Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кыҥкый

  1. аат. Кыҥынайа соҕус сөбүлэспэти биллэрии, төттөрүлэһии. ☉ Плаксивое выражение недовольства, каприз, прихоть. Хас оҕом кыҥкыйын уйабын, Ардыгар аҕалыы ааттыыбын… Р. Баҕатаайыскай
    Эдэр дьон диэн, дьэ бу …… Киһи тылын истибэттэр, Кырдьаҕастар ол-бу Кыҥкыйдара диэччиктэр. С. Тимофеев
    Дьиэ иһигэр кыҥкый, отур-ботур саҥарсыы ханна барыай. «Кыым»
  2. даҕ. суолт. Сөбүлэспэттии туттар, киҥир-хаҥыр саҥалаах. ☉ Плаксиво выражающий свое недовольство, распускающий нюни, капризный, привередливый
    Кыыһынан кырдьыбыт дьахтар кыыһырымтаҕай, кыҥкый, онтон да атын омсолоох диэн дьоннор кэпсэтээччилэр ээ. Р. Баҕатаайыскай
    Ити тыраахтардара эҥин кыҥкый кыыс оҕо курдуктарын оҕонньор истэр. И. Федосеев
    Ийэҥ, эһэҥ аах бука бары чэбэр, чиҥ бөҕө, ону ааһан өссө наһаа бириинчик, дьоҕус да омсону туора көрбөт кыҥкый бөҕө дьон этилэр дии. «ХС»

кыҥкый-тыҥкый

көр кыҥкый-хаҥкый
Кэргэммэр олус тарайарым, кини мин ол-бу кыҥкыйбын-тыҥкыйбын толоро сатыыра. И. Федосеев

кыҥкый-хаҥкый

  1. аат. Сөбүлэспэт буолан киҥир-хаҥыр, ытамньыйа саҥарсыы. ☉ Плаксивое выражение недовольства, хныканье; размолвка, склока
    Өскө тиэргэн иһигэр кыҥкый-хаҥкый баар да буоллаҕына, ону ыраатыннарбакка көннөрөбүт. С. Руфов
  2. даҕ. суолт. Сөбүлэспэт буолан киҥир-хаҥыр, ытамньыйар саҥалаах. ☉ Плаксивый, капризный, привередливый, склочный
    Оройунан харахтаах Обот-дугуй уолаттардаах, Кырыытынан харахтаах Кыҥкый-Хаҥкый кыргыттардаах. Күннүк Уурастыырап
    Хомойуох иһин, кыҥкый-хаҥкый кэпсэтиилээх, кынчарыһан, сэмэлэһэн тахсар идэлээх ыаллар бааллар. ЧКС АК

Еще переводы:

бурунньах

бурунньах (Якутский → Якутский)

аат. Кыҥкый быһыы, туохха да ис буолбат быһыы. ☉ Каприз, прихоть, причуда.

тыҥкый

тыҥкый (Якутский → Якутский)

даҕ. Атаах, хаппырыыс, кыҥкый, тыҥкыныы сылдьар (оҕо). ☉ Выражающий недовольство нытьём, капризный (ребёнок). Бу кыыс олус тыҥкый эбит

ытаан

ытаан (Русский → Якутский)

сыҥсый; 2. перен. (жаловаться) кыҥкый- хобот м. хобот (слон мунна). ход м. 1. (движение, перемещение) хаамыы, айан, сырыы; ускорять ход хаамыыгын түргэтэт; ход рыбы балык сырыыта; 2. перен. (развитие чего-л.) хаамыы, баран иһии; ход исторического развития историческай сайдыы хаамыыта; 3. тех. хаамыы; ход поршня поршень хаамыыта; ход станка станок хаамыыта; 4. (ходовая часть) ход, хаамара (массыына хаамар чаапа); колёсный ход көлөһө ход; на резиновом ходу эрэһиинэ хаамардаах; 5. (в игре) хаамыы, түһүү; ход тузом тууһунан түһүү; ход белых үрүҥнэр хаамыылара; 6. перен. (праём, манёвр) хардыы; дипломатический ход дипломатическай хардыы; 7. (вход) аан; чёрный ход кэтэх аан; 8. (коридор, тоннель) сылдьар сир; подземный ход сир аннынан сылдьар сир; # на ходу ааһан иһэн, таарыччы; полный ход! муҥутуур түргэнинэн!; дать ход ыыт, саҕалаан бар, хамсатан бар; пустить в ход тутун, туттан бар, туттууну саҕалаа.

хаппырыыс

хаппырыыс (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Талымастааһын, санааны өрө баран эгэлгэлэнии. ☉ Прихоть, причуда, каприз, блажь
    Оччолорго кэнэн, кэлии уолчаан сытыы-хотуу кыыс хас биирдии хаппырыыһын барытын толоро сатыыра. У. Ойуур. Аҕата, боростуой оробуочай киһи, кыыһын бары хаппырыыһын толорор туһугар иккилии-үстүү үлэҕэ тэҥинэн үлэлиирэ. НАК СК. Таксига төлөбүр үрдээһинэ биһиги хаппырыыспыт буолбатах, кыһалҕаттан оҥоһуллар. «Саха с.»
  3. кэпс. Соһуччу, күүтүллүбэтэх суол (хол., эмискэ тиэхиньикэ туран хаалыыта). ☉ Неисправность, перебои в работе какого-л. технического средства по неизвестной причине
    [Толик:] Ат барахсан, хата, ордук диибин. Хаһан санаатыҥ да — миинэ түс, тэптээ-эр! Оттон массыына бодьууһа, хаппырыыһа, алдьанара эҥин. Л. Габышев. Бастаан утаа тиэхиньикэ хаппырыыһа бигэ тылы хотуох курдук буолбута, аҕыйах эриэйсэ кэнниттэн бырысыап алдьанан, сүөкээбэт буолбута. Н. Седалищев
  4. даҕ. суолт.
  5. Баҕата тута туоларыгар үөрэнэн хаалбыт, атаах, кыҥкый (хол., оҕо туһунан). ☉ Капризный, избалованный (о ребёнке)
    Саргы атаах, хаппырыыс дииллэрэ. Н. Лугинов
    Ордук дьиэ иһинээҕи чугас дьоммун хаппырыыс майгыбынан эрэйдээн эрэбин. «Күрүлгэн». Катя хаппырыыс, киҥнээх майгытын кытта Лев туруору, ордуос быһыыта сөп түбэһиспэтэ. «ХС»
  6. кэпс. Элбэх көрүүлээх-истиилээх үлэлээх, наһаа бириинчик (хол., тиэхиньикэ туһунан); эмискэ соһуччу уларыйар (хол., айылҕа көстүүтэ). ☉ Ненадёжный в использовании, капризный (о технике); изменчивый, переменчивый (о явлениях природы, погоде)
    Ньурбаҕа КДП-4 мааркалаах от охсор хотуур баарын үгүстэр улахан хаппырыыс сэбинэн ааҕаллара уонна боруобалаан көрө-көрө быраҕан иһэллэрэ. ПНТ СС
    Хас сайын ахсын хаппырыыс халлаан спортсменнар оонньуулларын атахтыыр, быйыл эмиэ оннук буолла. ЮГ КХЭДьС
умуруор

умуруор (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Уот сиирин, умайарын тохтот. ☉ Потушить (огонь)
Сөмүйэтин уһугунан саба баттаан уота кылайан көстөр табааҕын умуруорда. И. Гоголев
Сорохтор бэрэбинэлэри уунан сабыта ыһан умуруораллар. Н. Якутскай
Мин чаанньык уутун саба ыһан кулуһун уотун умуруордум. Н. Габышев
△ Уоту сап, араар (элэктэриичэстибэ уотун туһунан). ☉ Гасить, выключать свет
Арбатскай, суһал соҕустук хомунан, үөрүйэх оҥостуммучча осциллограбын төҥкөс гынан көрөн ылаат, уотун умуруоран тахсан барбыта. В. Яковлев
«Бааннаны сууй, тэлэбиисэри араар, уоту умуруор. Хас хардыыҥ ыйыы-кэрдии. Суох, мин ону тулуйбаппын!» — аргыстаһан иһэн хотугу кыыс кыҥкый-мыҥкый түһэрэр. «Чолбон»
△ Хам баттаа, уҕарыт, сайдарыгар кыах биэримэ (туох эмэ санаа, иэйии туһунан). ☉ Преодолеть, заглушить какое-л. желание или чувство в себе
Дуоһуйуунан мин бэйэм Имэҥмин умуруоруом, Дуоһуйан, эмиэ кинини Хаттаан иитиэм! Суорун Омоллоон
Валентина өйүн-санаатын толорон, кини эрин ахтарын умуруорара, аралдьытара. Г. Николаева (тылб.)
2. көсп. Ханнык эмэ дьайыыны, хамсааһыны быһа баттаа, тохтот. ☉ Сдерживать, подавлять проявление признаков чего-л. (напр., вражды)
Уордаах аҕа ууһугар Умсугуйбуттарын умуруораары, Оҥочо нуолур кутуруктааҕы Утааран иһэбин. Саха. фольк. Эр бэрдэ буоллаххына Эн манна өс-саас төлөнүн умуруор, Иллээхтик-эйэлээхтик олорорго Бар дьоҥҥун үөрэт. И. Гоголев
«Остуол бэлэ-эм!» — Биһиги кэпсэтиибитин Мэхээс Иванов саҥата быһа түһэн, умуруоран кэбиһэр. В. Гаврильева
Таҥара дьиэтэ научнай өй-санаа кыратык даҕаны кылам гыныытын саба охсон умуруоран иһэрэ. АЕВ ОҮИ
♦ Буруотун умуруор көр буруо
Киэҥ «Куҥкууда» хотун, аан дойду иччитэ, көрүҥ-истиҥ бу хара баттыгаһы! Мин буруобун умуруоралларын курдук, кинилэр да буруолара умулуннуннар. М. Доҕордуурап
Күлгүн булкуйуом <көмөргүн ытырыам, уоккун умуруоруом> — (көр күл II). Дьэ, мин сибилигин тиийдэрбин эрэ күлэ-күлэ күллэрин таптайыам, оонньуу-оонньуу уоттарын умуруоруом... Миигин кинилэр «өллүн» диэн өлүү уутугар ыыппыттара да мин син оттум — өлүөх киһи буолбатахпын. Ньургун Боотур
Уйаламмыт уоруккутун Уоттары умуруоруом, Күлэ-күлэ күллэри таптайыам, Күнтэн сүтэриэм, Күдэн көтүтүөм. П. Ойуунускай
Бу туох аньыыбыт-харабыт иһин аал уоппутун умуруордулар, күлэ-күлэ күлбүтүн таптайдылар? С. Данилов. Уоппутун умуруорда уота умулунна — алаһа дьиэлэрин уотун суох оҥордо; дьиэ кэргэннэрин ордорбокко имири эстэ. ☉ Разрушить дом, семейный очаг
Фашистар, баайдар ыал уотун умуруорарынан, тыыннааҕы өлөрөрүнэн дьарыктаналлар. Суорун Омоллоон
[Дьылыгыс Маайа ытамньыйар:] Соҕотох былырыын сайыҥҥа диэри син быр-бааччытык ыал буолан олорбуппут, ону кэрэх абааһыта буулуурун курдук, Баай Бакыыһа уоппутун умуруорда, бу айылаах оҥордо. Эрилик Эристиин
Иэримэ дьиэни дьиэгэнитэ, Аал уоту умуруора, Биир түүн халаахтаан кэлбитэ Фашист соллоҥноох суора. Баал Хабырыыс