хрящ; кулгаах өҥүргэһэ ушная раковина; мурун өҥүргэһэ носовой хрящ # харах өҥүргэһэ белок глаза; сымыыт өҥүргэһэ белок яйца; өҥүргэһинэн көр = смотреть вывороченными белками глаз (о взгляде умалишённого, глазах мертвеца).

аат. Өлбүт киһи. ☉ Покойник, усопший, мертвец
Үрүҥнэр өлбүтүнэн уонча киһи сүтүктэммиттэр. Эрилик Эристиин
Өлбүттэргэ албан аат! – Өһүө суоҕа сурахтара. Үтүө дьыала, албан аат Өрүү сырдыы туруохтара. С. Тимофеев
♦ Өлбүт киһи үөрэ, тыыннаах киһи сыыҥа – туохха да туһата суох киһи. ☉ Никчёмный, никудышный человек. Онтон ыла кини өлбүт киһи үөрэ, тыыннаах киһи сыыҥа диэн биллибит. Өлбүттүү утуй — олус кытаанахтык утуй. ☉ соотв. спать без задних ног. Дьиэлээхтэр өлбүттүү утуйа сыталлар быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Кустаан, сылайан кэлэн, өлбүттүү утуйа сытар. НАГ ЯРФС II. Өлбүтүҥ быарын сиэн уой эргэр. – оҕолоруҥ өлбүттэрин кэннэ өссө өр олор. ☉ Пережить всех своих детей, сохранив здоровье (по якутскому поверью, если отец или мать достигают глубокой старости, пережив своих детей, считается, что они живут за счёт времени, отпущенного детям).

1) умирать; кончаться; погибать; өлбүт киһи а) мертвец, покойник; б) перен. пропащий человек; өлөр өлүү неминучая смерть; өлөр өстөөх смертельный враг; өлөрү кыайбыт победивший смерть; өлбөт үөстээх живучий; өлөр быатыгар к несчастью (букв. к смерти); өлөр тиллэр мөккүөрэ (или икки ардынан ) между жизнью и смертью (находиться, быть); өлөн хаал = умереть; өлөн баран= (или быһын =) вымирать; өл да төрөө хоть умри (но найди, доставь и т. п. кого-что-л.); өлө-өлө тилин= оказаться на волоске от смерти (букв. умирая, воскресать); өлөөрү сыт = находиться, лежать при смерти; өлөр охтуутун оҕутта его сразила смертельная болезнь; өлөөрү гын = а) находиться при смерти; б) перен. оказаться в тяжёлом, критическом положении; өлбүккэ үөн үөрэр погов. мертвечине черви радуются; өлбүт өлбүтүнэн , өлбүтү кытта өлөр суох поел. мёртвым смерть, а живым живое; өллөхпүнэ сиэбит да суорум тиэрдэр үһүө погов. не доставит меня (туда) и ворон, съевший мой труп (о невозможности добраться до далёких краёв); өллөхпүнэ үөрүм ытаан ааһыаҕа после смерти дух мой обо мне плачем напомнит (говорится при сильной обиде или перед долгой разлукой); өлөн көрөн өлөрү билбит суох посл. никто на время не умирал, чтоб (только) познать смерть; өлөн эрэр өлөнтөн тардыһар погов. умирающий хватается за травинку (соотв. утопающий за соломинку хватается); өлөр саҥатын саҥарда он закричал благим матом (букв. завопил предсмертным воплем); моҥнон өл = повеситься; бэйэҕэр тиийинэн өл = кончать жизнь самоубийством; 2) блёкнуть, увядать (о растениях); от өлбүт трава (скошенная) увяла # аччык өл = проголодаться; искэр өл = страдать поносом; күн өлбүт произошло затмение солнца; өлбөт мэҥэ уута фольк. живая вода; өлө итир= быть вдрызг пьяным; өлө куттан = испытать ужас; өлөн бар= уходить в подавленном состоянии (от печального известия, тяжёлого разговора и т. п.); өлө оонньоо= попадать в тяжёлое, критическое положение; өлөр иһээччи горький пьяница; өлөр өлүү ааҥнаата нагрянула беда, свалилось несчастье; өлөр суола это его задевает за живое; хараххар өл = заболеть — о глазах.