1) производить громкий стук, громко стучать; ааны дибдийдилэр в дверь громко застучали; 2) грозно топать, кричать, набрасываться с бранью на кого-л.; атаҕынан дибдийэр он затопал ногами; миигин дибдийдэ он меня обругал.

1) принуждать кого-л. к чему-л.; вымогать что-л. у кого-л.; кистэлэҥи эти-тээри миигин ыҕарыйда он принуждал меня раскрыть тайну; 2) набрасываться с криком, руганью; кэлбит киһини кырбаары ыҕарыйда он с криком набросился на пришедшего, готовый побить его.

туохт. Кими эмэ наһаа ыххай, кыһарый, суоһурҕанан туран дьаһалымсый, тойорҕоо. ☉ Набрасываться на кого-л. с руганью, наседать, нападать
Кини муннукка кириспит аҕабыыттаах ойууну ыкта-түүрдэ. Амма Аччыгыйа
[Бадаайкын] биллэр гына уордайан, ыган-түүрэн барбакка хам-түм күөмэйин сонотор уонна үгэргиир этэ. Д. Таас
Билбэт дьонум бэстилиэттэрин остуол үрдүгэр уурталаан кэбистилэр уонна миигин, ыган-түүрэн, ыйыта-ыйыта, ыххайан бардылар. Р. Кулаковскай

1. ким диэнтэн холб. туһ. [Мария Александровна] Оҕолорун туһугар …… Уордаах Саардыын да кимсиэҕэ. Ф. Софронов
2. кэпс. Туохха эмэ анньыс, үтүрүс; хаалсыма (хол., уочаракка, күрэхтэһиигэ). ☉ Толкаться; удерживать свою позицию (напр., в очередях, соревнованиях)
   Арай бу үс киһи тоҕо эрэ …… Уочаракка да кимсибэттэрэ. М. Тимофеев
   Куоталаһыы түмүгэ көрдөрөрүнэн, биһиги дьоммут кэнниттэн «кимсэллэр» үһү. С. Федотов
3. көсп., кэпс. Тугу эмэ утарылас, утары, төттөрү эт. ☉ Набрасываться, напускаться, идти в ответное наступление
   «Оттон эн бэйэҥ тоҕо сэриигэ барбатыҥ?» — эмискэ аны эмээхсин кимсэн турда. «ХС»

1) ловить; хватать, схватывать; мээчиги хап = ловить мяч; илиибиттэн хабан ылла он схватил меня за руку; сиргэ сытар тааһы хаба тардан ылла он схватил камень с земли; 2) хватать зубами, кусать (обычно о лошади); 3) клевать (о рыбе); 4) прост, поесть (быстро, торопливо); кыратык хаба түһүөххэ надо маленько поесть; 5) перен. охватывать, включать в себя; бу колхоз киэҥ сири хабар этот колхоз занимает обширную территорию; 6) перен. разг. ругать кого-л., набрасываться на кого-л. с бранью; ыйытыахпын киһини хабыа диэн куттанабын я боюсь спросить его, рассердится и отругает.

туохт. Бириэмэни, түгэни куоттарбат туһугар дьүккүһэн, түргэнник үлэлээ (хол., от үлэтигэр кураан күннэргэ). ☉ Работать с большим усердием, стараясь не упустить благоприятный момент (напр., ясные погожие дни во время сенокоса)
Түүн хойуу туман түһэр. Дьоннор үлүмнэһэн, сииктэн сииккэ диэри охсоллор. И. Гоголев
Эмээхсиним ииһин бүтэрээри үлүмнэһэн, таһырдьа быкпатах. И. Федосеев
Дьоннорум отторун эрдэ бүтэрээри үлүмнэһэ сылдьаллара, түүн хараҥаҕа биирдэ кэлээхтииллэрэ. «ХС»
△ Тугу эмэ атыттартан өрүһүспүт курдук, тутуу былдьаһан, былдьаһа-тарыһа гын, оҥор. ☉ Делать что-л., стремясь быть первым, опережая других
Тапталы киһи үп-харчы кэриэтэ үлүмнэһэн, былдьаһан-тарыһан ылбат. Софр. Данилов
Сорохтор сүүрэ-хаама былаастаан ситэн ааһаллар. Хайыахтарай, олоҕу сырсан эрдэхтэрэ. Дьолу ситээри, олоҕу үлүмнэһэн хаалаары. Н. Лугинов
Доҕотторум ити курдук үлүмнэһэ-үлүмнэһэ кэпсээн өрүкүнэйэллэр. В. Васильев
Үлүмнэһэн, кус оҕотун көтүөр тиийбэккэ, куобах көҥүлүн көһүппэккэ быраканьыардаан быһа сытыйабыт. Н. Босиков
ср. туркм. өлүшмек ‘жадно набрасываться’

туохт. Тугу эмэ олус кэрэхсээн, умсугуйан, тартаран туран оҥор, гын. ☉ Делать что-л. увлечённо, азартно, с огоньком
[Костя:] Фантазия диэххэ дуу, баҕа санаа диэххэ дуу — баар. Туохха да аралдьыйбакка, уу чуумпуга үлүһүйэн туран үлэлээбит киһи. И. Семёнов
Кини [Өксөкүлээх Өлөксөй] төрөөбүт норуотун тылын, тылынан уус-уран айымньытын, араас итэҕэлин, битин-билгэтин, сиэрин-сигилитин, үтүө үгэстэрин үлүһүйэн туран үөрэппитэ, чинчийбитэ. «ХС»
«Олус булка үлүһүйдүгүт!» — Баһылай сөбүлээбэтин биллэрэ олордо. «ХС»
△ Туохха эрэ дьулус, тугу эрэ ситиһэ сатаа, эккирэтис. ☉ Стремиться к чему-л., гнаться за чем-л., добиваться чего-л.
Үпкэ үлүһүйэн, Үтүө быһыыларын, Үҥсэр сууттарын Өйдүөбэт буоллулар. Өксөкүүлээх Өлөксөй. Үчүгэй туспа бырайыак олус аҕыйах, үксүгэр типовой, серийнэй тутуунан үлүһүйэбит. Н. Лугинов
Инникитин аны эн саҥаны киллэрэ сатааһынынан ордук үлүһүйбэккэр сүбэлиибин. В. Яковлев
ср. туркм. өлүшмек ‘жадно набрасываться на что-л.’

туохт.
1. сап I диэнтэн бэй. туһ. Суорҕаҥҥын сабын
□ Сэмэн оҕонньор күрүөтүн-хаһаатын сабынар. А. Бэрияк
Арастараата оҥорон баран онтукайын сабынаары мин аҕабыттан албыннаан биэс тыһыынча солкуобай холкуос харчытын иэс диэн ааттаан ылла. С. Ефремов
Мичил …… кинигэтинэн сирэйин саптан сыппахтаат, устунан утуйан хаалла. Г. Колесов
2. кэпс. Ханна эмэ арахпакка куруук сөбүлээн кэлэ тур. ☉ Постоянно приходить куда-л., к кому-л.; облюбовать себе какое-л. место
Саптан кэлэр элбэх куһу Сааһыт бэрдэ хайаан ыппат? Күннүк Уурастыырап
Чүөмпэни балачча ааспыт кэннэ мороду, чыркымай саптар, дулҕа быыһыгар ньалыар уулаах маар кэлэр. Л. Попов
♦ Сирэйин саптар көр сирэй
Эмиэ да дьадаҥыбын диир, эмиэ да элбэх үбү буостанан ылар. Бурсууйка эрээри сирэйин саптан, кубулунар буоллаҕа. «ХС»
Суолун саптар — көр суол. [Хотой:] Мин — хаан өстөөхпүнүүн күөн көрсөн бу айылаах буолан, суолбун сабынан, бу орто Сибиир дойдуга куотаммын, эйигиттэн көрдөһө-ааттаһа турабын. Д. Апросимов
Суукка суолун сапта сатаата да, буруйдааҕа өтө көстөр. НАГ ЯРФС II
◊ Сапта түс — 1) ким-туох эмэ үрдүгэр саба түс. ☉ Нападать, набрасываться сверху на кого-что-л.
Маны истээт Туруйа Буҕарҕана үрдүгэр сапта түһэр. Суорун Омоллоон
[Ийэ кырса] аһыыларын килэппитинэн оҕо үрдүгэр [атын кырса оҕотугар] сапта түспүтэ итиэннэ илгиэлии-илгиэлии эмпэрэ үрдүттэн ыһыктан кэбиспитэ. И. Федосеев; 2) кимиэхэ эмэ кэлэн ыга куустара түс эбэтэр кими эмэ кууһа түс. ☉ Бросаться в чьи-л. объятия или к кому-л. с объятиями
«Ийээ, мин билигин элбэх да моонньоҕону моонньоҕонноотум ээ», — Таня ийэтигэр кэлэн сапта түстэ. Дьүөгэ Ааныстыырап

аат. Киһи илиитин тарбахтарын кумутан баран ытыһыгар ыга туппута. ☉ Кисть руки со сжатыми пальцами, кулак
Митя уол сарылаабытынан ыстанан киирдэ, сутуругун дуомун боччоччу туттубут. Амма Аччыгыйа
Аллара далаһаҕа били эбирдээх сирэйдээх уолчаан, сутуругун күөрэҥнэтэ-күөрэҥнэтэ, боруллуону кыйдаан хаһыытыы турар эбит. Н. Лугинов
Көлөпүнэ [киһи аата] бууттаах сутуругун мин үрдүбэр күөрэтэн эрэр эбит. Н. Заболоцкай
♦ Илиитин (сутуругун) көтөхпүт көр көтөх I
Сыллай дьуһуурунайдыыр күнүгэр оскуола иһэ киһи өлөн сытар дьиэтин курдук, кэри-куру буолар, кини сутуругун көтөхпүт киһитэ бэйэтин сордоох киһинэн ааҕынар. Амма Аччыгыйа
Кыһыл сутуругунан — кыһыл илиитинэн диэн курдук (көр кыһыл). Эһэ иннигэр кыһыл сутурукпунан хаалбыттыы сананным. Далан. Сутуругар сокуоннаах (сууттаах) — күүһүнэн эрэ быһаарсар идэлээх, охсуһуук. ☉ Способный решать всё только при помощи силы, драчливый
Маппыр, этэргэ дылы, сутуругар сокуоннаах, тойон оҕото тойон курдук, улаатан испитэ. Л. Попов
Субуруускай бырааппыт Сутуругар сокуоннаах. Р. Баҕатаайыскай
Сутуругар сууттаах Иванов сэтээтэл кыыллыы сидьиҥ сирэйин даҕаны саралыы тардыбыттара. «ХС». Сутуругунан оонньооһун — улахан төрүөтэ, сылтаҕа суох охсуһуу. ☉ Драка без существенного повода
Кыыс чиэһин тэпсибит …… ол урдуһу, сидьиҥ быһыытын иһин, баран сирэйин эттиэххэ баара... Бэйэ, эмиэ тоҕо итинник санаата, сутуругунан оонньооһунтан кэһэйбэтэх киһиэхэ дылы. В. Васильев. Сутуругунан сотуһар кэпс. — охсуһарын сөбүлүүр, охсуһар. ☉ Давать волю кулакам
Соторусотору сутуругунан сотуһар. НАГ ЯРФС II. Сутурук бэргэһэтэ — мэлдьи кырбанар, охсуллар киһи. ☉ соотв. мальчик для битья
Ол тип-тилигирэс, киһини быһа көтө сылдьар уолаттар обургулар ортолоругар түбэстэхпинэ …… аспын былдьаан аһыахтара, таҥаспын талаан таҥныахтара, бэйэбин сутурук бэргэһэтэ оҥостуохтара. В. Титов. Су- туруккун сытыылаа — кимиэхэ эмэ кыыһыр, саан. ☉ соотв. иметь зуб на кого-л., точить зуб на кого-л.
Хайа, бу тоҕо Костяҕа сутуруккутун сытыылаатыгыт? Кини тугу оҥордо? Кэпсээннэр. Сутуруккунан киир — кими эмэ кырбаа, охсус. ☉ Бить кого-л., драться с кем-л., набрасываться на кого-л. с кулаками
«Эт бас» диэн күүстээх киһи: баайдарга атыыланан дьадаҥыларга сутуругунан киирэр. «ХС». Сутуруккунан көрүс — кими эмэ өһүөннээхтик көрүс, туохтан эмэ көҥөн. ☉ соотв. встречать с кулаками
«Мин Дулҕалаахпын ылабын — диэбитэ Дьөгүөрдээн. — Онно сарбаҥнаабыты сутурукпунан көрсөн иһиэм». Амма Аччыгыйа. Сутуруккунан (илиигинэн) сууттаа — тылынан быһаарсыбакка оҕус, кырбаа. ☉ Кидаться с кулаками на кого-л., бить кого-л. (букв. судить кулаками)
Итиччэ киһини сутуругунан сууттуур табыллыбат. Н. Якутскай. Сутурук ыл — кырбан, охсулун. ☉ соотв. получить по шее
«Мин эйигин, дьиҥэр, үөхпэтэҕим ээ», — Агдам, охсуһуу таҕыстаҕына Зубртан сутурук ылыахпыт диэн, намыраата. Р. Баҕатаайыскай
◊ Сутурук саҕа — олус кыра, быыкаа. ☉ Величиной с кулак, махонький
Ол, биһиги тиҥэһэ кунаммыт диэн, сутурук саҕа баҕайы. Амма Аччыгыйа. Сутуруккун тутун — илиигин сутуруктуу тут. ☉ Сжать пальцы в кулак
[Уот Уһутаакы] суоҕун эрэ аанньа Сутуруккун туттаҥҥын Суоһурҕана турар инигин. П. Ойуунускай
Мин диэки чэлкэҕэлээҕинэн көрөн кэбистэ, охсуох курдук сутуругун тутунна. Н. Заболоцкай. Сутурук уйарынан — күүс тиийэринэн, кыах баарынан. ☉ Изо всех сил, во всю прыть
Үөрүү буолла да — хабарҕа муҥунан үөрүү, кыыһырсыы буолла да — сутурук уйарынан киирсии. Э. Соколов. ДТС йыдрух, йудрух, каракалп. жудырык, кирг. жудурух, алт. дьудрук, тат. йодрык

аат.
1. Туох эмэ үөһэтэ, үөһээ ньуура. ☉ Верхняя часть, верх, поверхность чего-л.
Өрүс үрдэ үрүмэтийэн Үүт мэндээр эргийдэ. Т. Сметанин
Дьиэ үрдүттэн буор тохтон саккырыыра. «ХС»
Хотон үрдэ намыһах буоллаҕына сүөһү ордук мөлтөх туруктанар. СЫаКЫ
2. Дьиэ ис өттүттэн үөһэ сабыыта. ☉ Верхнее внутреннее покрытие помещения, потолок
Үрүппүтүн сабыы билигин проблема буолбатах, ырыынакка тиийиэххэ эрэ кэрэх. ДьХ
Былыр-былыргыттан үгэс буолбут ньыманан балаҕан буоллун, нуучча дьиэтэ буоллун, үрүтү өһүө үрдүгэр тэлгэтэ ууруу буолар. АЭ ӨӨКХ
♦ Айах үрдүн аһаа (охтор) (кымыс үрдүн ис) — ас үрдүн аһаа диэн курдук (көр ас III)
Бу түһүлгэҕэ түһэн айах үрдүн аһаа! Сырыы киһитэ сылайбытыҥ буолуо, айан киһитэ ааспытыҥ буолуо. Ньургун Боотур
[Казахстаҥҥа] Кэс тыл бэрдин кэпсэттибит. Кымыс үрдүн истибит. Күннүк Уурастыырап
Айах үрдүн охторон, далбар мааны бөҕөнү көрсөн, Сахаар оҕонньор айанньыттар быыкайкаан дьиэлэрин баар-суох бастыҥ оронугар талбытынан нарайан хоммута. В. Яковлев
Сир үрдүн бааһырдан сылдьар — сири <буору> бааһырдан сылдьар диэн курдук (көр бааһырт). Мин да төһө өр сир үрдүн бааһырдан сылдьыахпын аны кэлэн сир-уот былдьастамый? Н. Лугинов
Сүһүөҕүн үрдүгэр сылдьар — күөгэйэр күнүгэр сылдьар диэн курдук (көр күн). Убайа үксүн киниэхэ, сүһүөҕүҥ үрдүгэр сылдьар киһиэхэ, эрэнэн арытардыгар букатын ыһыктынан кэбиспит курдук, ыараханнык өйөнөн сыҕарыҥныыр. П. Аввакумов
Эн билигин сүһүөҕүҥ үрдүгэр сылдьар, күүһүҥ-уоҕуҥ үрдэ буолбат дуо?! М. Горькай (тылб.)
Сыарҕа үрдүттэн отун көр сыарҕа. Эрдэттэн маһы мастааһын, саһааннааһын, кэмигэр тиэйэн киллэрии диэн суох, бары сыарҕа үрдүттэн оттунан олороллор. ТСР. Сылгыта сылгы үрдүнэн барбыт, ынаҕа ынах үрдүнэн барбыт фольк. — сылгыта, ынаҕа олуһун дэлэйбит, үксээбит. ☉ Скот его расплодился (букв. кобылы его через кобыл пошли, коровы его через коров пошли). Үрдүгэр түс — 1) кими эмэ күүскэ мөҕөн-этэн, саҥараниҥэрэн бар. ☉ Набрасываться с руганью на кого-л.
Уолум майгытыттан, сигилититтэн кэлэйэн олоробун. Абабар ытыы-ытыыбын, ити оҕонньорум үрдүгэр түһэбин да, кини даа хайдах гыныай. А. Софронов
[Аада ити киниискэни булбута буоллар] тута айдааран туруо, кэргэнин үрдүгэр түһүө, миигин үҥэн кыра куораты таарыппакка ыытыа этэ. В. Протодьяконов
Кини бу сырыыга Арбатскай үрдүгэр түспүтэ. В. Яковлев; 2) тугу эмэ түргэн үлүгэрдик, үлүмнэһэн харбаа, харбаан ыл. ☉ Набрасываться на что-л., хвататься за что-л. Килиэп үрдүгэр түстүлэр
Маска ууран аҥарын сүгэнэн хайа охсон ылан түҥэтиннилэр. Амма Аччыгыйа
Өлөөнчүк үөрүүнэн саа үрдүгэр түстэ. Болот Боотур; 3) тугунан эмэ күүскэ үлүһүй, таттаран туран дьарыгыр. ☉ Сильно увлекаться чем-л., тянуться к чему-л.. Киэһэ аайы дискотека үрдүгэр түһэр
□ Аһаан бүттэ да кинигэ үрдүгэр түһэр. НАГ ЯРФС II
Настаа кыыс сололоно эрэ түстэр, кинигэ үрдүгэр түһэр идэлээх. «ХС»
Үрдүгэр уот отун көр уот II. Баччааҥҥа диэри сорудахтарын толоро иликпин. Кэлэннэр үрдүбэр уот оттоллоро буолуо. НАГ ЯРФС II
Үрдүгэр үҥкүүлүүр көр үҥкүүлээ. Бу дьиккэрдэр үрдүбэр үҥкүүлээтэхтэрин. Л. Попов
Норуоту көмүскээччилэр хаайыллаллар, оттон тойоттор, ырҕайбыт истээхтэр, көҥүл лоһордоһоллор, биһиги үрдүбүтүгэр үҥкүүлүүллэр. А. Фёдоров
«Буолумуна, иэстэһии буоллаҕа, көҥүл үрдүбэр үҥкүүлээн эрдэххит», — дии санаата да, бөтөн хаалла. Н. Апросимов. Үрдүгэр чохчойор кур. — кими эмэ кэрээнэ суох мэлдьи атаҕастыыр, муҥнуур-сордуур. ☉ Постоянно унижать, оскорблять кого-л. (букв. на нём испражняется)
[Күөх Көппө:] Бары мин үрдүбэр чохчойдохторой, миэхэ тойомсуйдахтарай. Суорун Омоллоон
Били Толоон уола Хабырыыс сүөһү умсар баҕайыта ини. Ол аайы мин үрдүбэр чохчойоро биллибэт. «ХС». Үрдүнэн ааһар (барар) — наар ким эмэ үрдүнэн буол, кинитэ суох буолума. ☉ Постоянно обрушиваться, наваливаться на кого-л. (напр., хлопоты, испытания)
Хас ыалдьыт, хоноһо — барыта мин үрдүбүнэн ааһар. А. Софронов
Урут мунньах наар Акулина Евстафьевналаах үрдүлэринэн ааһара. Софр. Данилов
Нэһилиэккэ ыытыллар хас тэрээһин, тойоттору көрсүү, атаарыы барыта мин үрдүбүнэн барара. «ХС». Үрдүнэн көтөр — туохтан эмэ кыһыйбытын-абарбытын киминэн эмэ таһаарар. ☉ Выместить свою обиду, злобу на ком-л.
Сүрэххэ-быарга мунньуллубут абаны-сатаны ханна тарҕатыаҕы билбэт буолбут дьон эмиэ кини үрдүнэн көтөллөр. Эрилик Эристиин
Ол Кыталыктаах таҥаратын дьиэтигэр олорор ороспуонньуктар түбэһэн эн үрдүгүнэн көтөөйөллөр? «ХС». Үрдүнэн күөх оту тэлгэтэн баран, түгэҕинэн үөдэни дьө- лө хаспыт — ис дьиҥин кистэнэ сылдьар, сирэй көрбөх. ☉ Лицемер, таящий злобу против кого-л. (букв. сверху настлавши зелёной травы, под низом бездну прорыл). Үрдүнэн үрүҥ чыычааҕы, аннынан сур күүдээҕи аһарбат — бэргэнник ытар, тугу да аһарбат. ☉ Стрелять без промаха
Үрдүбүтүнэн үрүҥ чыычааҕы өрө көтүппэтэрбит, анныбытынан уһуктаах тумустаах сур күүдээҕи даҕаны аһарбатарбыт ханнык этэ диэн ытар дьон буолуохтаахтар. Н. Заболоцкай. Үрдүттэн саба быра- ҕан — ис дьиҥин билбэккэ, күдээринэ. ☉ Не вникая в суть дела
Сүбүрүнүтүөтү дьон үксэ, иһин-таһын ырыҥалаабакка, үрдүттэн саба быраҕан, байылыат олбохтоох, көтүтэр кынаттаах көҥүлбосхо олоххо холуу саныыр. «ХС». Үрдүттэн түһүмэ — кимтэн эмэ арахсан биэрбэккэ буулаа, салгыт, хал оҥор. ☉ Постоянно приставать к кому-л., надоедать, докучать кому-л. (букв. не слезать с кого-л.)
Ити буоллаҕына мин эһиги үрдүгүтүттэн, үүрэ иликкитинэ, сэттэтэ түһүөм. В. Яковлев
Сыҥааҕа тахсыаҕыттан, тос мааскатын ылыаҕыттан ыла Чиэппэрдээх Дьэллиги үрдүттэн түспэккэ, үрүт үрдүгэр соруйарын тосту уураппыта. «ХС». Үрдэ суох — туох да былаана, бэрээдэгэ суох, аҥар кырыытыттан (хол., тугу эмэ суох оҥор, кыдый). ☉ Беспорядочно, без разбора (напр., истреблять, уничтожать)
Ол билигин да хатыҥы, талаҕы үрдэ суох кэрдии туох аанньалаах үһү. П. Аввакумов
Саас куһу-хааһы, көтөрү туох да үрдэ суох кыдыйыы көтөр-сүүрэр эстэригэр тиэрдиэ. Булчуттарга к. Үрдэ суох хаһааҕа (баһаарга) киир- бит — күрүөтэ (күлүүһэ) суох окко (үпкэ) киирбит диэн курдук (көр күрүө)
Үрдэ суох хаһааҕа киирбит, таптаабытынан хоро таһар итинник ымсыы, иҥсэлээх дьон кытаанахтык сэмэлэниэх тустаахтар. «Кыым». Били дьахтар иҥсэтэ батарымына, киһи тахса сылдьыан тулуйумуна, оҕуһун кимиэхэ эрэ өлөртөрө охсон, үрдэ суох баһаарга киллэрэн чалбааттатара буолуо. «Кэскил». Үрдэ үүс бэргэһэ, анна адьыр уу — көстөр дьүһүнэ мааны эрээри, иһэ (быһыыта-майгыта) түктэри куһаҕан, сидьиҥ. ☉ соотв. хорош лицом, да чёрен душой (букв. сверху — рысья шапка, снизу — грязная вода — о людях с обманчивой внешностью). — Киэбир, чолоҥноо, эн да үрдүҥ үүс бэргэһэ, анныҥ адьыр уу ини, — Бүөтүр Уйбаанабыс, хойохтоох санаата хойдон, харыс үрдээбиккэ дылы буолбут. «Кэскил». Үрүт күүстээх — дуоһунаһынан, солотунан туһанан дьоҥҥо бэйэтин санаатын соҥнуу сатыыр киһи. ☉ Используя своё превосходящее должностное положение, навязывающий своё мнение другим. Кини тойон буолан, үрүт күүстээх, ол иһин мин тылым, төһө да кырдьык буоллар, хаалар. Н. Григорьев. Үрүтүн үөһэ (үрүт үрдүгэр) — биири, этиллибити хос-хос (хатылаа, лэбэйдээ). ☉ Надоедливо, многократно (повторять одно и то же)
Бу курдук Ыстапаан Бэдэһиэйэп үрүтүн үөһэ саҥаран көмөлүйэн ыгыллан барда. Бэс Дьарааһын
Никон оччолорго, үгүс киһи мөрөйдөөһүнүгэр баһыттаран, өрүү биири үрүт үрдүгэр кэлиилии кэбэ туран, уус тыллаах Уйбаан тииһигэр үгүстүк кыбыллара. Н. Апросимов
Төрөппүттэр оҕоттон арахсыбакка хас күн аайы биири үрүт үрдүгэр этиэ суохтаахтар. Дьиэ к.