I
аат. эргэр. Ынах сүөһүнү аһатааччы, мэччитээччи, бостуук; хотон үлэһитэ. ☉ Пастух, скотник
Холкуос ынахсыта Маайыс — эдэр, сайдам дьахтар, былаатын оҥосто-оҥосто, мичээрдээбитинэн эмээхсиҥҥэ кэлэр. Амма Аччыгыйа
Быраатым хотоҥҥо тэпсиллэн Ынахсыт буолбута, кырыктаах хотунтан чокуллан, Ыарыыга ыллаарта. А. Абаҕыыныскай
II
аат., миф. Былыргы саха итэҕэлинэн: ынах сүөһүнү төрүттүүр, араҥаччылыыр, арчылыыр айыы. ☉ По представлениям якутов: дух, помогающий плодовитости рогатого скота, дарующий телят
Хайа да сүөһү Ынахсыт Айыыта арчылаатаҕына, үтүө хараҕынан көрдөҕүнэ эрэ этэҥҥэ турар. С. Маисов
Саха абыычайынан ынахсыт дойдута бу дойдутааҕар итии салгыннаах. БСИ ЛНКИСО-1938
Ынахсыт хатын иһит! Ньирэйгин ньиркирэт, торбоскун толорут, тыһаҕаскын чиилит, маннык үрүҥ ибир ыһыаҕынан ыһа тур! ХИА КОВО
◊ Ынахсыты тартар итэҕ. — сүөһү төрүөҕүн элбэтээри иччилэртэн, Иһэгэй Иэйиэхсит хотунтан көрдөһөн ойууну (удаҕаны) кыырдарыы. ☉ Совершаемый в старину белыми шаманами обряд, обращённый к богине Иһэгэй Иэйиэхсит хотун, чтобы она даровала плодовитости рогатому скоту, наделила большим количеством телят
«Урут алҕаан, ынахсыт тартаран ахан биэрэллэрэ, — диэбитэ Ньукулай, — баҕар ол иһин сүөһүлэрин төрүөҕэ тахсара эбитэ буолуо». Далан
Дыгыйаараба Парасковья удаҕан Сабардамҥа ынахсыт тарпытын көрөн-истэн кэлэн баран, Слава ол түүн утуйбакка наар сурунан тахсыбыта. Болот Боотур
Ынахсыт тардар идэ сахаҕа бэрт өртөн ыла буолбут. БСИ ЛНКИСО-1938