1) становиться жидким, разжижаться; хааһы убаата каша стала жиже; 2) перен. становиться редким, редеть; ойуур убаабыт лес поредел.

аат.
1. Хойуу бадараан, бырыы; суураллыбыт туох эмэ хойуута. ☉ Густая грязь, болото; жижа, гуща чего-л.
Алларааҥҥы алаастара — хотон кирэ-хаҕа сүүрүгүрэн киирэн үөскэппит ньоҕорото. Далан
Оботтоох баай хотонугар Оҕус, ынах ньоҕоротугар Умса түһэн сыттахпыт. П. Тобуруокап
Кус моонньун уһатан, сиидэлиир аппарааттаах тумсунан уу түгэҕинээҕи ньоҕорону бэрийэр. ББЕ З
2. көсп. Туох эмэ куһаҕана, хаалынньаҥа. ☉ Отбросы (напр., общества), пережитки
Эн эдэргин, эн олоҕуҥ инники турар. Оттон биһиги дьон саамай ыттара, уопсастыба ньоҕорото буолабыт. Далан
Биһиги сопхуоспут урукку улахан ночооттоох үлэ ньоҕоротуттан кэнники сылларга таҕыста. «ХС»
ср. эвенк. нянгня, нянгра ‘грязь, месиво’

нареч. выражает ещё большую степень интенсивности, силы действия, чем ибили, илби: илдьи оҕус = разбить в лепёшку; илдьи бар= превратиться в жижу, кашицу (от гниения, долгой варки и т. п.); илдьи убахтаа = превратить в месиво (сжимая руками); илдьи тыыт = разорвать в клочья.