аат.
1. Сэриигэ, кыргыһыыга буойун харыстанан, көмүскэнэн кэтэр хахха таҥаһа. ☉ Панцирь, кольчуга
Тимир куйах. Бухатыыр куйаҕа. — Үс хос үрүҥ көмүс куйаҕы Кэтэн кэбистэ. Ньургун Боотур
[Наахаралар сэриигэ] оҥостунуулара диэн: кэмэ суох элбэх оҕу, ох сааны, үҥүүнү, батыйаны, куйаҕы …… тэринэр эбиттэр. Эрилик Эристиин
2. Сэрии сэбин тас бөҕөргөтүү бүрүөтэ (снаряд, буулдьа алдьатарыттан харыстаан). ☉ Панцирь, броня. Тааҥка куйаҕа. — «Тигр» тааҥкалар халыҥ ыстаал куйахтара чочуллан иһэн бүтэриллибэккэ …… хаалларыллыбыттар. Саллааттар с.
1970. 3. көсп. Ким эмэ, туох эмэ көмүскэлэ, дурдата-хаххата. ☉ Защита для кого-чего-л.
Кулут-чаҕар буолумуоҕуҥ Киибэс Гитлергэ, Хомуллубат куйах буолуоҕуҥ Төрөөбүт сиргэ! Эллэй
Миитэ билигин тыылга Кыайыы куйаҕын уһанар. А. Бэрияк
[Михаил:] Эн тапталыҥ миэхэ куйах буоллун. С. Ефремов
◊ Дуулаҕа куйах — буур тайах эбэтэр оҕус арҕаһын тириититтэн хос-хос тигиллэн эбэтэр силимнэнэн оҥоһуллар тирии куйах. ☉ Кожаный панцирь, пришиваемый или приклеиваемый к подкладке одежды из хребтовой части шкуры лося или быка. Байаҕантай Бахсыгыр оҕонньор …… үтүө дуулаҕа (куйах) кэтэр баатырдара өлөннөр, атаҕастанан сүрэ тостон, барар-кэлэр сирэ бүөлэннэ. БСИ ЛНКИСО. Тоҕус хос буур тайах тириитэ, быыһа таастаах, кумахтаах, силимнээх дуулаҕа куйахтар баар буолаллара эбитэ үһү. БСИ ЛНКИСО. Дьапталҕа куйах — нээлби курдук бүлгүннэринэн кэтиллэр үрүт-үрдүгэр хос-хос тигиллэн оҥоһуллубут тирии куйах (киһи моонньун, түөһүн харыстыыр аналлаах). ☉ Пластинчатый доспех из нашитых на ровдужную основу железных пластин
Дьэ кичэйэн көрдөҕүнэ — алта хос дьапталҕа хара куйах, үс хос үрүҥ көмүс куйах хаппахчы айаҕар сытар. Ньургун Боотур
[Батаһынан] …… алта хос дьапталҕа хара куйаҕын, үс хос тимир тиһилик таҥаһын туос курдук тобулу аста. Ньургун Боотур. Куйахтаах массыына — буулдьа, снаряд хоппот тас бөҕөргөтүүлээх сэрии массыыната. ☉ Бронемашина
[Ксенофонтов] аармыйа өрөмүөннүүр базатын комиссарынан сылдьан алдьаммыт куйахтаах массыыналар, тааҥкалар чаастарын биэс тарбаҕын курдук билбитэ. П. Филиппов
Өрүһү туоруур муостанан тааҥкалар, куйахтаах массыыналар туораатылар. «ХС». Күннээх куйах эргэр. — ортотугар күн ойуулаах, төгүрүк тимир куйах (киһи түөһүн көмүскүүр, хаххалыыр аналлаах). ☉ Панцирь в виде металлического круга с изображением солнца, защищающий грудь
Мадьыгы Төрөнтөй уолга күннээх куйаҕы кэтэрдэр. Саха сэһ. I. Муус куйах — туох эмэ (хол., хайа) ууллубат, ирбэт гына мууһунан бүрүллүбүтэ, муус килиэ буолбута. ☉ Плотный толстый ледовый нарост на чем-л.
Сис хайалар аппа дьураалара, өргөс төбөлөрө ирбэт муус куйахтарынан бүрүммүтэ. Амма Аччыгыйа
Сэргэлэр быһаҕастарыттан аллараа өттүлэрэ муус куйах буолтар. Суорун Омоллоон
[Эһэ] тахсан муус куйаҕа күн уотугар килбэлдьийэн көһүннэ. Т. Сметанин. Хары куйаҕа эргэр. — халыҥ тириини икки-үс хос гына сирийэн оҥоһуллубут харыга кэтэр куйах. ☉ Защитный нарукавник, одеваемый на кисть, изготавливаемый из прошитой в несколько слоев кожи
Сорох дьон хары куйахтаах эрэ буолаллара үһү. Саха сэһ. I. Хатырык (таҥалай) куйах эргэр. — лоскуй-лоскуй хаптаҕай тимирдэри сарыы эбэтэр түнэ соҥҥо тигэн оҥоһуллубут куйах. ☉ Кожаная броня с нашитыми железными пластинками
Модьу киһиэхэ хатырык куйах кэтэрдэллэр эбит. Саха сэһ. I
тюрк. куйах