аат.
1. эргэр. Былыр сэп-сэбиргэл буолар бөҕө ыстаал сомоҕото, укулаат. ☉ Старинная, твёрдая и упругая сталь для клинков
[Бухатыыр] Кыыс дьахтар Кыламаннаах хааһа Кылбалдьыйан көстөр Хатан халлаан сындырыыһа Хааннаах хара дьиэрэҥкэй Үҥүүлээх эбит. Суорун Омоллоон
2. поэт. Сытыы кылыс, болот. ☉ Стальной клинок, меч
Хатаан халлаан сындырыыһа уктаах Хабылыттар тэбиэс, Хааннаах тимир дьиэрэҥкэй үҥүүтүн Таҥнары тайахтанан кэбистэ. Күннүк Уурастыырап
◊ Сындырыыс кымньыы поэт. — сытыы, эриллэҥнии сылдьар кымньыы. ☉ Хлёсткий, извивающийся кнут
Үс салаалаах Уот сындырыыс кымньыытынан Тимир сыабын Быһа охсон кэбистэ. Д. Говоров

аат., түөлбэ. Кылгас уктаах, икки харыс кэриҥэ уһуннаах, кэтит батыйа курдук быһыылаах быһах. ☉ Охотничий нож, похожий на пальму, с более широким остриём, длиной в две пяди
Уол хотохоонун сулбу тардан ылан, таһырдьа ыстаммыт. СТС. Хоту халлаан улаҕата Хотохоон батыйа биитин курдук Кубарыйа сырдыытыгар Судьу-бараан түүннэрэ Долуой баранан хаалла. Д. Говоров
ср. эвенк. кото ‘пальма (ножевидный клинок на длинном древке)’, п.-монг. китуҕа ‘нож’, бур. хутага, хотиго ‘нож’