1) рожать (о женщине); телиться (о корове); жеребиться (о кобыле, ослице и т. п.); щениться (о суке, лисице и т. п.); котиться (о кошке, об овце); высиживать, выводить птенцов (о птицах); бу күөлгэ кус бөҕө төрөөбүт на этом озере множество утиных выводков; 2) родиться, рождаться; уол төрөөтө родился мальчик; боруода ынахтан боруода ньирэй төрүүр от породистой коровы родится породистый телёнок; саҥа төрөөбүт новорождённый; төрөөбүт ийэ родная мать; төрөөбүт дойду родина, родная земля; төрөөбүт күн день рождения; төрөөн баран көрбөтөҕүм (манныгы) такого я в жизни (букв. с рождения) не видел; төрүү илик оҕоҕо биһик оҥорбукка дылы погов. всё равно, что готовить люльку для неродившегося ребёнка (говорится о любителях строить воздушные замки или загадывать наперёд; погов. связана с фактом высокой детской смертности в дореволюционной Якутии); 3) уродиться (о картофеле); быйыл хортуоппуй бэркэ төрөөбүт в этом году хорошо уродился картофель # төннөн төрөөбүт выродок; төрөөбүт тыл родной язык; тылтан тыл төрүүр слово за слово (букв. от слова рождается слово); ый төрөөбүт народился (новый) месяц.

I
туохт. Тириитин сүл, хастаа; кими эмэ сыгынньахтаа. ☉ Сдирать, снимать что-л. (напр., шкуру); раздевать кого-л. [Уолака:] Нохоо, тахсан аккын сыгынньахтаа эрэ
[Сатараал:] Ат барахсаны ньылбалыырым кэмнээх буолуо дуо. Суорун Омоллоон
Ыалым диэн ыты аһыныам суоҕа, тириитин ньылбалыаҕым. М. Доҕордуурап
Бөһүөлэк хоту эҥээринэн үрэххэ түһэр салаа үрүйэҕэ модун буулаҕа бульдозер уонна экскаватор сир үчүгэй араҥатын ыраастаан маһын-отун ньылбалаан …… кэбиспиттэр. «ХС»
II
туохт. Итэҕэс ньирэйи төрөт (ынах); кулуннаа (биэ). ☉ Преждевременно телиться, жеребиться; выкидывать плод (о корове, кобыле)
Анах сүөһү алтахтаата, Уулаах өттө Умса-төннө түстэ, Оҕотун ньылбалаата, Оһоллоро үксээтэ, Олохторо огдолуйда. П. Ойуунускай
Бөөлүүн эмиэ икки ынахпыт ньылбалаабыт. Төрүөхпүтүттэн быйыл илиибитин соттор дьон буоллубут. Болот Боотур
— Хайа били булумньу оҕотун хайаатыгыт? — Хабытай ньамаарар. — Ньылбалаан кэбиспит. «Чолбон»