мокнуть, промокать; таҥас ардахха илийбит одежда промокла под дождём.

несов., измокнуть сов. дэлби илий, илби сытый.

туохт. Арыый итий, сымнаа (кыһыҥҥы күн-дьыл, халлаан туһунан). ☉ Становиться теплее, теплеть (о погоде зимой)
Аҥааттан, айгыстан, Бастаан дьыл имийэр, Суураллан, суоһанан, Халыҥ хаар хараарар, Күн сөрүүн уотуттан Тоҥ буор сылыйар. С. Данилов
Күн уһаан, дьыл имийэ быһыытыйар. Сэмээр Баһылай
Кыһыҥҥы халлаан былытырдаҕына имийэр. СГФ СКТ
ср. ног. йиби 'мокнуть'

туохт. Ардахтан, маска-окко хоммут ардах уутуттан, сииктэн инчэй, сытый, сиигир. ☉ Мокнуть, намокать, промокать (от дождя, от росы)
Сорох дьыл тииҥ оҕото, мин санаабар, силбигирэн, тымныйан өлөр. Н. Босиков
Туйаара силбигирбит көтөр курдук сукуллан турда. «ХС»
Уот уматан чэй оргутунуон, силбигирбит таҥаһын куурдунуон иһин, маһы кыайан булбата. ДФС КК

туохт. Сииктээх сиргэ, итиигэ сытан кууллай, сытый. ☉ Гнить, тлеть от сырости, тепла, преть
Маннааҕы сахалар баайдар дии санаамаҥ, кинилэр үгүстэрэ ымыйбыт балык аһылыктаахтар, онтуктара да кэмчи, чэйи бэрт дэҥҥэ иһэллэр. И. Федосеев
Сааскыттан саҕалаан сайын устата ынах сааҕа сыыйа ымыйар, умайар, ол тухары сылааһы биэрэр. ЕАМ ББКП
ср. ног., телеут., лебед. йиби ‘мокнуть, намокать, размокать; сделаться мягким в воде’

1) быть в подавленном состоянии при приближении дождя, ненастья (о человеке); 2) мокнуть под дождём, быть мокрым (о птицах); ардахтаабыт тураах курдук как мокрая ворона; 3) издавать особые звуки, менять поведение в предчувствии дождя (о птицах и животных); тураах ардахтыыр к дождю ворона каркает особо; баҕа ардахтаан тыаҕа тахсыбыт лягушки, предчувствуя дождь, вышли на берег; 4) тускнеть (о блестящей поверхности нек-рых предметов перед дождём); хотуур ардахтаабыт коса потускнела.

туохт. Ардахтан, ууттан инчэй, сытый; сымнаан, ньалҕайан уу тахса сылдьар буол. ☉ Становиться мокрым (от дождя), мокнуть (под дождем, от воды)
Биһиги ардахха илийэн, тыалга тоҥон, сылайан, иччитэх балаҕаҥҥа тохтоотубут. Амма Аччыгыйа
Иҥиир сап утахтара, сылаас ууга илийэн, бүлүүһэ түгэҕэр тимирэллэрэ. Н. Якутскай
Атаҕыттан төбөтүгэр тиийэ бүттэтэ суох уу чоккурас буола илийдэ. Н. Лугинов
Бэттэх, кытылга киирэр сыыр аннынааҕы чычаас үөс билигин мууһунан көрөн турар, маны сатыы даҕаны киһи атаҕа илийбэккэ быһа көтөн туоруур. Н. Заболоцкай
тюрк. или

аат., кэпс.
1. Куурбат, сымнаҕас бырыы сир, бадараан. ☉ В я зкая, невысыхающая грязь, болото
Чоху нуоратыгар дохсун (өс хоһ.). «Өлүү бидилгэх бадарааҥҥын эргитэн кулуй эрэ!» — диэтэ. Дьэ, инньэ диирин кытта билиҥҥи нуората ат саалын курдук араҕас кырдал буола түстэ. ПЭК ОНЛЯ I
Сирин майгыта биитэр ардырҕай, биитэр түгэҕэ суох нуора. УАЯ А
2. Илдьи кэһиллибит бадараан, кир. ☉ Растоптанная грязь, месиво
Сүөһүлэр оту тэпсэн, нуора оҥорбуттар. СГФ СКТ
◊ Нуора курдук — баһаам элбэх, үгүс. ☉ Очень много, множество. Нуора курдук элбэх балыгы илимигэр туттарбыт. Нуора курдук оҕолоох
ср. монг. норо ‘мокнуть, намокнуть’

аат.
1. Ханнык эмэ ыарыыттан (хол., бэтэрээҥкэ, аллергия) киһи, сүөһү этигэр тахсар быдьыгынас итиик, хатаал. ☉ Мелкие пятнышки или прыщи, появляющиеся на теле при некоторых болезнях (напр., ветрянке, аллергии), сыпь. Куор ымынаҕа
□ Сороҕор оҕо моонньугар ымынах тахсааччы, оччоҕо кинини маргааҥка суурадаһыныгар сөтүөлэтэр сөп. ГЛИ ЭИС
Ыарыы иккис кэрдиис кэмигэр киһи этэ ымынах курдук бырдьыгынаан тахсар. АЛР ВЫаХ
2
көр кыһыылаах ымынах. Киһи сууммакка кирдээхтик сырыттаҕына, тириитин быыһа бүөлэнэн хаалан ымынах, модьуун эҥин буолан барар. П. Филиппов
Ынах сүөһү, таба уонна сибиинньэ иитиитигэр сыстыганнаах ымынах элбэх ночооту аҕалар. МСИ ХСИи
Сэллик, одуруун, кумахы, ымынах курдук ыарыылар сир ахсын бүрүүкээбиттэрэ. АНХ СС
3. Хортуоппуй хаҕа бааһыран ыалдьар ыарыыта. ☉ Болезнь клубня картофеля, парша, фитофтороз
Бактыарыйалар хаҕа бааһырбыт уонна ымынах ыарыылаах хортуоппуйга өтөн киирэллэр. ФНС ОС
Хортуоппуй аһыгар уунан да суурайдахха барбат хара ымынахтар үөскүүллэр. ЛПМ ХХ
◊ Кыһыылаах ымынах — киһи, сүөһү тириитин ис араҥатыгар олохсуйар кыһытар быт көмөтүнэн көбөр, тарҕанар сыстыганнаах тирии ыарыыта. ☉ Кожное заболевание, вызываемое клещами, характеризующееся сильным зудом, чесотка
Ньургуһуну сүөгэйгэ булкуйан кыһыылаах ымынаҕы эмтииллэрэ. МАА ССЭҮү
Хотугу таба кыһыылаах ымынаҕын көбүтээччинэн тирии ис араҥатыгар олохсуйааччы кыһытар быт (клещ) буолар. ТСА ТС
Ымынахтаах тиип көр тиип I. Аны араҥ ыарыы, уоспа, ымынахтаах тиип, титириир курдук ыарыылар суох буоллулар. «ХС»
ср. якут. ымый ‘гнить’, ног. йиби ‘мокнуть, размокать’