I
дьүһ. туохт. Кыра уҥуохтаах, этиргэн уонна ынаҕар буолан көһүн (үксүн кыра оҕону этэргэ). ☉ Быть, казаться небольшого роста, пухлым, с выступающим животиком (обыч но о детях). Оҕо нонойон турар
II
даҕ., кэпс. Өһөс, хадаар. ☉ Грубый, упрямый
Ноной санаа. ПЭК СЯЯ

д ь ү һ. т у о х т. Мырчыһын, мырчыһыннары бар (сирэйгин оннук туттан тугу эмэ сөбүлээбэтэххин биллэр). ☉ Морщиться, сморщиваться (о бы ч но о н е д о в о л ьн ом в ы р а ж е н и и л иц а)
Оҕонньор сирэйэ мырдыстан барда. Амма Аччыгыйа
Ананий кэлэйбиттии сирэйин мырдыһыннары тутунна. М. Д оҕордуурап. Эмискэ кыыһыран сирэйэ мыр дыста түстэ, хараҕын түҥ-таҥ к ө р д ө. А. Чехов (тылб.)

I
тыаһы үт. т. Туох эмэ ыарахан туохха эмэ күүскэ ыпса түһэр тыа һа (ү к с ү г э р х а л ҕа н ы э ти л л э р). ☉ Подражание отрывистому стуку или хлопку, который производит тяжёлый предмет, плотно ложась на опору (напр., о тяжё лой, массивной двери)
Лаврентий төҥкөс гынан ампаар уһугун көтөхпүтэ, …… ампаар «лип» түһэн, ынчыктаан кэбиспитэ. Н. Габышев
◊ Лип хаан — бэрт бигэ-таҕа, халыҥ, ыарахан (үксүгэр халҕаны этиллэр). ☉ Добротный, тяжёлый, массивный (обыч но о двери)
Лип хаан халҕанын тэлэйэ тардан, дьиэҕэ киирдэ. ПЭК ОНЛЯ I
Сэттэ мастаах лип-хаан х а лҕаны Тиэрэ кэбэн кээспит курдук кэтит нанаҕар түөстээх. ТТИГ КХКК
Кутуу тимир кулугулаах Ньирилиир лип хаан аана Тэлэллэ түһэрин кытта, Урааҥхай оҕотун Одьунаас бэрдэ Быһаҕаһыгар диэри Былтас гына түстэ. ЕН Ы. Лип хара — киппэ ыар, суостаах (үксү гэр олоҥхоҕо халҕан туһунан). ☉ Не приступный, грозного вида (обычно в эпосе о двери)
Сэттэ уон сэттэ киһи Сэгэтэн көрбөтөх Лип хара дьиэлэрин аанын Лиһигирэйэн тиийэн Сэбирдэх курдук сэлэйэ баттаата. П. Ойуунускай
Ол улуу уутуттан бухатыыр уһуктан, Уордаахтык тыыллаҥныыр, Лип хара ха лҕа ны ас та лыы р. Эл лэй. Оо, ити таас дыбарыастар Лип хара халҕаннарын Киэҥник тэлэйэ астар, Билэҕиэн, ким тахсарын?.. А. Бэрияк. Тэҥн. лик
II
сыһ., кэпс.
1. Оронтон турар кыаҕа суох (ыалдьа сыт). ☉ Будучи прикованным к постели (о тяжелобольном)
Василий Иванович, ыарыыта бэргээн, кыраадыһа үрдээн, олох лип сытар эбит. Болот Боотур
Саҥата суох тахсан аат эрэ харата сүөдэҥнээн хаһаарыматыгар тиийэн лип сыппыта. Р. Кулаковскай
2. Кытаанахтык, дьиппиниччи. ☉ К р е пко, плотно (напр., закрываться)
Аан лип сабылынна. Н. Габышев
Игнат өйдөн нө. Лип ыараабыт халтаһатын бэрт нэһиилэ атытта, д о ҕ о р о к э л э н о ло р о р ун к ө р д ө. Г. Нынныров. Тэҥн. липпэ II
ср. нан. лип ‘сплошь (закрыть)’