Якутские буквы:

Якутский → Русский

илэ-бодо

не таясь, не скрываясь, открыто; илэ-бодо сиэбитэ он уволок его открыто, не таясь (по народным поверьям — о злых духах, привидениях). илэй-балай : илэй-балай тыллас= (или эрт =) говорить невпопад, некстати; говорить невразумительно.

Якутский → Якутский

илэ-бодо

сыһ.
1. Кистэммэккэ, саспакка, аһаҕастык. ☉ Не таясь, не скрываясь, открыто
Улахан, уулаах баайдар өлөөрү-сүтээри гыннахтарына, үрүҥ көмүс ыҥыырдаах үүт маҥан аттанан …… илэ-бодо дибдитэн иһэллэрин көрөллөр үһү диэн бар дьоҥҥо ынырыктаах сурах тарҕаммыт. Күннүк Уурастыырап
Миигин өлөрөргө саагыбар оҥостоллор. Барыта илэ-бодо барбыт эбит. Болот Боотур
Ол тойоттору кытта илэ-бодо тоҕо охсуһар буолаҕын? М. Доҕордуурап
2. Субу баар курдук. ☉ Наяву, вполне наглядно
Олоҥхо, остуоруйа номоҕо бүгүн илэ-бодо биһиги олохпутугар кэлбитин саныахха эчи тоҕо баҕас үчүгэйэй, үөрүүтэй! Суорун Омоллоон
Уол утуйбута дуу, түлээҕирбитэ дуу, кыыһа адьас бу илэ-бодо тиийэн кэлэн истиҥтэн истиҥник сипсийэр. Далан
Ийэ хараҕар Таня саҥардыы хааман түөрэҥниирэ, быычыкайкаан ытыһын охсон таһырҕатара …… илэ-бодо көһүннэ. М. Доҕордуурап. Тэҥн. илэ бааччы
1. 3. Киһи итэҕэйэр гына, чахчы, дьиҥнээхтик. ☉ Действительно, в самом деле, явно
Имэҥнээхэй тымныыбыт Илэ-бодо эргийдэ, Ийэлээхэй сирдэрбит Ирбэт мууска иҥиннэ. А. Софронов
Тэҥнээн көрдөххө, адьас дуона суох былааны кыайбаттара илэ-бодо көһүннүлэр буолбаат. С. Зверев. Тэҥн. илэ бааччы 2

Еще переводы:

илэ бодото

илэ бодото (Якутский → Якутский)

аат. Сирэй бэйэтэ; дьиҥнээҕэ (билигин дэҥҥэ тут-лар). ☉ Внешний вид, облик; истинное лицо, сущность
Хайа уонна сыты сыттан араара, кыыллар илэ бодолорун көрө үөрэниэ этэ [ыт]. И. Федосеев
Саха киһитэ хаһан өрүс түгэҕин киирэн көрбүтэ баарай? Өрүс түгэҕэ кини санаатыгар хаһан да бэйэтин илэ бодотун арыйан көрдөрүөх туһа суох, онно туох эрэ киһи билбэт кистэлэҥэ, сааһын тухары арыллыбат таабырын баар курдук. В. Яковлев
♦ Илэ бодоҕун тардын көр бэйэ бодоҕун тардын
Литература сайдан, илэ бодотун тардынан истэҕин аайы ити ньыманан муҥурданыы уурайан, хартыына уларыйан иһэрин прозаическай айымньылартан дьэҥкэтик көрөбүт. ФЕВ УТУ
Дьэ, хата, өрөччүчөрөччү туттан, илэ бодоҕун тардынан ис. Билигин Валентина сарыысса дыбарыаһыгар киириэхпит. «ХС»

көстө бааччы

көстө бааччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Илэ бааччы, чахчы бааччы. ☉ Явно, неприкрыто, открыто
Тимир тириитин кэтэн, Илгистэ-дьигиһийэ олордоҕуна, Илэ-бодо илиэһэй кыыһа, Ала-бааччы абааһы кыыһа, Көстө-бааччы көстүбэт кыыһа. Өксөкүлээх Өлөксөй

ала-бааччы

ала-бааччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох да мөккүөрэ суох, чахчы. ☉ Совершенно явно, очевидно
Илэ-бодо илиэһэй кыыһа, Алабааччы абааһы кыыһа, Көстө-бааччы көстүбэт кыыһа. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кини [Өкүлүүн] саһархай хараҕа алабааччы кутурҕан туманынан туолла. Суорун Омоллоон

амырыыннык

амырыыннык (Якутский → Якутский)

сыһ. Сүр дьулааннык, киһи олус куттанар, саллар гына. ☉ Весьма страшно, зловеще
Өтөр буолаат, аллара Өтөх диэки, илэ-бодо, Амырыыннык хахааран, Арай бөтүүк хаһыытыыр. Күннүк Уурастыырап
Сирэ амырыыннык эргичийэн күөрчэхтэннэ, онтон ойоҕоһунан тиэрэ эргийэн барда. Н. Островскай (тылб.). Тэҥн. дьулааннык

дэбдэтин

дэбдэтин (Якутский → Якутский)

дэбдэт диэнтэн бэй
туһ. [Уулаах Уйбаан] бэйэтин дэбдэтинэ таарыйа ойоҕор Кыпчыһах кыыһа Ааныкаҕа сэһэргиирэ. Эрилик Эристиин
«Биһиги диэн өрүөллэр буоллахпыт!» - дэһэн дэбдэтинэ соҕус саҥара-иҥэрэ истилэр. «ХС»
Масчыттар ортолоругар биһигини илэ-бодо сэниир, бэйэлэрин дэбдэтинэр дьоннор бааллар. «ХС»

дьындас гын

дьындас гын (Якутский → Якутский)

дьындай диэнтэн көстө түһүү. Араҕас маҥан халлаантан илэ-бодо айыллан түспүт …… Дьырыбына Дьырылыатта Кыыс бухатыыр обургу Дьындас гына түстэ. П. Ядрихинскай
Сарсыарда көрбүттэрэ - түһүлгэлэрин ортотугар биир сэргэ дьындас гына түспүт. «ХС»

түлээгир

түлээгир (Якутский → Якутский)

түлэкэдий диэн курдук
Уол утуйбута дуу, түлээгирбитэ дуу, кыыһа адьас бу илэ-бодо тиийэн кэлэн истиҥтэн истиҥник сипсийэр. Далан
Дьахтар түлээгирбит курдук унаарыҥнаан кэлэн олордо. Е. Неймохов
[Мэнэрик] өй-мэй буолан түлээгирэн барар, хараҕар араас дьулааннаах галлюцинациялар көстөллөр. ППА СЭЫа

илэ бааччы

илэ бааччы (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Субу баар курдук (көһүн, иһилин). ☉ Совершенно явно, воочию, отчетливо (показываться, слышаться)
Сүбэлиирэп хамаандалыыр саҥатын илэ бааччы истибиттэр үһү. Амма Аччыгыйа
Олоҕо, килбиэннээх дьүһүнэ-бодото, үлэтэ илэ бааччы көстөн кэлэргэ дылы. С. Зверев
Ол түүлгэ мин кэнники моһуогурууларбын илэ бааччы көрбүт курдук саныыбын. А. Пушкин (тылб.). Тэҥн. илэ-бодо
2. 2. Ким да мунаарбат гына, чахчы, дьиҥнээхтик. ☉ Действительно, по-настоящему
Кимиэхэ да хотторбот модун күүстээх уопсастыба буолара илэ бааччы көстүбүтэ. Амма Аччыгыйа
Саас ийэ илэ бааччы салаллан иһэр. Эллэй
Итинтэн бэттэх Нарыммыт Илэ бааччы уларыйда. Күннүк Уурастыырап. Тэҥн. илэ-бодо 3

айыыһыттаах

айыыһыттаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Элбэх, төрөлкөй, чэгиэн-чэбдик төрүөхтээх, оҕолордоох; дьоллоох-соргулаах олохтоох (былыргы итэҕэлинэн, айыыһыт араҥаччылыыр). ☉ Имеющий крепкое, здоровое, жизнестойкое потомство; живущий счастливой жизнью (по старинному поверью — под покровительством Айыысыт)
Илэ-бодо иэйэхситтээх, чахчы бааччы айыыһыттаах оҕонньордоох эмээхсин буолан үс харыйаҕа уруйдуу тураллар эбит үһү. Саха сэһ. I

быычыкайкаан

быычыкайкаан (Якутский → Якутский)

быыкаайык диэн курдук
Ийэ хараҕар Таня саҥардыы хааман түөрэҥниирэ, быычыкайкаан ытыһын охсон таһырҕатара субу илэ-бодо көһүннэ. М. Доҕордуурап
Быычыкайкаан, дьарамай баҕайы бэйэтэ күрэхтэһии көбүөрүгэр киирдэр эрэ адьас уларыйан хааларын кини эрдэ бэлиэтии көрбүтэ. Н. Лугинов
Бу быычыкайкаан талах чыычааҕын ырыатыттан сааскы күн уһуктар эбит. В. Иванов