шепелявый; косноязычный.

картавый, косноязычный, невнятно говорящий; бөлүөстүгэс саҥалаах оҕо косноязычный ребёнок (с дефектом речи).

стесняющий движения, неудобный; көлөттүгэс таҥас неудобная одежда # көлөттүгэс тыллаах косноязычный (букв. с неповоротливым языком).

даҕ. Чуолкайа суох саҥалаах, түргэн, өйдөммөт тыллаах. ☉ Картавый; косноязычный. Былдьыгырас саҥалаах киһи. Былдьыгырас саҥа иһилиннэ

даҕ. Аанньа иһиллибэт курдук былдьыры тыллаах. ☉ Картавый; косноязычный
Сорох оҕо үгүс тыллары чуолкайа суох саҥарар, тыынын сатаан ылбат, саҥата кыайан тахсыбат эбэтэр былдьырҕас буолар. КИИ ОЧСҮөГ

даҕ. Тыла айаҕар аанньа баппат курдук сэниэтэ уонна чуолкайа суохтуҥутук тахсар (саҥа) эбэтэр оннук саҥалаах. ☉ Не совсем внятный, несколько косноязычный (о речи и человеке с такой речью). Бөллүргэс саҥалаах. Тэҥн. бөлүөстүгэс

даҕ. Ырааһа, чуолкайа суох, бөллүргэс (тыла айаҕар баппат курдук бытааннык бөллүргээн саҥарар киһи саҥатын этиллэр). ☉ Нечистый, невнятный (о речи произносящего звуки и слова с трудом и невнятно); косноязычный. Бөлүөстүгэс тыллаах киһи. Тыла улахан бөлүөстүгэс. Тэҥн. бөллүргэс

даҕ., кэпс. Тыла айаҕар баппатах курдук бөлүөстүгэс, дэбигис өйдөммөт саҥалаах. ☉ Косноязычный, невнятный
«Ити аата бу киэһэ икки идэһэ баар буолла», – диэтэ биир баллырҕас саҥалаах хаайыы харабыла бандьыыт. Уустаах Избеков
Кини баллырҕас соҕус саҥалаах, үрдүк уҥуохтаах акыллыбыт киһи этэ. Р. Кулаковскай
Бу кыргыттар үһүөн акаарытыҥы соҕустар уонна үһүөн куһаҕан баллырҕас саҥалаахтар этэ. Саха ост. I

даҕ.
1. Улахан буолан көнтөрүк, көһүүн. ☉ Неповоротливый, неуклюжий
Кини модороон, көлөттүгэс бэйэтэ ураты ырааһырбыт, чэбдигирбит курдук буолла. Тумарча
Онто аала баара көлөттүгэһэ бэрт буолан, ыраахха диэри сүүрүккэ оҕустарар. И. Данилов
Этин сүрүн ыйааһына тарбахтарын уонна уллуҥаҕын аннынааҕы кытаанах буолан баран хомуллаҥнас хартыгаһыгар түбэһэр. Ол иһин слон төһө да бөдөҥ, көлөттүгэс буоллар, …… тыаһа суохтук хаамар. ББЕ З
2. Туттарга эбэтэр таҥнарга табыгаһа суох, бороҕой; уурбут-туппут курдук буолбатах. ☉ Неудобный, жесткий, грубый, стесняющий движения (об одежде)
Бу сон кэтэргэ арыый көлөттүгэс эбит. СГФ СКТ
Дьиибэ көлөттүгэс саппыкылаах. Л. Толстой (тылб.)
Көхсүбүн баттыыр Сүгэһэрбин түһэринним, Көлөттүгэс таҥаспын Чэпчэтинним. В. Лебедев (тылб.)
3. Имигэһэ суох, имигэстик хамсанан биэрбэт; сылбырҕата, ньымсата суох (кыра, дьоҕус туох эмэ туһунан). ☉ Негибкий; неловкий, непроворный (напр., пальцы)
Илиилэрин тарбахтара көлөттүгэс этилэр. КФП БАаДИ
4. Кыайан сааһыламматах, ыараханнык өйдөнөр; чуолкайа суох (тыл, этии туһунан). ☉ Косноязычный, нечленораздельный, невнятный; резкий (о речи, языке)
М. Тырылгин, омос көрүүгэ, тыла-өһө көлөттүгэс уонна «сонун», уустук синтаксистаах. «ХС»
Тыллар холустар даҕаны, кытаанахтар, көлөттүгэстэр даҕаны. «ХС»
Багратион кинини билэн, аҕыйах сааһыламматах, көлөттүгэс тылы саҥарда. Л. Толстой (тылб.)
5. көсп. Сатамньыта суох, олуона. ☉ Нескладный, неладный, неприглядный, неудобный (о ситуации)
Борис ыарахан эбээһинэһин төлөрүтэн, бэйэтэ көлөттүгэс быһыыттан тахсан, атын киһини оннук быһыыга киллэрэн баран, эмиэ ис киирбэх киһи буола түстэ. Л. Толстой (тылб.)