туохт.
1. Хараара киртий; хараар. ☉ Становиться грязным; темнеть, чернеть
Оһох иннигэр, соҕуруокка баҕанатыгар, хаһан эрэ биһиги, үрдүкпүтүн кэмнэнэ-кэмнэнэ, быһаҕынан бэлиэтээбит кэрдиистэрбит хараара балаҕырдаллар да, сүппэккэ туралларыгар хараҕым хатанна. Н. Кондаков
Моонньуттан былаатын сүөрэн баран, ыалдьытын кынчыатаан көрө-көрө, [аҕабыыт] олус өр туран балаҕыран хаалбыт сибэтиэй эдэр күлүктэрэ ыйаммыт муннугар тиийдэ. Н. Островскай (тылб.)
2. көсп. Мөлтөөбүт-ахсаабыт, саппаҕырбыт көрүҥнэн (киһи сирэйин туһунан). ☉ Иметь несвежий, угрюмый, поблекший вид (о лице человека)
Байбал сирэйэ хараҥара балаҕырда. А. Федоров. Ити Ваня уол бүгүн эмиэ амсайан баран сирэйэ-хараҕа балаҕыран турар. Н. Босиков
Анараа уол бүтүннүү хаарга буккуллан, сирэйэ-хараҕа балаҕыран, туран кэлбитэ, Туллан диэки өһүөннээҕинэн сүүһүн аннынан көрбүтэ. И. Федосеев. Тэҥн. балаҕадый
3. көсп. Былытынан бүрүлүн, саппаҕыр, өлбөөдүй (халлаан, күн-дьыл туһунан). ☉ Становиться пасмурным, сумрачным (о небе, погоде)
Кырыарбыт муус түннүгү санатан, чараас былыт бүтэй халлаан сырдаан балаҕырда. Н. Лугинов
Сайын ааһан, быһа лаҕыран, Салгыбакка, адьас, ыыра, Балаҕан ыйа балаҕыран Барылаччы ардыыра. С. Тимофеев
Кэмниэ кэнэҕэс дьэ сырдаан күһүҥҥүтүйбүт халлаан дьоҕус түннүк бүтэй балаҕыран көһүннэ. «ХС»

I
аат. Киһи синньигэс биилинэн таҥас таһынан баанар, тимэхтэнэр тирии, таҥас балаһата, лиэнтэтэ. ☉ Пояс, ремень
Тогойкин наһаа тото-хана аһаабыт киһи курдук туттан, сонун көннөрүннэ, курун оҥоһунна. Амма Аччыгыйа
Кыһыҥҥы суол хатыс куру субуйбуттуу, сыыйыллан, кинини сиэтэн иһэргэ дылы. М. Доҕордуурап
◊ Кур тыла — кур киһи биилигэр сөптөөх буоларыгар анаан кур хайаҕаһыгар киирэн хатыыр чорбоҕор тимир. ☉ Язычок пряжки
Эргэ эра үйэтин саҕана кыһыл көмүстэн кутуллубут кур тылыгар биһиги олоҥхобут сюжетыгар хабааннаах ойуу оҥоһуллубут. Эрчимэн
тюрк. кур.
II
даҕ.
1. Эргэ, ааспыт сыллааҕы. ☉ Прошлогодний, старый, лежалый, несвежий
Айдар, ыскамыайкаҕа сыстыбыт былырыыҥҥы кур сэбирдэҕи, көмнөҕү бэрчээккитинэн сотон, иккиэн сэргэстэһэ олордулар. Н. Лугинов
Хочо арҕаа хордоҕоһугар биэрэстэнэн төгүрүктээх түөрт үүт бүтэйдээх күрүөҕэ кур оттор, хайа курдук, кэккэлээн кубарыйан көстөллөр. М. Доҕордуурап
ср. монг. хур ‘прошлогодний’
III
даҕ. Анаан уотуллубут (сүөһү, оҕус). ☉ Откормленный (напр., бык)
Албын бааһынай биир кур оҕустаах. Суорун Омоллоон
Икки байтаһын ынаҕы, үс кур оҕуһу өлөрөн, ыһыах-уруу тэрийбиттэр. Н. Якутскай
казах., кирг. кур ‘жирный, упитанный, откормленный (о лошади)’
IV
тыаһы үт. т. Туох эмэ кытаанах эттик үлтүрүйэн, бытарыйан тохтуутун тыаһа. ☉ Подражание звуку, возникающему при осыпании, обрушении мелких частиц твердого тела.