страд. от бараа = иссякать, истощаться, кончаться, израсходоваться; мас баранна дрова кончились; харчы баранна деньги израсходованы.

уменьшаться; иссякать, кончаться; тардар табах татыарыйда курево (у меня) кончается; далай былас санаата татыарыйда фольк. мощный дух его ослаб.

возвр. от эс = 1) выбрасывать, выкидывать что-л. (у себя, своё); 2) перен. иссякать, исчезать; күүс эһиннэ сила иссякла; 3) разряжаться; взрываться; выстреливать; саа эһиннэ ружьё разрядилось; 4) перен. вскрываться (о реке); өрүс эһиннэ река вскрылась.

иссякать, исчезать бесследно, пропадать; сиик буолан симэлий = исчезнуть как утренняя роса (незаметно и бесследно). симэлит = побуд. от симэлий=. симэн = возвр. от симээ = наряжаться, украшаться; сир ийэ сибэккинэн симэммит мать-земля украшена цветами.

туохт. Аҕыйаан баранан бүтэн ис. ☉ Кончаться, иссякать, доходить до предела
Ырыатын тыла муҥуу илигинэ. ПЭК СЯЯ
ср. тув. муҕа ‘утомляться, быть бессильным’, кирг. муҥай ‘печалиться, тосковать, горевать’, ног. мунъай ‘печалиться, уставать’

туохт. Сүтэн-иҥэн хаал, суох буол. ☉ Иссякать, исчезать бесследно, пропадать
Ат туйаҕын тыаһа өрө табыйбахтаан баран, улам симэлийэн сүтэн хаалла. Амма Аччыгыйа
Арай табах буруота имиллэ, ыйылла сыыйыллар, оргууй симэлийэ сүтэр. Н. Лугинов
Тыал күүһүрэн иһэн сонно тута уҕарыыр, дьыбар тахсарын кэриэтэ, симэлийэ сүтэр. Я. Семёнов
ср. тюрк. сиҥ ‘уйти в землю (о воде)’

туохт., кэпс. Аҕыйаан, баранан кэмчитий, тутахсый. ☉ Уменьшаться, иссякать, скудеть
Дьон эрэ буоллаллар киэҥ көҕүстэрэ кыараабыт, уһун санаалара татыарыйбыт. П. Ойуунускай
Ыал ахсын ас-үөл татыарыйан, үгүстэр от үөрэнэн, сылбырхай хааһынан хонуталыыр буоллулар. Н. Босиков
Өйбүт-санаабыт наһаа да татыарыйбыт, кылгас санааламмыт. Багдарыын Сүлбэ
Арыгы дьаата ылан истэҕин аайы киһи үлэлиир үлэтэ, дьарыга, дьоҕура татыарыйан иһэр. ДьИэБ

аат. Туох, ким эмэ үчүгэй туруктааҕа, күүстээҕэ, сэниэлээҕэ. ☉ Благополучие, сила, хорошее состояние когочего-л.
Кини, суруйааччы бэлиэтээн ааттаабытынан, Тулаайах оҕо!.. Бу бырт быстаран уордайан утарыы, суруйааччы сүрэҕин кыланыыта. «Кыым»
♦ Бырда быстыбыт — кыаҕа, сэниэтэ эстибит, букатын бүппүт, эстибит. ☉ Кончаться, иссякать, истощаться (о силе, энергии и т. п.)
Кэлин уһугар бырда быстар, олус диэн утатар, аччыктыыр, олоро түһэр. Суорун Омоллоон
«Сир бырда быстыбат», — диэн Сэмэн Дегеяров кэпсэтиини түмүктээбитэ. И. Федосеев
Үөрэ ото, унньуула баар буоланнар, былыр кыһалҕалаах дьылларга бырдыбыт быстыбат буолара. Багдарыын Сүлбэ

туохт., эргэр. Күүһүҥ өһүллэн мөлтөө-ахсаа. ☉ Слабеть, терять силы (о ком-л.); быть на исходе, иссякать (о чем-л.)
[Хотой] Кырыылаах дьэҥкир таас тумсун Түүлээх ньилбэгэр үс төгүл сотуннаҕына, Уор дьыбар аҥаар муоһа тостор, Хатан дьыбар халбарыйар, Күүстээх дьыбар күлгэдийэр. Саха нар. ыр. I
Илбис иннин иһигэр Иэнигийбиккин быһыылаах, Күүһүҥ-күдэҕиҥ Күлгэдийбит быһыылаах. П. Ойуунускай
Олесь Дудар тураҕас ата, Тыаһыт уонна Эһэр маҥан аттара күн …… тахсыыта, мөлтөөтүлэр, күүстэрэ күлгэдийдэ. Л. Попов

хоос гын — 1) туох эмэ үрүллүбүтүттэн салгына тахсан хапсыйан хаал. ☉ Выпустив из себя воздух, стать плоским (под давлением или под ударами — о накачанных воздухом надувных предметах). Үрүллүбүт хабах курдук хоос гынна (өс хоһ.); 2) көсп. эстэн, быстан хаал. ☉ Остывать, иссякать (напр., об энергии, силе)
Үрүллүбүт хабаҕы бүргэһинэн тэһэ аспыттыы, дьон үөрэн өрүкүйбүттэрэ биирдэ ити тылы кытта хоос гына уоста түспүтэ. Далан
Мэлгэйбээт сыта байан-байан баран, хоосгыннаҕа ити. С. Курилов (тылб.)