күөдүлгэхтэс диэнтэн хай
аата. Күлүгү кытта Күөдүлгэхтэһии, Хараҥаны кытта Халты-мүччү харбатыы, …… Хомурдуос курдук Хороҥноһуу манна буолла. П. Ойуунускай

көр халты-мүлтү
Күлүгү кытта Күөдүлгэхтэһии, Хараҥаны кытта Халты-мүччү харбаһыы. П. Ойуунускай
Уустук, ыарык түгэнтэн тута куоппаккын: Халты-мүччү туттаран Эн уоскуйбаккын, Халбас харата буолан сатаан сүппэккин! АГ ҮБСМ

былдьас диэнтэн хай
аата. Охсуһуу, былдьаһыы итинэн бүппэтэх — Хас хардыы иһигэр мэһэйи көрбүппүт. С. Васильев
Яков рабочай городокка тиийэн, дьэ били көрдөөһүнүн саҕалаата, эрэл уонна хомолто санаалар былдьаһыыларыгар аны киирдэ. Н. Заболоцкай
Иирсээн үксүн бултуур сири былдьаһыыттан тахсар. Далан
♦ Аат (бэрт) былдьаһыы — кими эмэ туохха эмэ кыайары, сабырыйары көрдөрө сатааһын, кимтэн эмэ үчүгэй, ордук аатыра сатааһын. ☉ Соперничество, борьба за первенство в чем-л. [Ааныка:] Биһиги оҕобут арыычча үчүгэй буолан бэйэлэрин тэҥнээхтэриттэн ордук чорбойоору гынна диэн сордоон эрдэхтэрэ
Барыта күнүү, бэрт былдьаһыы. С. Ефремов
Идиэйнэй охсуһуу бэрт сөптөөх, Бэрт былдьаһыы — мэһэй буолар. Дьуон Дьаҥылы
[Киис Бэргэн:] Оо, олус даҕаны миигин салгытта Аҕа уустаһыы, бэрт былдьаһыы. И. Гоголев. Күрэс былдьаһыы — күүһүнэн, быһыйынан о. д. а. күрэхтэһии, холоһуу, куоталаһыы. ☉ Состязание, соревнование в борьбе, в беге и т. п. Күөн түөстэн күөдүлгэхтэһии, Күрэс былдьаһыы, күлүмэх охсуһуу Иэмэх курдук эрийсии манна буолла. П. Ойуунускай
Ыһыахха олоҥхо уонна ырыатойук, үҥкүү-битии уонна күрэс былдьаһыы, күөн көрсүү буолара. Л. Попов
Айымньылаах үлэ диэн үксүгэр бэйэни, бэйэ мөлтөөһүннэрин кытары күрэс былдьаһыы. Н. Лугинов
Сырдыкхараҥа былдьаһыыта көр сырдык-хараҥа былдьаһыга. Сырдык-хараҥа былдьаһыыта, киэһэ. Н. Павлов
Дьуххатык айаннаан, үһүс күммүтүгэр, сырдык-хараҥа былдьаһыыта, мин билэр биэрэкпэр кэлбиппит. Н. Босиков. Тутуу былдьаһыы — тугу эмэ ким эмэ иннигэр урутаан оҥорорго дьулуһуу. ☉ Стремление сделать что-л. раньше кого-л.
Висла уҥуоргутааҕы биир кыргыһыыга биһиги буускаларбытын утары өстөөх таанкалара киирбиттэрэ. Хардарыта ытыалаһыы, тутуу былдьаһыыта буолбута. Н. Кондаков. Тыын былдьаһыыта — тыыннаах хаалар туһугар тугу, кими эмэ утары баар күүһүнэн охсуһуу. ☉ Борьба насмерть с кем-чем-л.
Бурхалей арыыга тохтоору гыммытын кини бэйэтэ, Турахин, ыгылытан киллэрбит абатыгар тугу эмэ этиэн баҕардар даҕаны, тыын былдьаһыытыгар эрдиитин кытта астаһарыттан бокуой буолан эппэт. Эрилик Эристиин