поэт. лучезарный; сандал сайын лучезарное лето.

лучистый, сияющий; яркий (о свете); лучезарный; сардаҥалаах халлаан поэт, лучезарное нёбо.

даҕ., поэт. Олус сырдык, ыраас. ☉ Лучезарный, чистый (лик)
[Кырасыабай кыыһы] килбиэнмаҥан күммэр Кэккэлэһиннэрэ этэбин Килбэйээнэ дьэрэликпин. Өксөкүлээх Өлөксөй

даҕ., фольк. Сандаархай, күлүмүрдэс сырдык. ☉ Очень светлый, сияющий ярким светом; лучезарный
Аҕыс былас суһуоҕун …… Намылыта-намылыта, Наҕыл-наҕыллык Саҥа саҥаран, Сандаа көмүс тиистэрэ Турталдьыйа-турталдьыйа Туойа олорбута үһү. П. Ойуунускай
Сандаа тыргыл сарыаллаах Чаҕыл күммүт таҕыста, Көмүс чуораан күйгүөннээх Күлэр күнүс күндээрдэ! Суорун Омоллоон

фольк., поэт. Олус сырдык, сырдаан көстөр. ☉ Очень светлый, ясный, такой гладкий, чистый, что блестит, лучезарный
Тоҕус туналҕаннаах Туналы маҥан күммүт Туйаара ойор буолбут. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сотору толоон үрдүнэн Туналҕаннаах ый тахсыаҕа: Күөлгэ күлүгүн көрүнэн, Көмүс дуйун суурайыаҕа. Күннүк Уурастыырап
◊ Туналҕаннаах ньуурдаах көр ньуур
Туналҕаннаах ньуурдаах Туйаарыма Куо барахсан …… үрүҥ күннүү туналыйан, кубалыы устан, киирэн кэлэр. Суорун Омоллоон

даҕ.
1. Чаҕылхай, күлүмүрдүүр ньуурдаах. ☉ Имеющий яркую, блестящую поверхность, сияющий
[Адьыҥа Сиэр Хотун] Киэһэ киирэн эрэр күн килбиэнин курдук Килбиэннээх сирэйдээх. П. Ойуунускай. Талба өрүс килбиэннээх уутун тэлгэтэн нэлэһийэ устар. Амма Аччыгыйа
Киэһээҥҥи нуурал Килбиэннээх сардаҥатын Өлүөнэ үрдүнэн тэнитэн Чэмэлийэн турда. Т. Сметанин
2. Кыырпаҕа суох ыраас, олус сырдык; эҥкилэ суох. ☉ Безукоризненно чистый, лучезарный; безупречный
Уһуктаах тыллаах Утары саҥарбатах Килбиэннээх сирэйбин Киртитэ оонньоотулар. П. Ойуунускай
Кыһалҕаҕытын билэммин …… килбиэннээх түүлээхпиттэн кэһиилэнэн кэллим. Амма Аччыгыйа
[Тапталлааҕым], Эн миигин киллээртиҥ килбиэннээх тиэргэҥҥэр — Кирдээх-хохтоох үктэммэт сиригэр. С. Тарасов
3. көсп. Албан ааттаах, аатырбыт, дьоһун. ☉ Славный, доблестный, достойный
Сырдык тыыннарын норуот туһугар уурбут килбиэннээх дьоннору эн ханна, хайа кэккэҕэ туруораҕын? Амма Аччыгыйа
Оскуолам …… Намтаабыт, кыччаабыт курдуккун, Ханнаный, килбиэннээх уруккуҥ? Л. Попов
Николай Неустроев чаҕылхай, килбиэннээх кыайыыларын туһунан үөрүүнэн ахтабын. ВВ ТТ
♦ Килбиэннээх <киэҥ> аартык үрд. — сырдык сайдыы суола. ☉ Светлый путь процветания
Килбиэннээх киэҥ Аартык буолан …… Кэлэр-барар сирбит Чэмчэйэ дьэҥкэрдэ. Нор. ырыаһ. Килбиэннээх киин көр киин II
Сир килбиэннээх кииниттэн Силистээх-төрүттээх махтал бэрдэ! С. Васильев. Килбиэннээх <киэҥ> халлаан үрд. — муҥура суох үрдүк күөх халлаан. ☉ Лазурная небесная высь
Хара улар тиит төбөтүгэр хатанан, үөһээҥҥи үрдүк, килбиэннээх халлаан диэки …… чолойон олороро көстөр. Н. Неустроев
Киһи киэнэ килбиэннээҕэ көр киһи. Доропуун оҕонньор киһи киэнэ килбиэннээҕэ этэ буоллаҕа. Н. Заболоцкай

1. даҕ., поэт.
2. Сандаархай күннээх, күүстээх тунал сырдыктаах. ☉ Яркий, полный сияния, света, лучезарный (напр., о солнце, весеннем светлом дне). Сандал күн. Сандал халлаан
   □ Былыт, …… быһытталанан арылла биэрдэ да — аан дойду көхсө сандал сырдыгынан арылыс гына түстэ. П. Филиппов
   Хоту дойдуга саамай кэрэ кэм — күүттэриилээх сандал саас үүннэ. «ХС»
3. Дьэҥкир ыраас, сырдык. ☉ Хрустально чистый, светлый, прозрачный (напр., о воздухе, стекле)
   Айгырас киэргэллэрин устан, сыгынньах дьылыгыраһан турар кытархай мастар быыстарыгар сандал салгын көҥүл күүлэйдиир. Л. Попов
   Саҥа ый күөрэйэн таҕыста, Сандал саҕаҕы сырдатта. Саһарҕа
4. Сандаара сырдаан көстөр, сырдык, сандаархай дьүһүннээх. ☉ Светлый, яркий, выделяющийся светлым нарядным видом
   Сайылыгым барахсан, Саҥа ырбаахылаах саҥастыы Сандал дьиэлэриҥ бачыгыраан, Сандаарбыккын саҥалыы. Р. Баҕатаайыскай
   Алтаны-көмүһү бүрүммүт Алар тыа сырдыы алаарар, Сандал дуй мандардаах күһүммүт Сайыны ыраах атаарар. М. Ефимов
5. көсп. Сырдык, сырдык иэйиилээх. ☉ Светлый, счастливый, радужный (напр., о мыслях)
   Төрөөбүт түөлбэ көмүс күөлүм Үөскээбит үллэр үрүмэ үрэҕим! Сырдык сыһыы сандал санааҕытын Санньытар, саппаҕырдар эрэ буолумаҥ. М. Тимофеев
   [Хомус] Өссө ыллыыр Лена сандал Бүгүҥҥүтүн айхаллаан, Киниэхэ баар үрдүк анал, Киниэхэ баар соргу-талаан. И. Гоголев
6. аат суолт. Чаҕылхай сырдык; сандаарыы, чаҕылыйыы. ☉ Яркий свет, сияние чего-л. (напр., солнца, луны); светлый, яркий вид чего-л.. Сайан үүнэр сарсыардам Сандалыгар тэҥниирим, Үөмэн кэлэр киэһэкэм Үчүгэйэ диэхтиирим. Д. Васильев
   Халыҥ ойуурга киирдилэр. Киһи уҥуохтаах намыһах ньылбаан сыыр ый сандалыгар хаҥас субу көстөн кэллэ. Н. Габышев
   Биһиги кэннибитигэр халлаан илин аҥаара көстө илик эрээри адьас чугас күн сандалынан туолар. В. Быков (тылб.)
   ср. тюрк. йан ‘гореть’

даҕ.
1. Сардаҥа уоттаах, сардаҥаран сырдыыр; күлүмнэс сырдык. ☉ Лучистый, сияющий, яркий (напр., о солнце)
Күөх торҕо халлааҥҥа сардаҥалаах күн мичилийдэ. Амма Аччыгыйа
Ол дьыл халлааҥҥа сүүнэ улахан сарадах курдук сардаҥалаах сулус тахсыбыта. М. Доҕордуурап
2. поэт. Олус сырдык, күлүмүрдэс сырдык. ☉ Очень светлый, сияющий, лучезарный (напр., о небе, о ярко освещённом помещении)
Кыракый маҥан халлаан кыстыктаах, сардаҥалаах маҥан халлаан сайылыктаах, туналҕаннаах маҥан халлаан дойдулаах, үүт күөл олохтоох, …… Үрүҥ Аар тойон. Саха фольк. Буорах сыттаах дьоруой дьоннор Ытык Кремль килбиэннээх дыбарыаһын Сардаҥалаах саалатыгар, …… Киирэн мунньустан истилэр. И. Эртюков
△ поэт. Сырдык, ыраас (хол., киһи сирэйин туһунан). ☉ Светлый, чистый (обычно о лице, облике человека)
Сардаҥалаах маҥан сирэйгин саатырдыам, ат курдук мииниэм, оҕус курдук көлүйүөм. Саха фольк. Тоҕо сааскы халлаанныы Сардаҥалаах иэдэһэ Тыалга көтөр күүгэннии Кубарыйда, куруйда? П. Тобуруокап
3. көсп. Үөрүүлээх, сырдык. ☉ Радостный, светлый (напр., о новой жизни)
Сардаҥалаах саҥа олох Салаллыытын саҕалыыр, Саҥа үөрүү, саҥа кэскил Саҥа күнэ манна үүммүт! Күннүк Уурастыырап
Сахам сирэ, Лена эбэм, Сардаҥалаах ийэ сирим Үөрэ-көтө иһиттиннэр, Үүнэ-тупса чэлгийдиннэр! П. Тобуруокап
Кини [муусука] миэхэ сардаҥалаах санааны көбүтэр, Кини миигин долгутар, өрүкүтэр. С. Данилов

I 1. возраст; оҕо саас детский возраст; эдэр саас молодость, молодые годы; кырдьар саас старческий возраст; саас ортолоох киһи человек средних лет; сааһым отутум мне тридцать лет; сааһа хаһый ? сколько ему лет?; уйэлээх саас прожитая жизнь; прожитые годы; манныгы үйэлээх сааспар көрбөтөҕүм я такого в жизни никогда не видел; сааһым тухары всю свою жизнь; саллар сааһым тухары за всю свою долгую жизнь; 2. разг. в ф. сааһыгар абсолютно, совершенно; сааһыгар этиэ суоҕа никогда в жизни он (этого) не скажет # саас баттаа = иметь преимущество в чём-л. перед, кем-л. как старший по возрасту; саас баттаһан = успеть что-л. до старости (напр. выполнить значительную работу, совершить дальнее путешествие и т. п.); (сокуоннай ) сааһын сиппит зрелый (о юноше или девушке, достигших 18-ти лет); сүүс сааһын быһа сиэбит одряхлевший.
II весна || весной; сандал саас поэт. лучезарная весна; саас хоту кустуохпут весной мы будем охотиться на уток на севере (в северных районах).
III слой; мас сааһа слой древесины; эт сааһа волокна мяса # саас-сааһынан кэпсээ = рассказывать обстоятельно, по порядку.

I
туохт.
1. Туох эмэ аһыллыбыты, арыллыбыты төттөрү оннугар түһэр. ☉ Закрывать (что-л. отворённое или раскрытое, напр., дверь или книгу)
Мааппа эмээхсин, оҕуруотун аанын сабан, сүүрэ былаастаан бэйбэрийэн кэллэ. Далан
Серёжа …… кинигэтин ааҕан бүтэн, тыастаахтык сабан тап гыннарда. Н. Лугинов
Кумааҕыларын суулаан оннугар ууран кэбистэ, хоппону [холбуйаны] сабан хаппахтаан кэбистэ. Күндэ
Харахпын сабабын — Долгуну истэбин, Харахпын аһабын — Доҕорбун көрөбүн. Т. Сметанин
2. Тугу эмэ бүөлээн, туох эмэ сүүрэрин, тахсарын тохтот. ☉ Закрывая, заслоняя чем-л., прекращать свободное течение, свободный выход чего-л., закрывать, перекрывать. Кырааны сап. Быһыты сап
□ Биирдэ кыһыҥҥы түптэлэс тымныыга оһохпун олус эрдэ сабаммын угаардаан, төбөбүн былаатынан бобо тардынан, …… оҕолорбор дьыктаан суруйтара олордум. Амма Аччыгыйа
△ Мэһэй оҥорон, суолунан эбэтэр ханна эмэ көҥүл сылдьары тохтот. ☉ Преграждать свободное движение или свободный доступ кого-л. куда-л. Суолу сап.
□ Отучча пограничнигынан заставам учаастагын барытын сабар баҕалааҕым. Н. Якутскай
3. Туох эмэ прибору, аппарааты үлэлээбэт балаһыанньатыгар төннөрөн тохтот. ☉ Выключать что-л. (напр., какой-л. прибор, аппарат). Араадьыйаны сап
□ Көрүдүөргэ, арыт күүлэҕэ Көрсө түһэбин ол ыалларым Лаампа аһар, сабар эйэҕэс Чаҕыл диэн уолчааннарын. М. Тимофеев
Балбаара тэлэбиисэри сапта. «ХС»
4. Кими-тугу эмэ туохтан эмэ харыстаан эбэтэр атын соруктаах тугунан эмэ бүрүй, үрдүгэр тугу эмэ уур. ☉ Покрывать, накрывать кого-что-л. чем-л. (напр., защищая от чего-л.)
Ииннэр түгэхтэрин, эркиннэрин, үрүттэрин хап-халыҥнык көмөрүнэн, туоһунан хайыҥнаабыттар, саппыттар. Күннүк Уурастыырап
Икки саллаат ыскаатар ылан остуолу сабаллар, бытыылкалаах арыгылары, үрүүмкэлэри туруортууллар. Амма Аччыгыйа
Чөҥөчөк үрдүгэр миинэбин ууран баран отунан-маһынан саптым. Т. Сметанин
△ Буолан, түһэн саба халый, куус (хол., итии, тымныы, чуумпуруу, туох эмэ санаа, билгэ туһунан). ☉ Охватить, объять, обнять кого-что-л. (напр., о тишине, о каком-л. чувстве)
Ибир салгын сөрүүн тыына Ходуһаны аргыый сабар. Отуу диэки хомус тыаһа Отчут уолу ыҥырар. Л. Попов
Күнүскү күүс үлэттэн Сынньана сыппыта, Минньигэс уу кыната Кинини саппыта. Эллэй
5. Туох эмэ сырдыгын хаххалаа, күлүктээ. ☉ Заслонить, закрыть собой или чем-л. свет, источник света (напр., солнце, небо или окно)
Дьөгүөрдээн …… халтаһалара силбэһэ иһэннэр, икки хараҕын саппыттар. Амма Аччыгыйа
Арай улахан хара былыт кэлэн күнү сабан кэбиспитэ. Суорун Омоллоон
Халлааны хараҥа сабар, Хаары буурҕа ытыйар. Күннүк Уурастыырап
△ Тугу эмэ киһи хараҕыттан хаххалаа, көстөрүн бүөлээ. ☉ Покрывая, заслоняя собой, делать что-л. невидимым, скрытым от взора
Түүн аайы туманнар-сииктэр Түһэннэр хонууну-толоону сабаллар. С. Васильев
Олус сарбыйан [ырбаахыта] агдатын эрэ сабар. Т. Сметанин
Сүүспүн сабар Сүүмэх көҕүл бараммыт. Баал Хабырыыс
6. Тугу эмэ үрдүттэн тугунан эмэ көмөн көстүбэт, биллибэт гын, көм. ☉ Ложась на что-л., делать его неразличимым сверху, покрывать, заметать (напр., о снеге). Хаар түһэн сири-буору сапта
□ [Баһылай:] Хайа, оккун үчүгэйдик харбаатыҥ, сыарҕаҥ суолун хаарынан саптыҥ дуо? А. Софронов
Холорук хоболоох хонуктар аастылар, Хочолор сааһынан тыыннылар. Ытык дьон ииннэрин күөх оттор саптылар, Ынчыктаах баастарбыт остулар. Эллэй
Көтөҕө саппыт ыллыгынан, Кытыан угун быыстарынан Хааман иһэр хара улар, Хонолдьуйар, тоҥхолдьуйар. М. Тимофеев
△ Туох эмэ тимирэн көстүбэт буолуор диэри туол, кутулун. ☉ Набираясь во что-л., покрывать собой что-л. (напр., о какой-л. жидкости, о чём-л. сыпучем). Отонум иһитим түгэҕин саба илик
□ Уу тыы түгэҕин сабан барда. Н. Заболоцкай
Балыгы көстүрүүҥкэҕэ, сабар эрэ гына тымныы ууну кутан, бэйэ сөбүлүүрүнэн тууһаан баран буһарыллар. Дьиэ к.
7. Ханнык эмэ тэрилтэ үлэтин тохтот эбэтэр букатын уурат. ☉ Прерывать или прекращать работу какого-л. учреждения, предприятия, закрывать. Маҕаһыыны сап. Кулуубу сап. Тутуу учаастагын сап
□ Биһиги нэһилиэкпит дьоно маҥнайгы таҥара дьиэтин сабарга уураах таһаардылар. А. Бэрияк
△ Тугу эмэ түмсэн эбэтэр бэчээтинэн кыттан дьүүллэһиини тохтот, бүппүтүн биллэр. ☉ Объявлять о прекращении или завершении какого-л. мероприятия. Мунньаҕы сап. Миитини сап
△ Туох эмэ ахсаан докумуона толоруллуутун түмүктээ. ☉ Подытоживать или прекращать ведение какого-л. расчётного документа
Бүгүн биригээдэлэр таабылларын сабар, ыйдааҕы отчуоттарын оҥорор күннэрэ. П. Егоров
«Антип, нэрээттэ сап», — дии-дии батыһа сылдьан кутугунаталлар. А. Данилов
8. Тугу эмэ дьоҥҥо-норуокка иһитиннэримэ, таһаарыма; кистээ. ☉ Сохранять что-л. в тайне, не предавать огласке, утаивать от общества, скрывать. Киһи буруйун сап
□ Ыраахтааҕы былааһа Шевченко айымньыларын норуоттан кистии, саба сатыыра, кини кинигэлэрин бэчээттээһини боборо. Софр. Данилов
[Үчүгээйэп] холкуос үбүн-аһын бэйэтин киэнин курдук туттар. Түөкүттэри, арастырааччыктары сабар. С. Ефремов
9. Туох эмэ ороскуотун, ночоотун бүөлээ, толуй. ☉ Возмещать (убытки), покрывать (расходы, убытки)
Икки ынаҕы тутуннум, онтукам массыына сыанатын аҥаарын эрэ сапта. Далан
Ынах сүөһүгэ ночоотурууну сылгы үөскээһинэ сабыа дуо? «ХС»
10. көсп. Тугу эмэ баһыйан баттаа, тууй, сүтэр. ☉ Брать верх над чем-л., не давать проявиться чему-л. (напр., правде, справедливости)
Төһө да кинилэр дэлбэрийбиттэрин иһин, үтүөнү, кырдьыгы сабыахтара суоҕа. Н. Неустроев
Аһыылаах өйүгэр туох киирбэтэй: Киирэр дьоллоох сырдык санаа, Сырдыгы сабар хараҥа, дьүлэй, Дууһаны тууйар ыар санаа. С. Данилов
Хааннаах кыргыс уурайан, Кыайыы дьоло саптын Өлүү-сүтүү ынырыга Бүрүйэн ааспытын. И. Чаҕылҕан
11. хаарты. Хаарты оонньуутугар: хаартыны улахан харахтааҕынан оҕус. ☉ Бить, крыть, покрывать карту в карточных играх. Мин уон хараҕынан сабабын
△ Хаарты ууран сүүйэн, төһөнү эрэ охсон ыл. ☉ В карточной игре на одну ставку выиграть какую-л. сумму
Хаартыһыт киһи бэйэтэ биир хаартыга мөһөөҕүнэн харчыны сабар, …… дьиэтигэр буоллаҕына оҕолоро кус сыгынньах буолаллар. Эрилик Эристиин
12. Тыһыгын сиэмэлээ, буоһат, бат (хол., оҕуһу, кыылы этэргэ). ☉ Оплодотворять, покрывать самку (о животных)
Атыыр [саһыл] төһө тыһыны сабара хаһаайыстыбаҕа биирдии атыырга хастыы тыһы тиксэринэн быһаарыллар. БЗИ СА
♦ Ааннарын саппат (саппат буолла) көр аан I
Урут Бодойбо көмүстээх бириискэлэригэр үлэлии сылдьыбыт дьон, …… «Холбоһук», «Экономия» лааппыларын ааннарын саппат буолбуттара. Н. Якутскай
[Соловьёвтар] аһыыларын үллэстээри [дьон] күнү быһа ааннарын саппатылар. ССС. Буруотун сап — тугунан эмэ ыалы быс, ыал аатыттан аһар. ☉ Губить, приводить к гибели людей, опустошать жилище (напр., о голоде, эпидемии)
Бугул да оту Муостаахпар тиэйбэт, Буруобун сабар Буоллуҥ дии, нохоо! Эллэй
Сут дьыллар сорох-сороҕу буруоларын саптахтара. Айталын
Былыргыны былыт саппыта көр былыргы. [Марк:] Былыргыны былыт саппыта. Уонна ол кыыс мин сурукпар хоруйдаан дьоллообутун өйдөөбөтүм. Пьесалар-1978. Сыл (сыллар, күн-дьыл көмнөҕө, хаара) сабар — (туох эмэ буолбутуттан ыла) элбэх сыл ааста, оччотооҕу умнуллан барда. ☉ (С тех пор) много воды утекло и (многое) забыто
Үгүс сыллар аастылар Көччөх буолан көппүттэн, Сыллар да саппатылар Ийэ дойдум күндүтүн. С. Данилов
Сыл саппыт саастарын Саныаҕыҥ, атастаар, Тапталга даҕаны Туораммат көҥүс баар. Баал Хабырыыс
др.-тюрк. йап, тюрк. йап, чып, ябу, жап
II
аат.
1. Таҥаһы тигэргэ, баайыы баайарга уо. д. а. туттуллар, үүнээйи утаһыннарыттан, түүттэн, иҥииртэн уонна да атынтан хатыллар синньигэс ситим курдук оҥоһук. ☉ Нитка (для шитья, вязания и т. п.)
Сатаммыт сап саҕаттан салҕанар (өс хоһ.). Хас да мотуок сабы буллулар. Амма Аччыгыйа
Кубарыйбыт уҥуох сирэйдээх, харбыччы хаппыт кыракый эмээхсин сыгынньах ньилбэгэр иҥиир сап хатан будьуктаһар. Болот Боотур
Таня оһуорун анньан, солко сабын субуйа олордо. М. Доҕордуурап
2. көсп., поэт. Күн, сырдык тыгар сардаҥата. ☉ Лучи солнца, света
Онно көмүс сүүмэхтэртэн Хатар сабын күнүм ыһар. С. Данилов
Саас чаҕылын саптара Ыйаммыттар диэбитим — Ооҕуй көмүс илимин Алҕаһаабыт эбиппин. П. Тобуруокап
Үрүҥ көмүс сүүмэх сап Уҥа түннүгүнэн сыыйыллар. Баал Хабырыыс
3. көсп., поэт. Туох эмэ (хол., санаа) ситимэ, ситимнэнэн тахсан иһиитэ. ☉ Логический ход, продолжение, нить (напр., мыслей). Сэргэлээҕи туман сабар, Сири кыйа аргыый уста. Быстан хаалла санаам саба, Утуйуохха уолдьаста… Л. Попов
Сиэнньэ, ытын саҥатын кэтэһэ, санаатын сабын сыыйа истэ. В. Миронов
Тыйыс бу тыллар ыгыллыбыт санаа сабын ыйылыннары тардан, ордук кытаатыннаран, дьиппиэрдэн биэрэллэр. С. Федотов
♦ Киэҥ көхсө сүүтүктээҕэр кыарыыр, уһун санаата саптааҕар син- ньиир — уһун санаата татыарыйда диэн курдук (көр санаа II)
Ол билигин Аҥаардас харахтаах Адьарай биистэрэ атаҕастааннар, Киэҥ көхсүбүт сүүтүктээҕэр кыараан, Уһун санаабыт саптааҕар синньээн олоробут. Ньургун Боотур
тат. жеп, бур. һаб
III
Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, са-, саа-, сал-, сан-, сар- диэн саҕаланар олохторго сыстар: сап-саһархай, сап-салҕалас, сап-сандаархай, сапсардырҕас. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на са-, саа-, сал-, сан-, сар-: сап-саһархай ‘жёлтый-прежёлтый’, сап-салҕалас ‘сильно трясущийся’, сап-сандаархай ‘очень яркий, лучезарный’, сап-сардырҕас ‘сильно искрящийся, вспыхивающий лучами’
Аанча кыҥаан көрдө да, табыа суох, сүрэҕэ биир кэм бип-битигирэс, илиитэ сап-салҕалас. Болот Боотур
Кини бөрөттөн куттаммыта ааһа илигэ дуу эбэтэр олус үөрбүтүттэн эбитэ дуу, таныыта сап-сартаҥнас. Т. Сметанин
Алаас аҥаар өттө олоччу — таҥара кийиитэ сибэкки, аҥаара — сап-саһархай алтан от. В. Гаврильева
Чагда остолобуойугар тиийдэххинэ, киһи тыынын хаайар сахсырҕа, сап-сааҕынас, супсуугунас. В. Ойуурускай
монг. цав, кирг. сап