несов. кого-что салаа; # лизать пятки кому-л. прост, тилэҕин салаа (эккэлээ, илин-кэлин түс).
Русский → Якутский
лизать
Еще переводы:
салаа= (Якутский → Русский)
1) лизать, облизывать, вылизывать; ынах оҕотун салыыр корова лйжет своего телёнка; 2) перен. опалять; уот маһы салаабыт огонь опалил дерево.
тураҥнаа (Якутский → Якутский)
туохт. Тураҥы салаа, тураҥы сиэ (сүөһүнү этэргэ). ☉ Лизать солончак (о скоте)
Дулҕаны сиэбит ынах тураннаабат үһү эбээт. «Кыым»
ньаламахтаа (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Салыбырас тылгынан түргэн-түргэнник салаа (ыт туһунан). ☉ Лизать дрожащим языком (о собаке)
Анарааҥҥыта эмиэ олус үөрбүттүү иччитин сирэйин түргэн-түргэнник салаан ньаламахтыыра, ол быыһыгар ыйылаамахтаан ылара. ЭКС ТБТ
ньалыпычыт (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Инчэҕэй, сымнаҕас тылгынан түргэнтүргэнник салаа. ☉ Лизать, облизывать длинным, мягким языком
Кыысчаан аҥаар хараҕынан кылатан көрөн аһарбыта, били ытын оҕото кини ас ньаҕайдаммыт сирэйин салаан ньалыпычыта турар эбит. Кэпсээннэр
ньэлбээ (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт. Тылгынан элбэхтик салаа. ☉ Проводить языком несколько раз, лизать, облизывать
Маппый, сэпсигир бытыгын уһугун тылынан ньэлбээн ыла-ыла, ытырбахтыы олордо. А. Фёдоров
[Эһэ] атаҕын бааһын тылынан ньэлбиирэ. И. Федосеев
△ Тылгынан тугу эмэ эрийэн ылан сиэ. ☉ Есть что-л., вылизывая, слизывая языком
[Оҕус] мараччы көтөхпүт оппутун сытырҕалаат, минньигэстик ньэлбээн ылан ыстаан курдурҕатара. П. Аввакумов
Моойторук остуол аттыгар бэйэтин анал иһитигэр сиргэ ас ууран биэрбиттэрин имигэс кыһыл тылынан ньэлбээн ньаллырҕайдатта. «Чолбон»
ньылҕаарыт (Якутский → Якутский)
дьүһ. туохт.
1. Тугу эмэ килэриччи салаан кэбис (кыыл, сүөһү туһунан). ☉ Лизать, зализывать до блеска (о животных)
Саадьаҕай хомуолайы такыр муостаах, туоһахталаах хара тыһаҕас салаан ньылҕаарытар. В. Гольдеров
2. көсп. Ис санааҕын ньуолбардык ылыннара сатаа. ☉ Хитростью убеждать кого-л. в чём-л.; сглаживать шероховатости (напр., в отношениях)
Урут биһиэхэ литературнай нэһилиэстибэ дьыалатын оннун булларсыбыт, биллиилээх критик, профессор Александр Дымшиц бэрт минньигэс баҕайытык этэн ньылҕаарытта. С. Руфов
[Луха Мааркабыс:] Баҕар, Бассабыык Макаар быһа ньылҕаарытан пиэрмэҕэ ыҥыра сатыаҕа. Бараайаҕын! И. Семёнов
Баҕар, кырдьык, Барыстаахтык, Ньылбыйан, Ньылҕаарытан, Сытаан-былаан Сылдьыахха да сөп буолуо. Урсун. Тэҥн. ньалҕаарыт
салбаа (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тугу эмэ тылгынан, уоскунан тут, илит, илдьирит. ☉ Брать, захватывать, слюнить, разминать что-л. языком и губами. Сап уһугун салбаа
□ Дулҕа күһүҥҥү сиэлин салбыы сылдьар сүөһүлэргэ үрүҥ моойторуктаах хагдаҥ эһэ үс атаҕынан дьоруолуу ойуоккалаан эрэр эбит. Л. Попов
[Мөкүөйэ] таҥаһын быыһыттан эмин ылан айаҕар салбыыр. Суорун Омоллоон
Муссерен …… чыычаах кынатын саҕа туора барбыт бытыктарын тылынан салбаан айаҕар киллэрэн быһыта кэрбии турар этэ. Эрилик Эристиин
2. кэпс. Тугу эмэ сэниэтэ, эрчимэ суох оҥор. ☉ Делать что-л. очень вяло, слабо
[Костя] иннин диэки нөрүйүөҕүнэн нөрүйэн, үс бүк түһэн баран эрдэн салбыы олорор этэ. Н. Заболоцкай
ср. др.-тюрк. йалва ‘лизать’, казах. жалма ‘хватать (ртом), жевать (губами)’
тиҥилэх (Якутский → Якутский)
аат.
1. Киһи уллуҥаҕын кэлин өттө, тилэҕэ. ☉ Задняя часть ступни, пятка
Эн сүүрэн истэххинэ, эккирэппиппин кубулуппакка, кэннигиттэн уҥа тиҥилэххин оҕунан ытыам. Саха фольк. Сыгынньах тиҥилэхпин сир тыбыс-тымныынан хаарыйбахтыырга дылы буолла. Софр. Данилов
[Алаа Моҕус:] Туохтааҕар да тиҥилэхпин кычыгылатартан куттанабын. И. Гоголев
2. көсп. Хаамар, сүүрэр тиэхиньикэ сиргэ тирэнэр чааһа. ☉ Опорная ножка (техники)
Кэнэҕэс Өлүөнэҥ үрдүнэн Иилэҕэс муоста тардыллыа. Тимир тиҥилэҕинэн тирэнэн, Пуойас субуруйан ааһыа. П. Тулааһынап
♦ Тиҥилэҕин салаа кэпс. — үчүгэй буола сатаан албыннас. ☉ соотв. лизать пятки кому-л.
Кырдьыкпын балыйтаран бараммын, тиҥилэххин салыахтаах үһүбүн дуо?! Р. Баҕатаайыскай. Тиҥилэҕин тириитин бараата — элбэх сири кэрийдэ, сир-сири бараата. ☉ соотв. стереть все ноги
Андылаахпыт пиэрмэтин биир ыанньыксыта ыалдьан балыыһаҕа киирдэ. Онно солбуйар киһини булбакка тиҥилэҕим тириитин бараатым. НС ОК. Тэҥн. тилэҕин элэтэр. Тиҥилэҕэ харааран хаалла (тилэҕэ хараарда) — түргэнник сүүрдэ, куотта. ☉ соотв. только пятки засверкали у кого-л. [Сорук Боллур уол] Тус илин диэки Туһаайа тутунна да, Тиҥилэҕэ харааран Тэллэҕэ тэлээрэн …… Этиэх түгэнэ Эмискэ үлүгэр Элэс гынан хаалла. П. Ядрихинскай
Кыракый уоллаах кыыс эргэ балаҕан диэки илии-илиилэриттэн сиэттиһэн, сырсан тиҥилэхтэрэ хараара турбута. И. Федосеев
Коля тиҥилэхтэрэ эрэ харааран хаалла. И. Никифоров
Тиҥилэх уопсар — тилэх уопсар диэн курдук (көр тилэх). Таня күөлү туоруу элэстэнэ турбута. Кеша кини кэнниттэн тиҥилэх уопсубута. М. Ефимов
«Һук!» — диэт, Охоноон туора ойдо. Эһэтэ кини кэнниттэн тиҥилэх уопсубута. «ХС»
Тиҥилэҕин көрдө- рөр — тилэҕин көрдөрөр диэн курдук (көр тилэх). Ньиэмэс сэриитэ, саллааттара Кыһыл Аармыйа кытаанах охсуутун тулуйбакка тиҥилэхтэрин көрдөрүөхтэрэ. «ХС»
◊ Киис тиҥилэҕэ көр киис
Кирбии тумул кытыыта Киис тиҥилэҕинэн киистэлэннэ, Солооһун-бааһына тулата Дьэдьэн угунан дьэрэкээннэннэ. С. Васильев
[Петя:] Бу бөлөх үүнээйилэр бэйэбит нэһилиэкпит иһигэр үүнэллэр: киис тиҥилэҕэ, малина, уулаах, уҥуохтаах отон, сугун. С. Ефремов
Ыт тиҥилэҕэ көр ыт. Отчуттар харбаан барбыт сирдэригэр, хадьымал саҕатыгар буспут хойуу ыт тиҥилэҕэ кытар гына түһэр. Н. Заболоцкай
Ыт тиҥилэҕэ буһан минньигэһэ бэрдин иһин, ону борсоннум. С. Маисов
Ыт тиҥилэҕин хомуйа Ыаҕайалаах тыаҕа тахсар. И. Левин
Ытыс тиҥилэҕэ көр ытыс. Эһэ кыыс айаҕар ытыһын тиҥилэҕин даҕайбыт. Кыыс ону оборбут. П. Ламутскай (тылб.). Тэҥн. тилэх
ср. алт. дьилек ‘ягода’, уй дьилек ‘клубника’, дьер дьилек ‘клубника’, агаш дьилек ‘земляника’
салаа (Якутский → Якутский)
I
туохт.
1. Тугу эмэ тылгынан таарыйан ыл, таарыйталаа. ☉ Проводить по чему-л. языком, лизать, облизывать, вылизывать что-л. Ынах оҕотун салыыр.
□ Мөкүөйэ харах эмчитэ, кини салаан эмтиир. Суорун Омоллоон
Борбуос миигин эккэлии көрсөр, илиибин салаары гынар. Н. Якутскай
Дьиэ хаҥас өттүгэр биир маҥан тарбыйах …… туос ыаҕайаны салаан тордурҕатар. Күндэ
△ Тугу эмэ оннук тылгынан сотон сиэ. ☉ Есть что-л., подбирая языком, лизать, слизывать. Тэриэлкэни салаа
□ [Кыыс] сирэйигэр суорат кутан салыаҥ суоҕа (өс ном.)
Кутуйахтар үтүрүһэ-үтүрүһэ хааһыны салаан киирэн бардылар. Т. Сметанин
Холкуос …… боруода ынахтара тураҥы салыыллар. А. Фёдоров
2. Төлөнүнэн хаарый, таһын умат, сиэ (уоту этэргэ). ☉ Опалять, обжигать (о пламени)
Сыгынньах атахтарын төлөн улаханнык салаабыт быһыылаах, собо хабаҕын курдук хабыллыталаан хаалбыттар. И. Гоголев
[Уот] тиити өрө салаан күүдэпчилэнэн таҕыста. Суорун Омоллоон
△ көсп. Быыстала суох ытыалаһыыттан уотунан кутаалан (сэриигэ кыргыһыы туһунан). ☉ Пылать, опалять (о пожаре войны)
Сэрии уоттаах тылынан сири-халлааны салыыр. Т. Сметанин
3. көсп. Тугу эмэ төлөн курдук хайыта солоон, хайыта курбуулаан сырдат. ☉ Освещать пламенем, лучами, пронзать тьму (напр., о свете прожекторов)
Араас суол өҥнөөх Аракыата уоттара Халлаан үрдүк таһаатын Хайыта салаатылар. Күннүк Уурастыырап
Кутаа уота улахан баҕайы кып-кыһыл тылларынан хараҥаны салыыр. Л. Попов
Прожектордар уу кырсын бүтүннүү дьукку салаан ааһаллар. Г. Колесов
4. көсп., поэт. Дьалкыйан, чалымнаан сабыта охсуолаа (долгуну этэргэ). ☉ Окатывать, обдавать, лизать (о волне)
[Муора] кумах тааһы өрүтэ салаан ылыталыыр. Н. Якутскай
Кини атаҕын анныгар Хотугу акыйаан сытара, Хайа тэллэҕин салыыра, Тааһы дабайа сатыыра. М. Тимофеев
Отуу иннигэр чугас обургу төгүрүк күөл куула өттүнээҕи эмпэ туруору сыырдарын өрө салаан дьалкыйа оонньуу сытара көстөр. Н. Заболоцкай
5. Киһи күөмэйин, куолайын хаарыйан аһыт (туох эмэ аһыыны этэргэ). ☉ Жечь горло (о чём-л. горьком)
Пираттар уонна Хоруоллар тапталлаах арыгылара Бииктэр куолайын уотунан салаабытынан киирдэ. Л. Попов
Арыгы кураххай аһыы амтана күөмэйин ибиситиинэн салаан киирбитэ. П. Аввакумов
6. Үүнээйини, сииги эс, кураанахтаа (хол., аһыҥаны, курааны, тыалы этэргэ). ☉ Уничтожать, опустошать урожай, иссушать почву (напр., о саранче, засухе, заморозках)
Алааскын аһыҥка сиэн эрэр, бэттиэмэ кырсыгар тиийбит, өр гыныа суоҕа, кубарыччы салыа. Болот Боотур
Саха сирин бүтүннүүтүн үрдүнэн иккис сылын сири-дойдуну кубарыччы салаабыт алдьархайдаах уот кураан турара. Софр. Данилов
Хаһыҥ хаарыан сайыҥҥы хампаны Хастыы салаан хагдарытара. Эллэй
Уоттуу салыыр хапсыыр тыаллар сир ньуурун супту үрэллэрэ. Г. Николаева (тылб.)
♦ Быһаҕы биитинэн өрө салаабыт кэпс. — сөбүлээбэтэҕинэ кутталлаах, суостаах диэбэккэ утары киирсэр харса суох майгылаах; олус хардааччы. ☉ Готовый дать отпор любому, какую бы опасность это для него ни представляло. Эрилик Эристиин аҕата …… баайдары кытта хатыһар идэлээх Өргөстөй бокуонньук курдук «быһаҕы биитинэн өрө салаабыт», сытыы-хотуу, тыллаах-өстөөх хардааччы киһи эбит. Эрчимэн
Өрө салаа — сирэйин (өрө) салаа диэн курдук (көр сирэй). «Үрдүк күөх халлаан Үрүмэ долгун салгынын Өрө тыыран көтөр Үгүс билэ аймаххыттан Үтүмэх устата үрдүккүн», — диэтэ, Үтүө тыл буолаарай диэн Өрө салыы истэ Бадарааҥҥа барҕарар Баҕа үөн баҕайы. Күн Дьирибинэ
Сирэйин салаа көр сирэй. [Хоодуотап:] Мин эн курдук бэйэбиттэн үрдүк сололоох дьон сирэйдэрин салыы сылдьыбаппын. С. Ефремов. Уорда намырый, уоһахта салаа, уҥуохта көмүллээ фольк. — тугунан эмэ киирэн ыган-түүрэн барбыт киһини уоскутан этэр олук тыл. ☉ Фольклорная формула для усмирения, успокоения разгневавшегося человека (букв. умерь свой гнев, вылижи молозиво, погрызи косточку)
[Таракаан:] Баа-баа, сарыыссаа, Саахарымсах Сахсырҕаа! Оргууй-эччин, Уорда намырый, Уоһахта салаа, Уҥуохта көмүллээ! Ол кэннэ Уоскуйан иһит: Ороспуойу да туттаргын Уоккун-күөскүн умуруор, Омуҥҥун харат! Күн Дьирибинэ. Уоттуу салаа кэпс. — тугу эмэ олус түргэнник, күлүмэхтик оҥор. ☉ Делать что-л. с невероятной быстротой. Уоттуу салаан түһэн үлэни түргэнник бүтэрэр-оһорор дьон эбиттэр
□ Куоттаҕын аайы ол алларастыыр саҥа эккирэтэн, эбии ньиргийэн, тилэҕиттэн сатараан, уоттуу салаан сыыһа-халты харбаан истэ. Н. Заболоцкай. Хастыы салаа кэпс. — тугу эмэ сиэн бүтэр, бараа (сүөһүнү, кыылы этэргэ). ☉ Съедать что-л. без остатка, вылизывать начисто (о животном)
Бу эһиги ынаххытын хайдах кыайа туппат ыалгытый? Кыбыылаах оппун эмиэ хастыы салаабыт. В. Ойуурускай
◊ Уоһун хомоҕой салыыр кэпс. — саха өйдөбүлүнэн киһи киэһэ сыалааҕы сиэн баран уоһун соттубакка таһырдьа таҕыстаҕына, уоһа баас буолар. ☉ По якутскому поверью, если человек после обильного, с жирной пищей ужина выйдет на улицу, не вытерев губы, то губы покроются мелкими язвами (это значит, что замасленные губы полизал особый дух жадности «хомогой»)
[Маҥнайгы отчут:] Уоспутун хомоҕой салыаҕа, Уоспутун Оруос Баай көрүөҕэ, Уоран аһаабыккыт диэҕэ. (Бары уостарын күлүнэн соттоллор). П. Ойуунускай
др.-тюрк. йалҕа, тюрк. йаламак, чылҕа, дьала
II
аат.
1. Үүнээйи умнаһа арахсан хоһулаһа үүммүтэ, хос умнас. ☉ Одно из прямых ответвлений ствола дерева или стебля растения, ветвь, ветка, отросток. Хатыҥ салаата. Биэс салаалаах бэрдьигэс от
□ Атааннаах-мөҥүөннээх аан ийэ дойдуларын хаба ортотугар аҕыс салаалаах Аар Кудук Мас үүммүт эбит. Ньургун Боотур
От тиэйэр суол. Икки өттүгэр онон-манан биир эмэ салаа түспүт. Софр. Данилов
Витя тэйэ соҕус хааман өрө хантайан көрбүтэ, тиит аҥаар салаата муҥур эбит. Н. Заболоцкай
2. Туох эмэ биир төрүттэн туспа арахсан тахсыбыта. ☉ Отходящая в сторону часть чего-л., ответвление. Таба муоһун салаалара. Тыҥа салаата. Кымньыы салаата
□ Арҕаа диэкиттэн Адьарай биистэрэ Аҕыс салаа кутуруктаах Ала моҕой кыыл буолан Алдьатан киирдилэр. Нор. ырыаһ. [Маша] суһуоҕун икки салаа гына өрөр үгэстээх. М. Доҕордуурап
[Кырса] хорооно хастыы да салаалаах буолар. И. Федосеев
[Скипидар] народнай медицинаҕа илиистиги, …… хабарҕа салааларын бааһырыытын уо. д. а. ыарыылары эмтииргэ туһаныллар. МАА ССКОЭҮү
Саян …… салаа хайалара көстөллөрө буолуо диэн өйүгэр оҥоро сатаан саныы истэ. М. Прилежаева (тылб.)
3. Өрүскэ, үрэххэ ойоҕоһуттан киирэр кыра өрүс, үрэх. ☉ Боковой приток (напр., реки). Үрэх салаата. Үрүйэ салаата. Өлүөнэ улахан салаалара — Алдан, Бүлүү, Өлүөхүмэ, Витим өрүстэр
□ Кэмпэндээйи — Бүлүү салаата, Онтон туус собуота кини орто сүүрээнигэр Сунтаартан алта көстөөх сиргэ сытар эбит. И. Данилов
4. Туох эмэ (хол., тэрилтэ, хаһаайыстыба, наука) бэйэтин иһинэн хайдыыта, туспа арахсар сороҕо. ☉ Часть, область, отрасль чего-л., отдел. Оройуоннааҕы үөрэх салаата. Россия Наукаларын академиятын Сибиирдээҕи салаата. Норуот хаһаайыстыбатын салаалара
□ Семён Семёнович үп салаатыгар ахсаан үлэһитэ. М. Доҕордуурап
[П.А. Ойуунускай] литература ити салааларыгар барыларыгар саха тылынан саҥа олоҕу уруйдаабыта. «ХС»
Таба иитиитэ — биһиги сопхуоспут кылаабынай табаарынай салаата. «ХС»
♦ <Биир> салаа от — туохтуур буолбат форматын эбэтэр суох диэн тылы кытта ситимнэһэн, «от олох суох» эбэтэр «кыра да оту» диэн ис хоһоонноох туттуллар. ☉ В сочетании с отрицательной формой глагола или со словом суох ‘нет’ имеет значение «ни травинки»
От үлэтин үгэнигэр ыалдьа сыппытым, инньэ гынан күөх сайын биир салаа оту быһа охсубатаҕым. А. Софронов
Эйиэхэ баҕас бэйэм дойдубуттан салаа да оту быһа тартарыам суоҕа. Суорун Омоллоон
Сир хараарыытын кытта тэҥҥэ салаа да ото суох хаалбыттар. С. Федотов
◊ Салаа этии тыл үөр. — баһылатыылаах холбуу этиигэ киирбит баһылатар суолталаах судургу этии. ☉ Придаточное предложение
Ааҕын. Салаа этиилэргэ ыйытыыларда туруоруҥ. СТ С
Туора салаа — салаа II 3 диэн курдук. Бу туора салаа үрэҕинэн сатыы тахсыбыта. Г. Колесов
ср. тув., хак. салаа ‘ветка’, тув. салбак, будук, алт. салаа ‘приток (реки)’, бур. һалаа, монг. салаа ‘ответвление, разветвление’
суурай (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тугу эмэ ууга эбэтэр атын убаҕаска булкуй. ☉ Растворять что-л. в какой-л. жидкости (напр., в воде), разбавлять что-л. чем-л.
Тоҥ үүттэн эмти охсон ылан ууга суурайан, ыалдьар оҕолоругар иһэрдэллэр. Амма Аччыгыйа
Арай биирдэ [Прокопий] улахан мас дьааһыкка алебастры, испиэскэни, кумаҕы холбуу былаан суурайа турдаҕына, Татыйаас кэлэн, көмөлөһөн барда. В. Протодьяконов
Ынах ноһуомун ууга суурайан кутуу эмиэ үчүгэйдик туһалыыр. КПЫ
2. Долгуннуран биэрэги уунан сабыта ыс, сайҕаа. ☉ Омывать, обдавать, лизать (берег волнами)
Өрүс уута дьалкыйан, кытыл буорун суурайыахтаах, долгун балкыйан, кумаҕы таһыйыахтаах. П. Ойуунускай
Долгуннар, төһө даҕаны ханна эрэ ыксаабыт курдук да буоллаллар, биэрэктэри хайаан даҕаны таарыйан, суурайан ааһаллар. В. Гаврильева
Аллара …… сыҥаһа сыырын суурайан, эмпэрэ биэрэгин имэрийбэхтии бигээн Бүлүү эбэ хаһан да тохтуо, уоскуйуо суох айылаахтык таҥнары устан дьулуруйа сытта. П. Филиппов
△ Уунан төгүрүктээ (муора, акыйаан туһунан этэргэ). ☉ Омывать, окружать (водами)
Азияны араас өттүттэн түөрт акыйаан уута суурайар. СПН СЧГ
3. Сүүрүккүнэн илдьэ бар, суох гын (уу туһунан этэргэ). ☉ Смывать, сносить что-л. (водой, течением)
Муора лиҥкийэр дьайыгар «Таптал» диэн тылы суруйдум. Онтубун муорам долгуна Эмиэ кумахтыы суурайда. С. Данилов
Кураайы сир-дойду өҥсүйбүт. Куттаан барбыт уу суппут. Сорохсороҕун уу суурайбыт. Болот Боотур
Эмпэрэ кытылы үрдүнэн биир сиргэ буор томточчу кутуллубутун ардах уута суурайан кэбиспит. Н. Габышев
4. поэт. Ууга түһэн чаҕылыйан көһүн (күн сардаҥатын, ый сырдыгын туһунан этэргэ). ☉ Сверкать, поблёскивать на воде (о лучах солнца, свете луны)
Үчүгэй да этэ — Субурҕа уотунан субуйан, Дьокуускай тырымныы турара; Түүҥҥү ый сырдыгын суурайан Элиэнэ уутугар кутара. Күннүк Уурастыырап
Күммүт түһэн Элиэнэҕэ Көмүс дуйун суурайда. М. Ефимов
Бу БАМ-мыт сааскытын Мин умнуом суоҕа. Суурайда чаҕылын Күн муустаах ууга. А БАМ
5. көсп. Тугу эмэ суох гын, көстүбэт оҥор. ☉ Уничтожать, сводить на нет что-л. Дохсун мэник кыыстарын Дьоһуннук туппаккалар, Өйдөтөн көрбөккөлөр, Үрүҥ күн анныгар Үрүҥ солону суурайдахтара. П. Ядрихинскай
Хайдах Өргөннөөх дьүдьэх дьүһүнүн аҕыйах сыллар усталарыгар олох баала үлтү суурайан илпитин курдук, Уулаах сордоох-муҥнаах олоҕо эмиэ суураллыбыта. Эрилик Эристиин
Бөһүөлэккэ …… туохха да туһата суох ыт бөҕө ууһаата. Олор өлүктэрэ айылҕа бэйэтэ суурайыар диэри уулуссаҕа, дьон барар-кэлэр сиригэр сыталлар. «Кыым»
△ Сымсах, өлбөөркөй оҥор. ☉ Делать что-л. невнятным, нечётким, расплывчатым
Дьыаланы араатарынан суурайбакка, дьону быыһыы охсуохха наада! Амма Аччыгыйа
Тыал түһэн, таас үрэх сүүрүгүн дьэргэлэ Күөгэйэр сибэкки күөх дуйун суурайар. П. Тобуруокап
Хаар түүл-бит курдук түһэр, куораты суурайар, тумарыктытар. Н. Габышев
ср. ДТС йоҕур, алт. дьура ‘месить, мешать, замесить’, бур. зуураха ‘месить, разболтать (размешать)’