с. 1. (завоевание) сэриилээн ылыы, бас бэриннэрии; 2. перен. (овладение) баһылааһын.

даҕ., кин. Социальнай батталы эбэтэр тастан күөмчүлээһини түҥнэрэн, бэйэ көҥүлүн тутарга туһуламмыт. ☉ Направленный против социального или иноземного порабощения, на завоевание свободы, освободительный. Национальнай босхолонуулаах хамсааһын
□ Манна поэт 1830 сыллааҕы Польша босхолонуулаах бастаанньатын таҥнарбыт аристократияны харса суох саралаабыта. Софр. Данилов

аат. Туохха эмэ инники буолуу, инники күөҥҥэ тахсыы. ☉ Достижение каких-л. успехов, лидирующего положения, завоевание чьего-л. признания
Фестивалларга барытыгар бастааһын төрүөтэ былыргы саха музыкальнай инструменнарын тилиннэрии буолбута. «Кыым»
Быйыл сыл аҥаардаах үлэ түмүгүнэн урукку өттүгэр хаалыылаахтарга сылдьыбыт Нам оройуонун кооператордарын бастааһыннара соһуччу уонна үөрүүлээх буолла. «ХС»

1. аат.
2. Тугу эмэ чахчы толорорго, туох эмэ чахчы буоларыгар эрэл. ☉ Вера (уверенность в чем-л., в исполнении чего-л.)
   Ол хоһооннорун хас биирдии устуруоката өстөөххө өһүөнүнэн, саҥа революционнай буурҕа өссө күүскэ күүдэпчилэнэригэр бигэ итэҕэлинэн тыынара. Софр. Данилов
   Мин күүһүм, Мин көтөр кынатым - Эн кыайыылаах кырдьыккын өйдүүрүм, Эн кэхтибэт кэрэ кэскилгэр итэҕэлим. С. Данилов
   Баһыыба! Петр Егорович! Эрэлгэр... Итэҕэлгэр... Хайаан да, хайаан да эн тылгын, эн баҕаҕын толоруом! Г. Колесов
3. Бэйэ көнө суобаһынан, кыһамньытынан дьон билиниитин ылыы. ☉ Завоевание своей добросовестностью, искренностью признания людей
   Норуот үрдүк итэҕэлин ылан дьокутаат буолбута. М. Попов
   Булчуттар итэҕэллэрин ылан эрэр. И. Бочкарев. Урут итэҕэйэр дьоннорум, доҕотторум мин харахпар тоҕо эрэ итэҕэллэрин сүтэрэн эрэллэр. С. Ефремов
4. Киһиэхэ көстүбэт тыыннар, күүстэр баалларыгар итэҕэйэн олоҕурбут өйдөбүллэр холбоһуктара, онно үҥүү-сүктүү; абааһыны, таҥараны о. д. а. дьиктилээхалыптаах күүстэри итэҕэйии. ☉ Религия; вера (в бога, злого духа и т. д.). Ойуун итэҕэлэ иччиттэн, абааһыттан куттанарга тиэрдэр
   Саха фольк. Абааһы-таҥара итэҕэлэ үүнэри-үөскүүрү хам баттыырын, умса миинэрин туһунан кэпсэтэ истибит. Амма Аччыгыйа
   Итэҕэл, абааһы туһунан сымыйа сэһэннэри тарҕатан, хараҥа дьон санаатын булкуйар. Н. Габышев
5. Итэҕэйэр үгэскэ олоҕурбут үһүйээн. ☉ Суеверное предание, поверье
   Былыргы дьон итэҕэллэринэн, саҥа үүммүт ыйга харчы көөчүктээтэххэ, ол ый устата харчыҥ эбиллэ туруохтаах үһү. Н. Якутскай
   Индустар былыргы итэҕэллэринэн, Саҥа дьыл күн ким да кыыһыратымта сылдьыа суохтаах. Бастакы күн хайдах ааһар да, сыл бүтүннүүтэ оннук буолуо дииллэр. ДьДьДь
6. даҕ. суолт. Киһи чахчы эрэнэр, эрэмньилээх. ☉ Верный, преданный; внушающий доверие
   Сылын аайы сүүрбэлии-отуттуу сүүһү итэҕэл дьоннорунан ыыта турбутум. Эрилик Эристиин
   ◊ Итэҕэл сурук эргэр. - дэбиэринэс. ☉ Доверенность
   Итэҕэл суругу биэрэбин. ПЭК СЯЯ
   Икки уолтан улахана итэҕэл суруктаах этэ. Н. Неустроев