1) запутывать, перепутывать; 2) ссорить кого-л. с кем-л.

1) запутывать; быаны бааччай = запутать верёвку; 2) делать что-л. кое-как, неумело; күрүөнү бааччай = сляпать изгородь.

путать, запутывать; искажать; эппитин бутуйар он путает им же сказанное; сууттанааччы силиэстийэни бутуйа сатыыр обвиняемый старается запутать следствие; ср. булкуй= 2.

1) мотать, заматывать, обвивать что-л. вокруг чего-л.; быаны сөрөө = обмотать верёвку; 2) перен. запутывать, впутывать; дьыалаҕа сөрөө = впутать кого-л. в какое-л. дело; 3) перен. придавать вихревое движение чему-л.; бугуллары холорук сереете копны вихрем закрутило # кутуруккар сөрөө = соблазнить, увлечь (букв. закрутить на хвосте).

аат. Тугу эмэ киэргэтэргэ аналлаах ойуу. ☉ Узор
Сэргэни оҥорооччу, сэргэ туох түбэлтэҕэ ананан оҥорулларын чорботон өйдөөн, онно сөптөөх оһуору, ойууну түһэрэн, чочуйан таһаарар. Күн Дьирибинэ
◊ Оһуор үктээ — суолгун-иискин бутуй, суолгун-иискин булбаттарын туһугар араас албаһы туһан. ☉ Запутывать следы. Кыһынын куттас куобах кырпай хаарга оһуор үктүүр
□ Табалар түспүт кырпай үрдүнэн оһуор үктээн, эргэ хаһыыларын батыспыттар. «ХС»

туохт.
1. Киргэ бис, марайдаа, туохха эрэ умньаа (инчэҕэйгэ, сыстаҥнаска). ☉ Мазать, марать, пачкать (чем-л. мокрым, липким, напр., грязью). Тукаам, илиигин тиэстэнэн ньаҕайдаама. Ырбаахытын сиэҕин кыраасканан ньаҕайдаан кэбиспит
□ Уола эбии ньаҕайдыыр, уостуун-түөстүүн умньанар. А. Барто (тылб.)
2. кэпс. Кирдээхтик, ырааһа суохтук оҥор. ☉ Делать что-л. грязно, небрежно
Уолаттар муосталарын таах ньаҕайдаан кэбиһэллэр. С. Федотов
Таах, аатыгар эрэ ньаҕайдаабыт буоллаххына табыллыбат, көрүөхпүт, төһө бэркэ толорбуккун. П. Аввакумов
3. көсп., кэпс. Уустугурт, бутуй, төттөрү-таары эргит (хол., тугу эмэ кэпсииргэр, быһаараргар эҥин). ☉ Усложнять, запутывать (напр., при разговоре, объяснении чего-л.)
Боппуруоһу ньаҕайдаабакка, тэниппэккэ дьэҥкэтик, судургутук быһаарарга дьулус. Болот Боотур

туохт.
1.
эрий I диэн курдук. Биир кэм хаар өрүкүйэр, тибии тибэн эрийэр-буруйар. Н. Якутскай
2. Көнө буолбакка, эрийэ-буруйа буол, эрийэ бар. ☉ Быть волнистым, извилистым, изгибистым
Өлөөн өрүс ононманан эрийэн-буруйан, хайалары быыстарынан өҕүллэҥнии субуллар. ВВ ЫСЫ
Алаһыай …… онон-манан араастаан эрийэн-буруйан, сүүһүнэн сээннэри бэйэтигэр тиһэр. «ХС»
3. көсп. Туох эмэ судургуну араастаан уларыт, уустугурт. ☉ Усложнять что-л.; запутывать кого-л.
Эгэлгэ санаалаах Эрийэн-буруйан, Эриэккэстээн, эгэлгэлээн Тэрийэр да буолар эбит! С. Зверев
Абаҕыыныскай …… нуучча бэйээттэрин эрийэн-буруйан суруйар араас пуормаларын туттара. Софр. Данилов
Маастардар араастаан киирэн-тахсан, эрийэн-буруйан, …… ардыгар сыыһа-халты үктэтэн, сүүйэр балаһыанньаланаллар. «Кыым»

туохт.
1. Хааһыта буһар. ☉ Сварить кашу
Туох эмэ курдук күндүркэтэн, сүөһү хабаҕар кута сылдьан, хааһылаан сииллэрэ. Күннүк Уурастыырап
[Күөрэгэй:] Күн аайы кэлэн хааһылаан сиэтиэм, кыһын сиэмэ аҕалыам. Т. Сметанин
Тойоммут киирдэҕинэ чэй, табах, аҕыйахта лэппиэскэлээн сиир, хааһылыыр бурдук көрдөөн көрүөх этибит. Р. Кулаковскай
2. кэпс. Үлтү ытыйан, булкуйан кэбис (хол., бадараан оҥор). ☉ Превращать в жижу, в кашу
Суол билигин тубустаҕа, били, маҥнай тыраахтарынан суолу хааһылаан айаннаабыппытыан. У. Нуолур
Бөһүөлэктэрбит уулуссаларын тыраахтар, массыына илдьи хааһылаан, сылдьарга олус да эрэйдээх. Э. Соколов
3. көсп. Тугу эмэ булкуйан, бутуйан, киһи өйдөөбөт гына оҥор. ☉ Запутывать, искажать что-л., сбивать в кучу
Дьыаланы кини хааһылаабыта маннык үчүгэй түмүктэниэ диэн, санаатыгар да оҕустаран көрбөтөҕө. Тумарча
[Ноев:] Бу киһи өйө-санаата татыма, сайдыыта намыһаҕа тылыттан-өһүттэн, икки тылы хааһылаан саҥарарыттан тута биллэр. СТЫМ

1) след; следы; кыыл суол а следы зверя; сыарҕа суола следы полозьев; хайыһар суола лыжня; суолгун сабын = замести свой следы; суолун хай = прям., перен. идти по горячим следам; суолгун муннар = запутывать свой следы; 2) дорога, путь; трасса; улахан суол большая оживлённая дорога; салгын суола воздушная линия, трасса; уу суола водный путь; тыа ыллык суола лесная тропинка; массыына суола шоссейная дорога; тимир суол железная дорога; 3) путь; төгүрүйэ суол окольный путь; уһун суол долгий путь; таба суол правильный путь; соҕотох суол единственный путь; суол киһитэ путник; суолга тур = тронуться в путь; ыраах суолга хомун = собираться в дальний путь; суолгун бул = встать на правильный путь; көнө суолу тутус = следовать по прямому, правильному пути; суолтан туораа = а) давать, уступать дорогу; б) перен. быть побеждённым в чём-л.; суолун быс = а) перерезать дорогу; б) перен. разг. закрыть путь, воспрепятствовать (напр. развитию чего-л.); суолла биэр = а) уступить дорогу; б) перен. разг. дать дорогу (напр. развитию чего-л.); айан аргыстааҕа үчүгэй погов. хорошо путнику с попутчиком; 4) перен. дело; ити биллэр суол это известное дело; бу көдьүүстээх суол это полезное дело; үтүө суол доброе дело # аҕаҥ суолун солоо = идти по стопам отца; следовать путём отца; дьикти суол чудо; ир суолун ирдээ =, тор суолун тордоо = преследовать неотступно (букв. следовать по его горячим и мёрзлым следам); куһаҕан суол порок; суол аана место у входа в юрту; суола да сойбут его и след простыл; суола суох сүт = пропасть без вести (букв. без следа); сымыйа суол вздор; чэпчэки суолу батыс = пойти по пути наименьшего сопротивления; ыраахтааҕы суола уст. царская повинность.

I
туохт.
1. Таба суолтан туоратан бутуй, булкуй. ☉ Вводить в заблуждение, сбивать с толку, запутывать
[Ньукулай:] Арай мин сонунум диэн аҕам оҕонньор миигин үҥэн нэһилиэги иирдэн эрэр, бүгүн дьүүллүүр күннэрэ. А. Софронов
Онуоха эбии тойоно иирдэн кэбиһэн, көрүөҕүн да көрдөрбөт, саныаҕын да санаппат буоллаҕа үһү. Н. Заболоцкай. Холкуос тойотторун иирдэҥҥин холкуоһу үрэйтэрэргэр тиийбит үһүгүн. А. Федоров
2. сөбүлээб. Бэйэҕин сөбүлэтэн, таптатан, кими эмэ сиэри-майгыны кэһэргэ угуй. ☉ Влюбить в себя кого-л., соблазнять, вскружить, морочить голову кому-л.
Арай биирдэ, Быстахов эдэр кыыһы иирдибит диэн сурах институт иһигэр өрө үллэ түспүтэ. Н. Лугинов
Ыал олоҕун алдьатарга тиийдэ, кэргэннээх киһини иирдэн эрэр. М. Попов
Ол үөннээх иирпитин, эрбин былдьаан эрэрин ордугун собус-соруйан мин хааммын хамсатан, эйигин аны мунньах аайы хайгыырыгар күөмэйэ бүтэр буолбат дуо? Дьүөгэ Ааныстыырап
II
туохт. Сүөгэйи күүгэннириэр, хойдуор диэри ытыгынан булкуй (арыы оҥороору). ☉ Взбивать масло из сливок или сметаны
Биир сарсыарда туран, Таал-Таал эмээхсин икки ынаҕын сүөгэйин долбууруттан ылан, иирдэн талыгырата олордо. Саха фольк. Кэл, сүөгэйгин аҕалан иирт, тымныйан хаалыа. А. Софронов
Ити икки ардыгар ийэм сүөгэйин иирдэн бүтэрдэ. Н. Заболоцкай