1. киир 7, 9, 12, 14, 16 диэнтэн дьаһ. туһ.
2. Кими, тугу эмэ атын сиргэ илт эбэтэр атын сиртэн аҕал. ☉ Ввозить, вводить, вносить, заносить, завозить когочто-л. [Бургунаспыт] этин куоракка киллэрэн атыылаан, чэй, табах ылыахпыт. А. Софронов
   «Дуорастаайабы киллэриҥ!» — диэн баран [Тобулаарап] антах «ньимис» гынан хаалла. Эрилик Эристиин
   Луохтуур муустаах солууру элэстэтэн киллэрэн оһоххо уурбута. Ф. Софронов
3. Ханна эмэ киирэри көҥүллээ, ыҥыр. ☉ Впускать, пускать; заводить кого-что-л. куда-л. [Чүөчээски] Таһырдьаттан Моойторугун ыҥыран киллэрэн, арыылаах килиэп бэристэ. Суорун Омоллоон
   Чугастааҕы ыалларга тиийэн халҕаннарын тардан көрдөхпүнэ, дьиэлэригэр киллэрбэт этилэр. Н. Заболоцкай
4. кэпс. Тугу эмэ барыһыр, харчыта өлөр. ☉ Получить доход, заработать деньги
   Чолооску Аллаҥҥа таһаҕас таһан, балаччаны киллэрбитэ, барыс ымсыытыгар эн аккар олус тиэйэн атаҕа суох оҥорон аҕалбыта. Амма Аччыгыйа
5. кэпс. Төрөөн-ууһаан, улаатыннаран, уйатыттан ууга батыһыннаран таһаар (кус оҕотун). ☉ Выводить из гнезда на воду (утят)
   Оҕотун саҥа киллэрбит чөккөөкү от саҕатыгар ньыкыйан олорон иһиллээмэхтээт …… өлөҥ быыһыгар киирэн хаалла. И. Гоголев
   Быйыл манна анды киллэрбит эбит дуу! Н. Якутскай
   ♦ Дьиэк киллэримэ (биэримэ) — эмэ тугу эмэ оҥорорго сылтах биэримэ; көрдөһүүнү. ☉ Не давать повода кому-л. делать что-л.; не внимать просьбам
   Бэһис кууруска уолаттар доҕотторуттан сыбаайба эрэҥкэдийэн көөртөрө да, киһилэрэ дьиэк киллэрбэтэҕэ. В. Яковлев
   Итиитэ (сылааста) киллэр көр итии. Хата, чэйдээн итии киллэрэн барыаххыт буолаарай! Н. Заболоцкай. Иһигэр киллэрбэт — сөбүлээбэт, ахсарбат. ☉ Не нравиться, не приходиться по душе
   Бу сымнаҕас оҕонньору улахан дьон тоҕо эрэ истэригэр киллэрбэттэр. Н. Босиков. Кэҥэриитигэр киллэрбэт, хоҥоруутугар хоҥнорбот — болҕомтотун уурбат, өйдөөбөт, суолта биэрбэт. ☉ Не обращает внимания, не понимает, не придает значения, ни во что не ставит
   Иччилэрэ буолуохсут Кинилэр иирээннэрин Кэҥэриитигэр киллэрбэккэ, Хоҥоруутугар хоҥнорбокко …… Төлкөлүү турда. И. Чаҕылҕан. Тылгар киллэр — итэҕэт, бэйэҥ диэки тарт. ☉ Убедить, склонить на свою сторону
   Аймахтарын уонна табаарыһын көрдөстөр син тылыгар киллэриэх этэ. С. Никифоров. Тыын киллэрдэ — өйүгэр киирдэ, өйдөнөн кэллэ. ☉ Очнулся, пришел в себя, задышал
   Киһи тыын киллэрэн, хараҕын аһан, ханна сытарын билэн үөһэ тыыммыта. «ХС»
   ср. алт. кирдир ‘ввести внутрь, позволить или заставить войти или въехать’

побуд. от киир = 1) вводить кого-что-л. куда-л.; пускать, впускать; сүөһүнү хотоҥҥо киллэр = загнать скот в хлев; 2) вмещать, умещать, размещать; 3) вносить, приносить (со двора); маета киллэр = принести дров; 4) вводить, вносить, включать; испииһэккэ киллэр = включить в список; этиитэ киллэр = внести предложение; 5) перен. доводить до чего-л., приводить к чему-л.; эрэйгэ киллэр = причинить страдание # тыын киллэр = очнуться, прийти в чувство.

v. to bring, lead in, introduce

v. to enter, bring inside