кум-хам тут = а) комкать, мять; лиис кумааҕыны кум-хам тут= скомкать листок бумаги; б) перен. смять, подавить (превосходящей силой).

туохт. Мөчөкө оҥор. ☉ Собирать в комок, комковать, комкать
Хаары мөчөкөлүүр.  Х а р ыны түөрт муннуктуу бөдөҥ гына кырбаныллар эбэтэр сабынан бобо тардан мөчөкөлөөн баран, тымныы уу кутуллубут көстүрүүҥкэтигэр угуллар. Дьиэ к.

1) выделывать, мять (кожу); 2) мять, комкать (напр. бумагу, одежду); 3) перен. упражнять; тылгын имит = упражнять язык (для правильной артикуляции звуков); 4) с деепр. на =ан основного гл. выступает в роли вспомогательного гл. и выражает быстроту и интенсивность действия: үлэлээн имит = быстро, проворно работать.

туохт.
1. Күүскүнэн сабардаан ыбылы тут. ☉ Крепко обхватив, сильно сжать кого-л., сдавить
Ол кыһыл сирэйдээх киһи кинини уолугуттан баччыктаан, өрө тарта. «ХС»
Ньургун Тиманы кууһан ылбыта, ороҥҥо тиэрэ көтөөрү баччыктаабытынан барбыта. Хос иһигэр тустуу улахана буолбута. Далан
2. Тугу эмэ ылан кум-хам тут. ☉ Комкать; мять что-л. Аргыылап бэргэһэтин баччыктаабытынан таһырдьа ыстанна. Софр. Данилов
Чааркаанап кумааҕыларын баччыктаан ылан бинсээгин сиэбигэр анньан кэбистэ уонна тыл этээччигэ хайыста. Софр. Данилов

туохт.
1. Тугу эмэ (хол., таҥаһы, кумааҕыны) кум-хам тутан эбэтэр элбэхтик туһанан имит. ☉ Мять, комкать (напр., одежду, бумагу)
Бу кинигэ лииһин дэлби кумалаабыттар. Бүрүүкэҕин кумалаабыккын. — [Өлөксөй] хаартысканы ылан кумалаата. С. Васильев
Соҕотоҕун хаалан баран Арман кыһыы-тыгар ол кумааҕытын кум-хам кумалаат муннукка элиттэ. К. Турсункулов (тылб.)
2. Тугу эмэ тыастаахтык-уустаахтык тоһут, алдьат, барчалаа. ☉ Ломать, разламывать, разрушать, громить что-л. Иннигэр баары үлтү кумалаан, эмискэ буурҕа түспүтэ. Күннүк Уурастыырап
Витим өрүс мууһун өрө көтөҕөр, үлтү кумалыыр. Н. Якутскай
Эһэ ойуурга киирэн баран маһы-оту үнтү кумалаабыт. Т. Сметанин
3. көсп. Харса-хабыра суох тутан, кыай-хот. ☉ Побеждать, одолевать (врага), разбивать (в пух и прах)
Баайы барчалыыр, кумаҕы кумалыыр. П. Ойуунускай
Фашизмы үлтү кумалаабыт Кыһыл Аармыйаҕа, сэбиэскэй норуокка аан дойду бар дьоно бүтүннүү махтаныаҕа. Амма Аччыгыйа
Биирбит тимир хороонноох Өстөөхтөрү кумалаан, Биирбит хойуу сордоҥноох Өрүстэргэ муҥхалаан Кыайыы дьоллоох күнүгэр Көрсүөхпүт, доҕоттоор! П. Тулааһынап
△ Тэтимнээхтик, харса-хабыра суох киирис (хол., тустууга). ☉ Стремительно наступать, смять, подавить, скомкать кого-что-л.
Киһим миигин сэниир, кумалыан баҕарар, кылааһа үрдүгэ өтө биллэр. СМН ТС
Эдэр маастарга хандьыдаат атахха сылбырҕатык киирэр, тэтимнээхтик кумалаан тустар. «Кыым»
Гуртовенко Чукровы эмиэ били атыттары «кум-хам» тутуталаабытын курдук, кумалыан баҕарар. «ЭК»

1. туохт.
2. Таҥастаан, сымнаҕас гына оҥор (тирии туһунан). ☉ Выделывать, обрабатывать, мять (кожу)
   Үлэтин быыһыгар хоччорхой таба тириитин имитэн, араас таҥас тигиэх тустаах. А. Софронов
   Оҕонньор тирии имитэ олорон талкы диэки ыйда. П. Ойуунускай
   Сайыныгар кыстык дьиэҕэ үүт кыынньараллар, бурдук астыыллар, тирии имитэллэр. Амма Аччыгыйа
3. Тугу эмэ быһыытын-таһаатын сүтэриэр диэри уһуннук бүк-тах, кум-хам тут (хол., кумааҕыны). ☉ Сжимать, мять, давить, комкать что-л. до потери формы, вида
   [Салайааччылар] бытааннык хайдах эрэ иҥиэттэллэр, Быһыыта тугу эрэ ыарырҕаталлар. Кумааҕыны ылан имитэллэр, Холоон, кэччэйэн кэпсэтэллэр. С. Васильев
   △ Сымныар диэри мускуй-эрий (хол., талаҕы). ☉ Крутить, вертеть; крутя, поворачивая из стороны в сторону, делать мягче что-л. (напр., тальник)
   Талаҕым төбөтүн имитэн (эрийэн) баран, туһах курдук оҥордум уонна хорооҥҥо батары биэрдим. Суорун Омоллоон
4. Итийиэр-кутуйуор диэри хамнат, көһүйбүтүн аһар (хол., сискин). ☉ Разминать какую-л. часть тела (напр., спину) до появления ощущения теплоты
   Куолас бурдугу үүннэрэр, Ходуһа отторун ходуйар …… Быччыҥы имитэр Хоодуот хонуктар кэллилэр. Эллэй
   Оҕонньор сарсыардаттан кириэһилэтигэр кинигэ ааҕа олорон баран, сиһэ көһүйбүтүн имитэ таарыйа, хаамыталыы сырытта. Н. Лугинов
5. көсп. Арахсыбакка, бокуой биэрбэккэ, мэһэй-таһай буолан сылат, эрэйдээ (үксүгэр оҕо туһунан). ☉ Своим беспокойным поведением утомлять, замучить кого-л. (обычно о ребенке)
   Бэйэ, нохоо, киһини имитимэ! ПЭК СЯЯ
6. көсп. Харса суох охсуолаа, кырбаа. ☉ Бить, ударять, колотить. Бу Ньургун Боотур обургу өрө көтөн куугунаан тиийдэ да, абааһы уолун кэнниттэн имиппитинэн барда. Ньургун Боотур
   Кэл эрэ, таһырдьа тахсыах, сирэйгин имитэн биэриэхпин... Күннүк Уурастыырап
   Мин чохороонум өнчөҕүнэн, Эһэни буруйдааҕын аайы, Икки сыҥааҕын имитэбин. Т. Сметанин
7. көсп. Эрчий-мускуй (тыл туһунан). ☉ Разминать, упражнять язык (напр., чтобы лучше выговаривать трудные в каком-л. отношении звуки)
   Арай, оҕо тылын имитэргэ, оонньууга туттуллар ахсаан чабырҕаҕа диэн баар. Саха фольк. Тылгын тууһуу мускуйаҕын, Эрийэҕин, иэҕэҕин, Иэмэх курдук тутан-хабан, Имитэҕин, иитэҕин. С. Данилов
8. көмө туохт. суолт. -ан сыһыат туохтууру кытта холбоһон, хайааһын түргэнник уонна эрчимнээхтик буоларын көрдөрөр. ☉ В качестве вспомогательного глагола, сочетаясь с деепричастиями на -ан основного глагола, выражает быстроту и интенсивность действия
   Мин туран, көрдүгэммин төгүрүйэ сүүрэн тиийэн умса түһэн сытан эрэ, туох да харса суох уулаан имиттим. Н. Неустроев
   Миитиҥҥэ Охоноос тыл этэн имитэн эрэр. Амма Аччыгыйа
   «Оодул» холкуоһун дьонноро сүүрбэччэ киһи бэйэлэрин чилиэттэрин уһаайбаларын тулатыгар бу куруҥу солоон имитэн эрэллэр. Күндэ