замораживать глыбы из помёта скота или навоза (чтобы было удобнее вывезти).

побуд. от тоҥ = 1) морозить, замораживать; үүтү тоҥорг замораживать молоко; тоҥор омуһах глубокий погреб, ледник; 2) заморозить, застудить; оҕону тоҥор = застудить ребёнка.

несов. 1. что (замораживать) тоҥор; морозить яблоки яблоконы тоҥор; 2. ко- * *го-что, разг. (уничтожать) үлүт, тоҥор; *морозить тараканов таракааны тоҥор; 3. *безл. (о погоде) тымный, дьыбардан; сегодня морозит бүгүн тымныйбыт.

несов. что I. (замораживать) тоҥор, хам тоҥор; бөҕүөрт (холодить); снег леденит пальцы хаар киһи тарбахтарын хам тоҥорор; 2. перен. (приводить в состояние оцепенения) хам ыл, хамсаабат оҥор (куттаныы, уолуйуу чувствотын туһунан); ужас леденит ей сердце куттал кини сүрэҕин хам ылар.

туохт. Өлөрүллүбүт сүөһү иһин бүтүннүү ылан ханныга ыга суулаан тоҥор. ☉ Плотно заворачивать в рубец и замораживать в таком виде внутренности забитой скотины
Былыргы курдук [идэһэ] иһин симиилээбэтэхтэрэ — эккэ былаан сиэбитинэн барыахтара. Далан

туохт. Сүөһү сааҕын тиэйэргэ сөптөөх гына тус-туспа чөмөхтөөн тоҥор. ☉ Замораживать небольшими глыбами навоз (для вывоза)
Билигин аҕай ырбаахынан тахсан саах балбаахтаан баран, Өкүүчэ киирэн үөрэ иһэ олорор. Эрилик Эристиин
[Хобороос:] Хайа тугу гына олордуҥ, сүөһүлэргэр ойбонно аллар, уута бас, Даайыс, тахсан ынах сааҕын балбаахтаа. А. Софронов
Дьахтар хотоҥҥо саах күрдьэрэ, балбаах балбаахтыыра, сүөһүнү аһатара, ойбон алларара, сүөһүнү уулатара. И. Аргунов

туохт.
1. Тугу эмэ тымныт, бөһүт. ☉ Охлаждать, замораживать что-л. Чохоону тоҥор.
□ Быары тоҥорон, бытархай гына кырбаан сииллэр. КЕФ СТАҮө
Былыыр-былыр Ээһэй эмээхсин Ынаҕын ыан баран Балаҕан үрдүгэр үүтүн Туос чабычахха Тоҥоро уурбут. П. Ламутскай (тылб.)
2. Күнүһүн сылыйан түүнүн тымный, дьыбардан, хаһыҥнан (күн-дьыл туһунан). ☉ Становиться холодным, морозить по ночам (о погоде — поздней осенью, ранней весной)
Тоҕус күн хачааллаан, Тоҥорбут бу халлаан Дьэ тыынын таһаарда, Дьэҥкэрдэ, ылаарда. Болот Боотур
Күһүн буолан, от-мас хагдарыйан, түүнүн тоҥорон, кыстык кэлэн иһэрэ биллэн барбыта. В. Протодьяконов
Түүн ахсын тоҥорор, күнүһүн хотуттан курас тыал үрэр. В. Титов
3. кэпс. Тымныт, үлүт. ☉ Заморозить, застудить
Бу умайар тымныыга киһини тоҥорон өлөрүүһүлэр. М. Доҕордуурап
Эн миигин хаарга түҥнэри анньан тоҥорбуккун этиэм! П. Ламутскай (тылб.)
4. кэпс. Кыһыҥҥы кэмҥэ дьиэни-уоту оттубакка тымныт, ититимэ (кыстаабат буоллаххына анаан эбэтэр киһиттэн тутулуга суох ханнык эмэ быһыыттан-майгыттан — хол., элэктэриичэстибэ уота баран, оттук бүтэн). ☉ Не подавать тепло, замораживать дом в зимнее время (если не зимовать или из-за каких-л. не зависящих от человека обстоятельств — напр., из-за неисправности электростанции, отсутствия топлива). Ийэм аах салҕааһын дьиэлэрин быйыл тоҥордулар. Аҕыйах сыллааҕыта уот ыстаансыйатын саахала буолан, куорат аҥаарын тоҥоро сыспыттара
5. кэпс., калька. Ханнык эмэ улахан бырайыагы (хол., дьиэ тутуутун) ситэрбэккэ тохтот, боҕон кэбис. ☉ Оставлять незавершённым какой-л. крупный проект, строительство, замораживать. Элбэх этээстээх олорор дьиэ тутуутун үбэ көстүбэккэ тоҥордулар
♦ Иһин тоҥор көр ис IV
Итэҕэллээҕиҥ искин тоҥордо. ПЭК СЯЯ
Хата сэрэн, ити биһириир Бииктэриҥ искин тоҥороорой. Суорун Омоллоон

туохт.
1. Салгын сиэбэтин диэн аһы (үксүгэр балыгы, эти) ууга уган ылан баран тоҥор. ☉ Замораживать мясные, рыбные продукты, пред варительно окунув в воду, чтобы они покрылись тонкой ледяной корочкой, которая защищает их от заветривания при хранении на улице
Быһаас собото мууһаан булууска түһэриэххэ диэбити, буор туйуо диэн сөбүлэспэтэҕиҥ дии. Софр. Данилов
Буут кэриҥэ эти, саамай эмиһиттэн, ыраах соҕуруу, киһи аатын да сатаан ааттаабат үөрэххэ үөрэнэр кыыстарыгар Айталыынаҕа мууһаан ууруохтара. В. Иванов
2. Мууһун ыраастаа. ☉ О ч и щ ат ь , о с в обождать ото льда
Түмүктээн эттэххэ, бары баазаларга сылгыны сэлиир, араарар, кыһынын мууһуур хайаан да наадалаах. АНП ССХТ
3. кэпс. Хаары у уга булкуйан биир тэҥ маасса оҥорон сыбаа, мууһунан бүрүй (хол., дьиэни). ☉ Покрывать льдом, т. е
жидкой снежной массой (напр., стены дома, предохраняя его таким образом от сильных морозов). Дьиэлэрин мууһаатылар. «ХС»