I редко слово, речь; өс кэпсии , тыл этэ тур = фольк. говорить, молвить; өлөрүмэ , өспүн этиим фольк. не убивай, дай слово молвить # өс киирбэх наивный, легковерный; өс хоһооно пословица, поговорка; өһө тобуллар суола это его конёк.
II 1) зло, злоба; ненависть; мин киниэхэ өһүм суох я к нему злобы не питаю; 2) месть; өһү ситис = мстить # өс саҕа буол = быть недовольным кем-л., чувствовать раздражение.

даҕ. Эрэнимтиэ, итэҕэйимтиэ. ☉ Легковерный, доверчивый
Булчут бииртэн биир эрэйгэ тэбиллиитэ, …… кини кими даҕаны арааран куһаҕаннык, туспатык санаабатыттан, аһары амараҕыттан, эрэнигэһиттэн төрүөттээх. Эрчимэн
Чолдак-Ой кутуйах оҕолуун-уруулуун таҥара дьиэтигэр өр баҕайы олорбута уонна дьон санаалара тугун татымай, олус эрэнигэстэрэй диэн сөҕө саныыр эбит. С. Сарыг-оол (тылб.)

I
туохт. Күөдьүйэн, сирэлийэн умайбат буол, умайан бүтэн сөҕүрүйэн, мөлтөөн, умуллан бар, умулун. ☉ Угасать (об огне)
Соторутааҕыта үөрэн-көтөн күүдэпчилэнэ турбут кутаа уот улам мөлтөөн, өһөн истэ. С. Никифоров
Балаҕан букатын хараҥарда, уот өстө. Суорун Омоллоон
△ Ырааһа, сырдыга, килбиэнэ суох буол, мөлтөө, умулун (киһи-сүөһү хараҕын уотун этэргэ). ☉ Тускнеть, блёкнуть (о глазах)
Иҥнэри Дьарааһын хараҕын уота өспүтэ, иэдэһинэн көлөһүнэ түспүтэ. Д. Таас
Күммүтүн көмө Күдэрик көттө, Халлааммыт өҥө Хараара өстө. Күннүк Уурастыырап
2. көсп. Санньыйбыт, соҥуорбут, санаарҕаабыт көрүҥнэн. ☉ Мрачнеть, быть в подавленном состоянии
Сиидэрэп киһини таба көрбөт, сирэйэ-хараҕа суула өспүт, дьиэтигэр киирэн хаҥас диэки олордо. Күндэ
Бэҕэһээ дьон өйө-санаата арыый сырдаабыт курдукка дылыта ээ, оттон бүгүн улуус тойотторун көрөөт, өһөн түстүлэр. М. Доҕордуурап
♦ Өһөн түс — харааһын, хараастыбыт дьүһүннэн, туохтан эмэ хам баттат. ☉ Мрачнеть, впадать в подавленное состояние
Ити тыллартан кини өһөн түстэ. НАГ ЯРФС II
др.-тюрк., тюрк. өч
II
аат., сэдэх. Саҥа туспа өйдөбүлү биэрэр кэрчигэ, тыл (дэҥҥэ тут-лар). ☉ Слово. Биһиги кини өһүн истибиппит
□ [Сырааннаах Мэхээччэ — оҕонньорго:] Олус дьуон дьаҥыдыйдыҥ, өс тамалыйдыҥ. Болот Боотур
Киһилэрэ бастаан өс хоту итэҕэйэр, барытын ыраас муустуу ылынар. С. Федотов
♦ Аман өс көр аман
Суол киһитэ Соругун кэпсээтэ, Айан киһитэ Аман өһүн тамалыйда. П. Ойуунускай. Өс киирбэх — дэбигис итэҕэйимтиэ, кэнэн. ☉ Наивный, легковерный. Олус өс киирбэх киһи
□ Сэмэн оҕонньор өс киирбэх, сэргэхсийбиттии чэрэличчи көрдө. Н. Лугинов. Өс күөрсүнэ эргэр. — туох эмэ солуута суох этиллибитэ, ыйытыллыбыта. ☉ Что-л., сказанное или спрошенное между прочим, вскользь, без серьёзного намерения
Өс күөрсүнэ эрэ ыйыппыта. Өс күөрсүнүн этэллэр. ПЭК СЯЯ. Өс кэпсээ, тыл эт фольк. – бухатыыр туох эрэ суолталааҕы, дьоһуну кэпсии кэлбитин туһунан ырыатын саҕалыырын биллэриитэ. ☉ Постоянная этикетная формула, предупреждающая о том, что богатырь имеет сообщить важную весть (в олонхо). [Күн Тэгиэримэн бухатыыр] Өс кэпсии, Тыл этэ, Тойук туойа турбута үһү. КММ БМБ. Өс мүөҥүтэ киһи түөлбэ. — солуута суоҕу саҥарар, туһата суох, мөлтөһүөр киһи. ☉ Слабый, ни к чему не годный человек, который попусту мелет языком, болтун, краснобай. Өс сөҕүүтүгэр киир түөлбэ. — албан аатыр. ☉ Прославиться
Өс сөҕүүтүгэр киирбит гипнозтаах оҕонньор баар эбит. НАГ ЯРФС II. Өһө тобуллар (тэстэр) суола — санаата көнөр, дуоһуйар, онон табыллан кэпсиир түгэнэ. ☉ Это его любимое занятие, конёк
Булт туһунан кэпсэтии буолла да — кини өһө тэстэр суола. НАГ ЯРФС II. Өһө тэһиннэ (тобулунна) — санаата көнөн, дуоһуйан иҥнибэккэ эрэ саҥаран барда. ☉ соотв. язык развязался
Бэйэтин идэтин туһунан дэлэйдик кэпсээччи: өһө тэһиннэҕинэ, хата эн кинини өтөрүнэн тохтоппоккун. Күннүк Уурастыырап
Дэлиһиэй оҕонньор уот иннигэр аргынньахтыы олорон, өһө тэстэн, дьэ киһилии бэҕэһээ Алачай нэһилиэгэр бара сылдьыбытын кэпсээн күһүгүрээн барда. Эрилик Эристиин
◊ Өс хоһооно — үөрэтэр өйдөбүллээх кылгас бэргэн этии, ох тыл арааһа. ☉ Пословица
«Киһи кыайбата диэн суох» диэн саха өһүн хоһооно кырдьык эбит буолбаат. М. Доҕордуурап
тюрк. сөз, сүз
III
аат. Абааһы көрүү, кимиэхэ эмэ уордаахтык кыыһырыы, өстүйүү. ☉ Злоба, ненависть, вражда
Онуоха: «Бу эн убайыҥ үөһээ, аллараа абааһы биистэригэр бэрт улахан өлүүнү, өһү тэрийдэ». Ньургун Боотур
[Дьаакып:] Хоргутума, тукаам, өлүөхпэр диэри Быыпсай оҕонньортон өспүн өһүлүөм суоҕа. А. Софронов
Нээстэр аймах бу киһиэхэ хааннаах өһү өстүйэр. Бэс Дьарааһын
♦ Өс саҕа буол (буолар) — туохтан, кимтэн эрэ кыыһырбыты, тымтыбыты, өһүргэммити аһаҕастык биллэр. ☉ Проявлять, выражать недовольство, раздражаться
«Эйиэхэ кэпсээн кэпсии кэлбит үһүбүн дуо?» – саалаах киһи өс саҕа буолла. Софр. Данилов
«Тоҕо ыттахпыный? Мин моҕотойу, дьабарааскыны эрэ бултаһабын буолбат дуо?» – уол өс саҕа буолла. П. Тобуруокап
◊ Өс ситис — туох эмэ куһаҕаны оҥоруу (өлөрүү, алдьатыы, уоруу о. д. а.) иһин эмиэ оннугунан төлүүргэ дьулуһуу. ☉ Месть, отмщение
Ньиэмэс кээлтэ… Өс ситиһэн, Хобуоччу онно тыллаабыта. Күннүк Уурастыырап
Кинилэр миигиттэн өстөрүн ситиһээри дьаабыламмыттар. С. Никифоров
ср. др.-тюрк. өч ‘месть, гнев’, тув. өш ‘месть; зло’, монг. өс ‘месть; злоба’