүскэ хамсан-имсэн, күүһүмсүй. ☉ Горячиться, петушиться, делая резкие движения, демонстрируя силу
Мин күн бэҕэһээ эдэр буолан чиччигинээн сылдьыбытым баара, бүгүн кырдьа оҕустум дии. Амма Аччыгыйа
Уйбааскы охсуһуох киһи курдук чиччигинээн баран, ким да кини диэки буолбатын көрөн, хам барарга тиийэр. Софр. Данилов
Биирдэ саҥардыы отумаһы тардан көрө, чиччигинии сырыттахпына күүлэйгэ ыҥырбыттара. Р. Кулаковскай
Альберт сулбу ыстанан туран, охсуһаары чиччигиниирин Коля уонна Вася хам тута сылдьаллар. «ХС»