иэрийэр сөтөл а) приступы судорожного кашля; б) коклюш.

нареч. охотно, увлечённо; иэрийэн-куоруйан сэһэргэстэ он охотно беседовал.

задыхаться; захлёбываться (сильным кашлем, плачем); оҕо иэрийэ-иэрийэ ытыыр ребёнок плачет, захлёбываясь.

туохт.
1. Быыстала суох күүскэ сөтөллөн, күлэн, ытаан тыын былдьас, тыын да ылар кыаҕа суох курдук буол. ☉ Задыхаться (от бурного смеха, сильного плача, кашля), захлебываться (кашлем, плачем, смехом)
Иэрийэ сөтөллөн бүтүннүү түүрүллүбүтүнэн сиэнигэр туох эрэ уһуну, килбэлдьигэһи уунар. Амма Аччыгыйа
Ийэм тиийэн бигии сатаата: оҕо уоскуйбата, бандьыыт да, туох да баарыгар кыһаммакка эбии иэрийэ-иэрийэ барда. Н. Заболоцкай
Уолчаан эрэйдээх муҥнанарын көрбүтүм ээ. Бокуойа суох иэрийбититтэн хаан ыгыллан, уоттаах чоххо баттаабыт курдук буолта, тыынын былдьаһан охто-охто мөхсүбүтэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Артур бүлүмүөт курдук бокуойа суох кут да кут, ол аайы Алешенька быарын тыытта, иэрийэиэрийэ күлэр. «ХС»
2. кэпс. Бобулла-бобулла, ыгылла-ыгылла тыаһаа, куугунаа, дуорай (үксүн поэз. тут-лар). ☉ Издавать громкий, протяжный, надрывный звук, напряженно, надсадно гудеть, шуметь
Тымныы, кыыдаан, тыал ыллыыр, Тыа иэрийэ куугунуур. Күннүк Уурастыырап
Онно эппиттэр сүллэр этиҥнэр Онон ааспыттар иэрийэр силлиэлэр, Улахан да халааннар устубуттар, Кэрэ чэчирдэр сиртэн быкпыттар. С. Данилов
Тыалсиллиэ үрдүбэр ытыыр, улуйар, иэрийэр... П. Тулааһынап
◊ Иэрийэр сөтөл (ыарыы) - тииһигэ киирдэҕинэ, киһи (үксүгэр оҕо) тыынын нэһиилэ ылан, уһуннук сөтөллөр дьаҥа. ☉ Коклюш
Олорор олоххут түҥнэри төлкөлөннүн, төрөтөр оҕоҕут иэрийэр ыарыы буоллун, иитэр сүөһүлэргитин күрүөлээмэҥ! Н. Якутскай
Сугун абаҕатын народнай медицинаҕа араас ыарыылартан, холобур иэрийэр ыарыыттан, солотуухаттан, ревматизмтан эмтэнэллэр. МАА ССКОЭҮү
ср. монг. ээрэ 'заикаться'