ньыма, миэтэт (сыалы ситиһэргэ туһаныллар дьайыы эбэтэр дьайыылар систиэмэлэрэ.)

аат., эмт. Үксүгэр эпэр э э с с и й э ҕ э н о р к у о т у к д ь а й ы ы т ы н а н ы а р ыһах ыарыытын намыратарга эбэтэр ыарыһаҕы утутарга туттуллар миэтэт. ☉ Наркоз
— «Вася норкуос кэнниттэн уу иһэрэ сатаммат» — дэһэ түстүлэр байыастар. В. Осеева (тылб.)

аат.
1. Туох эмэ үлэни толорорго, тугу эмэ олоххо киллэрэргэ туттуллар дьайыы, биэскэ. ☉ Способ, метод
Ахсаанын үс ньыманан суоттаан көрбүтэ тахсыбатаҕа. Н. Лугинов
Булка онтон ордук судургу уонна куттала суох ньыма баар буолуон сатаммат. Н. Заболоцкай
Оту тыраахтарынан кыдамалыырга саҥа ньыманы булан үлэ таһаарыытын тоҕус төгүл үрдэттилэр. И. Данилов
Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр тииҥи бултааһын сүрүн ньыматынан саанан бултааһын буолар. «ХС»
2. Уус-уран айымньыларга уонна чинчийэр үлэҕэ туттуллар миэтэт. ☉ Методы и приёмы (художественные или научные)
Биһиги айар ньымаларбыт элбэх араас өттүлэрдээҕин биһиги хааччахтаабаппыт, бу эҥин араас ньымаларбыт бука барылара биир суоллаахтар, биир улуу соруктаахтар. П. Ойуунускай
Алексей Кулаковскай норуот ырыатын ойуулуур-дьүһүннүүр ньымаларын (дорҕооннор дьүөрэлэһиилэрэ, уларыйбат эпиитэттэр, биири хаста да төхтүрүйэн ойуулааһын уо. д. а.) туттара. Софр. Данилов
Былыргы фольклорга силлиэ, холорук, этиҥ тыаһа бухатыырдар охсуһууларын …… түргэнник дьүһүннүүр ньыма буолаллара. КНЗ СПДьНь

туохт.
1. Кими, тугу эмэ булардыы сорунан көрдөө; суолунан батыһан эккирэт. ☉ Искать целенаправленно, основательно, тщательно; выслеживать (напр., зверя по следу)
Сэрэйдэхпинэ, ийэ саһыл оҕолорун суохтаан, мин суолбун ирдээн кэлбит быһыылааҕа. Суорун Омоллоон
Онтон кытыыга тахсыбыт кус оҕолорун [эһэ] ирдээн, барытын тутан ылан, хоту диэки төбөлөрүн наардаан сиргэ кэккэлэтэ уурталыыр. Болот Боотур
«Кыһыллары кытта Сүөдэр уола кэлсибит, куоракка баар үһү, көрсөрүм буоллар...» - диэн, хайдах эрэ кинини ирдии сылдьар курдук тылласпыта. Н. Якутскай
Ыт күрүөйэхтэри, үспүйүөннэри атахтарын суолунан ирдээн тутар. Г. Угаров
2. Иэстээн, төлөтөн, көрдөөн ыл. ☉ Требовать возврата долга, востребовать долг
[Атыыһыт] аҕыйах манньыатынан тыын салҕаныах айылаах, күн туратура иэстэрин ирдээн, тэлиэгэлээх атынан куораты биир гына айаннатан таҥкынатара. Н. Лугинов
Өлбүтүн истэн баран: «Дьонуттан баайы ирдиэххэ баар», - диэтэ. Н. Заболоцкай
Көлөһүҥҥүн суут ирдээн биэртэ, төлөтүө! А. Сыромятникова
3. Тугу эмэ халбаҥнаабакка толорору модьуй. ☉ Потребовать, затребовать
Саҥа Конституция экономиканы салайыы миэтэтин, истиилин өрүүтүн лаппа тупсаран, сайыннаран иһиини ирдиир. ФММ ДьКС
Борогууллааччылары уонна сүрэҕэ суохтары саатынан-суутунан хоруотууртан, кинилэр үлэҕэ чиэһинэйэ суохтук сыһыаннаһалларын иһин кытаанахтык ирдииртэн кыбыстымыахха наада. Л. Брежнев (тылб.)
ср. казах. ер 'следовать за кем-л.'