побуд. от санаа = напоминать; умуннахпына санатаар если забуду, напомни.

1) напоминать; киниэхэ ону өйдөтөөр ты ему напомни об этом; 2) объяснять, разъяснять, пояснять; задачаны оҕолорго өйдөт = объяснить детям задачу.

быть немного похожим на что-л., напоминать что-л.; ыт суола сыһыл суолугар омооннообот собачий след вовсе не похож на лисий.

аҕын диэнтэн холб. туһ. Аҕыйах хонук иһигэр оҕолор [Микиитэ уонна Өлөксөй] улаханнык ахтыспыттар эбит. Амма Аччыгыйа
△ Уруккуну-хойуккуну санас. ☉ Вспоминать, напоминать друг другу прошлое, давнее
Былырыын бастаан көрсөллөрүгэр ол былыр көрсө сылдьыбыттарын туһунан ахтыспыттара. Н. Якутскай
Биһиги оччоҕо [кэпсэтэн] хайдах тыаҕа олорбуппутун, төрөөбүт-үөскээбит алааспытын, кыракый, салгын куруутун сайа охсор дьиэбитин ахтыһарбыт. Далан

туохт.
1. Туохха эрэ маарынныыр, тугу эрэ санатар буол. ☉ Быть похожим на что-л., напоминать что-л. Тумаҥҥа туох эрэ улахан омоонноон көстөр.
2. Торумнаа, сабаҕалаа. ☉ Строить догадки, предполагать
Биһиги тугун билиэхпитий? Атыттар, быһыыта, омооннууллар. А. Сыромятникова
3. Кээмэйдээн, сөбүлээн көрөн оҥор. ☉ Делать что-л. не в полную силу, без особого рвения
Обугур уоһун Омоонноон атыталыыр, Умсуордаах кутурҕанын Ууран-тутан, Саҥара олорбут. Д. Говоров

I 1) вспоминать, упоминать; напоминать; былыргыны аҕын = вспоминать старину; иэһин аҕын = напомнить кому-л. об его долге; 2) тосковать, скучать по ком-чём-л.; дойдубун ахтабын я тоскую по своей родине; оҕо ийэтин ахтар ребёнок скучает по матери.
II тужиться во время родов (о животных); ынах ахтан эрэр у коровы начались родовые потуги.
III переставать, прекращаться; бааһын хаана аҕынна кровь у него из раны течь перестала; ср. аһын = II.

туохт. Кимиэхэтуохха эмэ маарыннаа, кими-тугу эмэ санат; санатан ыл. ☉ Походить, быть похожим на кого-л., иметь сходство с кем-л.; напоминать кого-что-л.
Платон ити быһыыта убайа Костя Слепцов быһыытыгар олус майгынныыр. Суорун Омоллоон
Кулуһун Чанчыктара эмиэ күһүҥҥү сарсыардааҥҥы маҥнайгы хаһыҥтан кырыарбыт тэлгэһэни санаталлар, онуоха эбии сирэйэ өтөрдөөҕүтэ ыалдьан турбут киһиэхэ майгынныыр. И. Гоголев
Арай ити «уларыйбатаххын» диэни истэн эмискэ кини [Саша] сирэйигэр урукку Катяҕа майгынныыр туох эрэ күлүм гынан ааспыта. Н. Лугинов. Тэҥн. маарыннаа

1) копать, рыть; котлован хас = рыть котлован; киһи иннигэр иин хаһыма: бэйэҥ түһүөҥ погов. не рой другому яму — сам в неё попадёшь; 2) ковырять; хамсатын хаһар он прочищает свою трубку; күн тура-тура ийэтин хараҕын хаһар үһү загадка каждый день ковыряет в глазу своей матери (күлүүс тыла, күлүүс үүтэ ключ и замочная скважина); 3) копать, выкапывать, добывать (корм из-под снега копытами); манна элбэх таба хаспыт тут много оленей паслось (добывая себе корм из-под снега); 4) перен. долбить (говорить, напоминать одно и то же); кини куруук биири хапан тахсар он всё время долбит одно и то же.

1. санаа I диэнтэн дьаһ. туһ. Умуннахпына, санатаар
   □ Кимиэхэ Киһилии кэмэлдьилэнэн, Кэрэхсэтэ санатан Кистэлэҥмин кэпсиэмий? А. Софронов
   Таһырдьа тыал хаары өрүкүтэр. Бу күн биир ардахтаах күһүҥҥү киэһэни санатта. Н. Лугинов
   Үөрэн мичилийэ сылдьар чахчы кырасыабай сэбэрэлээх Неустроев дьоҥҥо барытыгар үчүгэйдик санатара. П. Филиппов
2. Тугунан эмэ кимиэхэ-туохха эмэ майгыннаа. ☉ Быть похожим на когочто-л., напоминать кого-что-л.
   Сыта да сииктээх кыладыапка сытын санатар. Софр. Данилов
   Кыһыҥҥы киэһэ, уо, кэрэтин, Туус маҥан былаата тэлээрэн, Доҕорум үҥкүүлээн эрэрин Санатта хаары тыал күдээрдэн. П. Тулааһынап

дьүһ. туохт. Көнөтүк буолбакка бүк-тах баран эриллэн үүн, оннук үүммүт көстүүлээх буол. ☉ Расти (виться), быть в завитках, кудрях, кудрявиться (о волосах и зелени)
Кини …… будьуруйбут саһархай баттахтаах саха ийэтиттэн хаана суох, нуучча киһи этэ. Эрилик Эристиин
Киһитэ эмиэ сонун будьуруйбут каракуль саҕатын туруоран баран …… саҥата суох нүксүлдьүйэр. П. Аввакумов
△ Эриллэн үүммүт киһи баттаҕын эбэтэр туох эмэ түүтүн быһыытыгар майгыннаа, оннук көһүн. ☉ Напоминать своим видом пышные кудрявые волосы, кудрявиться (напр., о клубящемся дыме)
Өйүм-санаам барыта буруо курдук өрө будьуруйан тахсатахса икки чабырҕайбын анньыалаан эрэр. П. Ойуунускай
△ Олус көп, хойуу буолан будьуруйан көһүн (хол., түүнү, от-мас сэбирдэҕин, мутукчатын этэргэ). ☉ Иметь очень густой, пышный вид (напр., о шерсти, деревьях)
Балачча будьуруйбут бэс маһынан саба үүммүт очумаас-чочумаас үрдүк хайалар өрүһү икки өттүнэн субуруччу сэлэлээбиттэр. «ХС»