I
туохт.
1. Хаар анныттан булан аһаа, хаары хаһан аһаа (сылгы кыһын сиргэ хаһан аһаан кыстыырын этэллэр). ☉ Находить подножный корм (о лошадях зимой). Сылгы олоон кыстыыр
□ Сылгылара урааннаах уһун кыһыны быһа олоон тахсаллара. «ХС»
Сылгы атаҕынан олоон тото-хана аһыыр. «Кыым»
2. Ирдээ, суоллаа, суолунан ирдээ. ☉ Преследовать, идти по следу. Бэркэ олоотум да булбатым. Быһа олоон ыл
□ Урукку ол-бу кэпсээнин, Уус баҕайытык уларытан, Онон-манан олоон ылан, Онолуйар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэм иннигин көрүнэн, эрдэттэн олоон, суолу солоон сылдьар ордук. Болот Боотур
Сааһыҥ тухары, сиргэ хоно, туналы маҥан тииҥи — Булт кутун көрдөөн олоо, Буолбуккун, о, билэбин. В. Миронов
II
туохт. Ардаары эрдэттэн (хас да хонук инниттэн) тыалыр (Саха сирин киин улуустарыгар соҕуруулуу илинтэн уһуннук тыалырдаҕына, уһун ардах кэлэр). ☉ Навевать ненастную погоду (о ветре; в центральной части Якутии считается, что если юго-восточный ветер дует несколько дней, то он непременно принесет с собой длительные ливневые дожди)
Кэтэспит Бөтүрүөптэрин ардаҕа кэлбэтэ. Хата кураанаҕынан олоото, от-мас сүмэтин супту оҕуста, сир сиигин көтүттэ. Болот Боотур
Олообута уһуна бэрдэ. Бука уһун ардах кэллэ эрэ хайаата. Р. Кулаковскай
Ол өртөн олообут этиҥнээх ардах этэ. Н. Заболоцкай
ср. бур. оло, монг. ол ‘найти, достать’

туохт.
1. Кими, тугу эмэ кытта барсаары талас, хаалыаххын баҕарыма. ☉ Стремиться, пытаться следовать куда-л. за кем-л. близким, не желая отставать от него или расставаться с ним (напр., о ребёнке)
Хобороос-Хабырыыс, сурдьун сайыһан, икки күн устата суорҕанын бүрүнэ сытан ытаабыта. И. Гоголев
Аҕабын кытта бултаһа барсаары сайыһабын да, илдьибэт. Н. Якутскай
Күөрэгэй [кыыс аата] тута өйдөөтө — бу эһэ бултуу барарыгар, сайыспыттарын иһин, оҕолорун баттатан барбыт. Т. Сметанин
2. көсп., поэт. Туох эмэ кэрэтигэр ымсыыр, санааҕын тартар. ☉ Грустить по чему-л. уходящему, исчезающему на глазах (напр., наблюдать за отлётом перелётных птиц)
Ааһар сарыалы сайыһа Мин соҕотох тахсыаҕым, Халлаан араҕас сулуһа Намтыыр суолунан барыаҕым. С. Данилов
«Кынаттаах буолларбыан!» — дии санаан, Кыһыйа-көҕүйэ ымсыыран, Ол үтүө көтөрдөр суолларын Одуулуу, сайыһа хаалаҕын. Күннүк Уурастыырап
Өлүөнэ өрүс көмүс саһарҕа кумаҕын Үрдүнэн оол кыыдамнаһар Үөр хоптолору сайыһаммын Санаам эмиэ айманар. В. Миронов
3. көсп., поэт. Хаалааччы санаатыттан арахсыбат истиҥ иэйии буол. ☉ Навевать грусть на кого-л. при расставании (напр., о родном городе)
Кэннибэр Иркутскай сайыһан Уотунан дьиримнии хаалбыта. Күннүк Уурастыырап
Мүрү быллаарын быыһыгар, Танда үрэҕин талаҕар Хаалбыта ытаан, сайыһан Хаарыаннаах мин оҕо сааһым. Баал Хабырыыс
ср. тюрк. йанаш ‘приставать к кому-л.’