туохт.
1. Туох эмэ уһуну, усталааҕы (хол., быаны) биир уһугуттан тардан ороо, сыыйа эбэтэр ууннары тарт. ☉ Тянуть, вытягивать что-л. длинное (напр., верёвку) за один конец
Уот кытыытыгар Маайыс, суһуоҕун субуйа тардына-тардына, Микиитэ сахалыы ырыалардаах тэтэрээтин ааҕа олордо. Амма Аччыгыйа
Байанай [киһи аата] илиитигэр тута сылдьар хатыс быатын субуйда. Эмиэ даҕаны быстыбатахха дылы дии. В. Протодьяконов
Уол хааттан үс бөппүрүөскэни субуйан ылбыта уонна таһырдьа кистии таһаарбыта. «ХС»
2. көсп., кэпс. Тугу эмэ быыстала суох үрүт-үөһэ, субуруччу оҥор. ☉ Делать что-л. не переставая, непрерывно
Кэтэһэн турбут курдук биэрэктэн зениткэлэр ытыалаан субуйаллар. С. Васильев
Мэхээс …… төһө бултаабытын, тииҥи, саһылы, бэдэригэр тиийэ урусхаллаабытын кэпсээн субуйбута. Н. Заболоцкай
Түүлбэр хоһоон суруйабын — Бастыҥ, чулуу хоһооммун, Тахсыылаахтык субуйабын Тыл тырымнас хотоҕоһун. «ХС»
3. кэпс. Ыраахха диэри тиийэр усталаах буол эбэтэр бииртэн биир салҕанан баран ис; субулун. ☉ Тянуться, растянуться на большое расстояние, простираться; двигаться вереницей, следуя один за другим
Солооһуммут икки алаас билиитигэр арҕааттан илин диэки субуйа сытара. И. Сосин
Оһох иннинэн, остуол аттынан Оҕо төбөтө күкээриҥнээбэт буоллаҕына, Унаар буруо субуйбатын даҕаны. С. Васильев
Холуонна уоннуу киһинэн кэккэлээн, уон килэмиэтир былаһын тухары субуйбута. И. Федосеев
Ыанньыктыыр ынаҕа Титииктэн субуйда. И. Чаҕылҕан
♦ Субуйа тарпыт (бырахпыт) курдук — уһун субурҕа буолан уунан-тэнийэн көстөр. ☉ Вытянутый в длину на большое расстояние (напр., о реке)
Өлүөнэлиир өрүһүм, Солко куру Субуйа тарпыт курдук, Субуллан, сыыйыллан көһүннэ. Саха фольк. Солкону субуйа тарпыт курдук, күөх тыалар чэлгиһэн көстөллөр. Д. Таас
Тумара кэриитин тула көрдөххө, бэрт ырааҕынан халыҥ тыа күөх солко куһааты субуйа тарпыт курдук көстөр. И. Данилов
◊ Субуйа тардыы — субуйа анньан киллэриллэр, таһаарыллар (хол., саа сомуога). ☉ Перемещающийся путём задвигания, задвижной (напр., о затворе ружья)
Оҕолор бары күрэ анньан тиийэн, былдьаһа-былдьаһа субуйа тардыы сиэрдийэлэри соһуспутунан бараллар. П. Чуукаар
Ботуруоннарынан иитиллэр субуйа тардыы сомуоктаах саалар бааллар. Болот Боотур
Тыһы кыыл килиэккэлэрин иккилии муостанан: иһинээҕитин сиэккэнэн хамсаабат гына, оттон иккиһин бүтэй лотуок курдук субуйа тардыы гына оҥоһуллар. БПМ КИиКСЫа
ср. калм. цувх ‘идти гуськом, идти поодиночке’, кирг. чуба ‘идти, двигаться гуськом; волочить’, ДТС субы ‘удлиняться, вытягиваться’