бюджетная заявка

жилищные субсидии / ]

субсидии на оплату коммунальных услуг

1) помощь, содействие || вспомогательный, подсобный; көмө үлэ вспомогательная работа; көмө хаһаайыстыба подсобное хозяйство; суһал көмө мед. скорая помощь; маҥнайгы көмөнү оҥоруу оказание первой помощи; көмөтө көрдөө = просить о помощи; көмүс биир көмөтө суох погов. от него помощи ни на один золотник; 2) пособие, помощь; харчы көмө денежное пособие; ср. көмөлтө .

средства самообложения

муниципальные финансы

состав (сфера) муниципальных финансов

муниципальный бюджетный процесс

вопросы местного значения межпоселенческого характера

финансовая помощь бюджетам поселения

дотации на финансовое выравнивание поселений

1) имеющий основание, устойчивый; таас олохтоох имеющий каменное основание; на... каменном основании; олохтоох иһит устойчивый сосуд; 2) местный; олохтоохтор местные жители; олохтоох органнар местные органы; олохтоох кыыллар звери, постоянно обитающие в данной местности; олохтоох көтөрдөр зимующие птицы; 3) живущий как-л.; байылыат олохтоох он живёт зажиточно # олохтоох тыл обоснованное замечание; үчугэй олохтоох ат лошадь с хорошей, ровной рысью; куһаҕан олохтоох ат лошадь с плохой рысью.

местное (территориальное) сообщество

дотация местным бюджетам

доходы неналоговые местного бюджета

налоговые доходы местного бюджета

субвенции местным бюджетам

администратор поступлений в местный бюджет

местный бюджет

минимальный местный бюджет

функциональная классификация расходов местного бюджета

расходы местного бюджета

ведомственная классификация расходов местного бюджета

экономическая классификация расходов местного бюджета

собственные доходы местных бюджетов

главный распорядитель средств местного бюджета

формы межбюджетных трансфертов из местных бюджетов

исполнение местного бюджета

местная власть

местное сообщество избирателей

местное самоуправление

акты местного самоуправления

правовые основы местного самоуправления

выборное должностное лицо местного самоуправления

член выборного органа местного самоуправления

субъект местного самоуправления

представительный орган местного самоуправления

должностное лицо местного самоуправления

культура местного самоуправления

коллегиальный орган местного самоуправления

принципы местного самоуправления

органы местного самоуправления

позитивная ответственность органов местного самоуправления

негативная ответственность органов местного самоуправления

структура органов местного самоуправления

финансово -экономичес -кие основы местного самоуправления

право на местное самоуправление

субъект права на местное самоуправление

правовой надзор за местным самоуправлением

институциональная гарантия местного самоуправления

конституционные гарантии местного самоуправления

контроль местного самоуправления

местная администрация

формирование структуры местной администрации

единоличный орган местного самоуправления

местный интерес

установление местного налога

местные налоги и сборы

местный референдум

территориальные комиссии местного референдума

комиссии местного референдума

участник местного референдума

гарантии права на участие в местном референдуме

право на участие в местном референдуме

депутат представительного органа местного самоуправления

государственный надзор за органами местного самоуправления

организационные основы местного самоуправления

местные финансы

местная казна

местные сборы

государственные субсидии

средства, деньги, финансы; үп министерствота министерство финансов; тутууга эбии үбү биэрбиттэр на строительство дали дополнительные средства.

бюджет текущих операций

финансовый год

финансовые механизмы

финансовый контроль

бюджет

бюджетное назначение

бюджетные документы

бюджетный доход

бюджетная ссуда

бюджетная система

дотации

бюджет муниципального образования (местный бюджет)

богатство, состояние; имущество; үпкэ-аска ымсыы он жаден до богатства.

богатство, состояние, имущество, достояние; үгүс үпкэ-баайга тиксибит ему досталось большое богатство.

финансово-бюджетный

бёлый-пребелый, белейший; үп-үрүҥ халаат бёлый-пребелый халат.

средства, деньги; богатство, состояние; үп-харчы көрүллүүтэ выделение средств.

аат. Ким, туох эмэ тугу эмэ гынарыгар эбиилик күүс буолан туһалааһын, туһа буолуу. ☉ Содействие, помощь кому-чему-л. в чем-л.
Кэнники улаатан ийэтигэр саах күрдьүһэн көмө буолан испитэ. Эрилик Эристиин
Туораттан көмөтө суох тус бэйэлэрэ эрэ ити мас тоһоҕостор анньыллыбыт ыраас сиргэ хайдах бүтүн хотону тутан таһаарыахтаахтарын салла санаабыттара. Н. Лугинов
Кыра локомобиль холкуос үлэтигэр ханнык да көмөнү оҥорбот, — диэн туран улахан электростанция туһалааҕын туһунан …… киэҥник тохтоото. М. Доҕордуурап
△ Эбии күүс. ☉ Дополнительная помощь, подспорье, подмога
Кини дьаһалыгар этэрээттэн …… аҕыс уонча киһини көмө биэрбиппит. Н. Якутскай
Биһиги Өлөксөөскө Ньукуу уонна Сэмэнчик диэн маннааҕы оскуола төрдүс группатын бүтэрбит уолаттары көмө биэрдибит. А. Бэрияк
◊ Бастакы көмө эмп. — соһуччу ыалдьыбыт, оһолго-дэҥҥэ түбэспит киһиэхэ, сүөһүгэ тутатына суһал эмтиир-харыстыыр дьаһаллары туттуу, ылыы. ☉ Первая помощь
Ууттан быыһаабыт киһибитигэр бастакы көмөнү оҥордубут. — Табаһыттары ыалдьыбыт табаларга бастакы көмөнү оҥорорго үөрэтэбит. «Кыым». Көмө аат тыл үөр. — хайааһын предмет хайа өттүгэр буоларын бэлиэтиир, этиигэ туспа чилиэн буолбат аат тыл. ☉ Служебное имя. Бүгүн көмө аат көмө туохтууртан уратытын үөрэттибит. Көмө аат этиигэ хаста туттуллубутун ааҕыҥ. Көмө туохтуур тыл үөр. — бэйэмньи туспа суолтата суох, сыһыаннаһар тылын грамматическай суолтатын (көрүҥүн, кэмин уо. д. а.) көрдөрөр, этиигэ туспа чилиэн буолбат туохтуур. ☉ Служебный глагол
Саха тылыгар көмө туохтуурдар балачча үөрэтиллэн эрэллэр. — Көмө туохтуур этиигэ туспа чилиэн буолбат буолан, анал ыйытыыламмат. ЧМА СТҮөТ. Көмө тыл тыл үөр. — этиигэ туспа чилиэн буолбат, аҥаардас грамматическай эрэ суолталаах тыл. ☉ Служебное слово
Саха тылыгар көмө тылларга киирэллэр: көмө туохтуурдар, эбиискэлэр, дьөһүөллэр, ситим тыллар. АПС СТЛ
Кэпсиирэ көмө тыла суох аат тылынан эбэтэр ааттар ситимнэринэн бэриллиитигэр туһаан уонна кэпсиирэ икки ардыгар тириэ турар. СТ С. Көмө хаһаайыстыба — ханнык эмэ тэрилтэ, холбоһук этинэн, оҕуруот аһынан уо. д. а. бэйэтин хааччынарыгар эбии гынаары тэрийэр хаһаайыстыбата. ☉ Подсобное хозяйство
«Якутгазпром» производственнай холбоһук кэнники кэмҥэ көмө хаһаайыстыбатын сайыннарыыга биллэр үлэни ыытан эрэр. «Кыым». Суһал (түргэн) көмө массыыната — эмискэ ыалдьыбыт эбэтэр оһолго түбэспит киһиэхэ миэстэтигэр уталытыллыбат көмөнү оҥорор эмчиттэри таһар аналлаах массыына. ☉ Машина скорой медицинской помощи
Түргэн көмө массыыната Түүн үөһэ ааһыыта Ынчыктаабат да буолбут Ыарахан ыарыһаҕы …… Тэрээпийэ диэн балыыһаҕа Тиэйэн аҕалла наһыылкаҕа. М. Тимофеев
Суһал көмө массыыната тоҥон турар. «Кыым»
ср. тюрк. көмэк, көмэг ‘помощь’

1. даҕ.
2. Бигэ, халбаҥнаабат, тулхадыйбат, түөрэккэйэ суох. ☉ Устойчивый, прочный (напр., об основании чего-л.). Таас олохтоох. Үчүгэй олохтоох тыы
3. Ханна эрэ олохсуйан олорор (киһи), ханна эрэ баар, ол сир киэнэ буолар (туох эмэ). ☉ Местный
   Аһыылаах сүөһүбүтүн аһылык гынабыт, Олохтоох сүөһүбүтүн Улуу өрүскэ Ордугунан уостаатыбыт. Саха фольк. [Бадин:] Эн бу дойдуга олохтоох оҕонньор буоллаҕыҥ дии? С. Ефремов
   Олохтоох оскуола уонна нэһилиэк актыыптарын күүстэринэн «Куһаҕан тыын» диэн оонньууну көрдөрбүттэр. А. Бэрияк
4. көсп. Дьоһуннаах, түс-бас. ☉ Основательный, дельный
   Онтон оонньуу, элэк умнуллан, Олохтоох кэпсэтиигэ киирдилэр. С. Данилов
   Саҥарара барыта олохтоох, эҕэлээх тыллаах. А. Фёдоров
   Төрүкү куһаҕан удьуордар, хаамаайы, олохтоох өйө-төйө суох. «ХС»
5. аат суолт.
6. Хайа эмэ сиргэ олорор киһи. ☉ Местный житель
   Хаҥас өттүбэр — суоппарбыт, уҥабар — аргыһым Николай Спиридонович, бу дойду олохтооҕо, оскуола үлэһитэ. Н. Заболоцкай
   [Өлөөнө:] Оттон ол тыа олохтоохторун хайдах сайыннараргын көрүөм ээ. С. Ефремов
   — Манна олохтооххун дуо? — диэн ыйыттым. — Даа, олохтоохпун. Миронов Николай Саввич диэн мончуорбун. М. Доҕордуурап
7. Олоҕун илгэтэ хайдаҕа. ☉ Уровень жизни, степень благополучия
   Өлбөт өрөгөйдөөх Өлбөт-сүппэт төлкөлөөх, Көрдөөх, байылыат олохтоох Көҥүл норуот Биһиги буоллубут курдук! Нор. ырыаһ. [Чокуурап:] Төһө бэрт олохтоох холкуоскутуй? [Солко:] Билиҥҥитэ куһаҕана суох. С. Ефремов

аат. Харчы, харчынан баай. ☉ Средства, деньги, финансы
[Мэхээлэ:] Ол төрөппүт аҕатын үбүн матайдаатаҕын аайы тоҕо хаайыыга уктахтарай, доҕоор?! А. Софронов
[Кулуба:] Бэйэтэ билигин төһө эмэ үппүн сиэн сылдьар. Н. Неустроев
Үрдүк аакка-сурахха, өлгөм үпкэ Үйэм тухары баҕарбаппын. И. Эртюков
◊ Үбү сиэ — судаарыстыба эбэтэр туора киһи харчытын апчарый. ☉ Присваивать государственные или чужие деньги
[Кэлэҕэй Дьаакып:] Боротокуол оҥорторумунаҕын. Ыраас үппүн сиэн бараҥҥын, аны дьыалаҕа түбэһиннэрэриҥ итэҕэс дуо? Н. Неустроев
Миша Аймаан туппутунан охтубут револьверын ылан, …… үп сиир киһи быһыытынан сиэбигэр уктан кэбистэ. Эрилик Эристиин
Апыһыар биир атыыһыкка бирикээсчитинэн үлэлии сылдьан, хаартыга улаханнык сүүйтэрэн, үбү сиэн баран, борохуотунан Булуҥҥа күрээбитэ. Болот Боотур. Үп ампаара эргэр. — дьиэ таһыгар ол-бу малы-салы уурар ампаар. ☉ Хозяйственный амбар на территории усадьбы
Үп ампаарыттан дьиэҕэ дылы тиһэ оҥоһуллубут хараҥа күүлэ иһигэр Өлүөскэ бастаан киирдэ уонна көп түүлээх тириинэн бүрүллүбүт халҕаны таба харбаата. Эрилик Эристиин
Даайыс миискэлээх миини, тэриэлкэлээх эти, таҥаһынан сабан баран, үп ампаарыгар таһаарар. А. Бэрияк. Үп үлэһитэ — үп-харчы эргийэр салаатыгар үлэлиир киһи. ☉ Специалист по ведению финансовых операций, финансист
Үп үлэһиттэрэ бу боппуруоска бэйэлэрин санааларын этэллэрэ эрэйиллэр. ИИК ХХНьКХ
ср. алт., кирг. үп ‘драгоценная (лучшая) часть домашней утвари, одежды; драгоценности’, монг. өв ‘наследство, наследие’

аат. Мал-сал, харчы баай. ☉ Денежное и имущественное богатство
[Баһылай:] Баайым-үбүм, сүүһүм көлөһүнүн тобукпар аҕаан, тобугум көлөһүнүн сүүспэр аҕаан муҥнана-муҥнана муспутум кэннибэр хаалара кэллэ. А. Софронов
Кини санаатыгар бу дьиэуот, бу баай-үп тулаайах хараҕын уутунан, кини итии хаанынан бачча барҕарбыт, халыҥаабыт буолуохтаах. Н. Заболоцкай
«Ити эдэркээн киһиэхэ атах тардыһарыгар ат наада буолаарай, ол ат эн муспут, таптайбыт баайыҥ-үбүҥ буолан хаалаарай?» – диэн кинээс чолбон курдук көрбөхтүү олордо. А. Сыромятникова

бюджет

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, үр-, үч- диэнтэн саҕаланар олохторго сыстар: үп-үрүҥ, үп-үчүгэй. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на үр-, үч-: үп-үрүҥ ‘белый пребелый’, үп-үчүгэй ‘очень хороший’
Күөл үрдүнэн үп-үрүҥ буруо курдук туман көппүтэ. Н. Заболоцкай
Эдэр суруксут үп-үчүгэй таҥастаах Балбаара диэки көрөн кэбиһэ-кэбиһэ: «Бачча дойдуга кэлэ сылдьар дьону аанньа ахтан дьыалаларын көрбөккүт», — диэтэ. Эрилик Эристиин
Бурдук күүдээнэ көтөн сирэйдиин, баттахтыын түөрэ үп-үрүҥ буолан хаалабын. С. Маисов

аат. Ким, туох эмэ бас билэр үбэ, баайа. ☉ Богатство, состояние, имущество, принадлежащее кому-чему-л.
Баайдарга күүстээх түһүүлэр буоллулар. Баайдар үптэрин-астарын кистэнэр аатыгар бардылар. Бэс Дьарааһын
Дьаарыс Баһылай биир аймаҕа өлөн, күрүөтэ суох оту сүөһү көҥүл тэпсэринии, үпкэ-аска тиксибитэ. М. Доҕордуурап
[Чокуурап бэрэссэдээтэлгэ:] Холкуос үбүн-аһын бэйэтин киэнин курдук туттар. С. Ефремов

аат. Ким, туох эмэ бас билиитигэр баар үп-харчы, баай-дуол. ☉ То, что находится в чьей-л. собственности, принадлежит кому-чему-л., имущество
Үрүҥ күнтэн арахсан, Өлөр чааһа кэллэҕинэ, Үбүн-баайын бүтүннүү Үстүүнүгэр аныах буолар. Күннүк Уурастыырап
Баай аймахха кэрэ, сырдык дьулуур, үтүө санаа диэн суоҕун, кинилэр үптэрин-баайдарын хаҥатарга эрэ кыһаналларын кини эрдэ өйдөөбүтэ. Софр. Данилов

аат. Кэтэх бас билиигэ баар үп-ас, мал-сал. ☉ Частное имущество, недвижимое богатство
Үөл-дьүөл үктэллэнэн Үөдэн-таһаан өйдөнөн, Үбүмалы үрэйэн Үтүөбүн үлтүрүппэтим. А. Софронов
Үрүлүйэн туран муспут Үбүм-малым, сүөһүм-аһым, Харалыйан туран булбут Хаарыан баайым ханна барда?! Күннүк Уурастыырап
«Уолуҥ баайдар үптэрин-малларын былдьаанталаан ылан иитиэ-аһатыа», — Сараапап ойоҕо ааны хайа быраҕан тахсар. Н. Якутскай

аат. Баай-дуол харчынан ааҕыллыыта, харчынан баай-дуол. ☉ Денежные средства, финансы
Кэбиһиилээх оту үп-харчы, баай-тот түһэ буоллаҕа диэн үөрбүтэ. Күннүк Уурастыырап
Дьэ, доҕоор, баһыыбата тут. Бу үтүө кэһиигин бэйэҥ үллэрэн кулу эрэ. Хайабытын даҕаны баттаабатаххына, хардатын үбүнэн-харчынан бэлэхтиэм. Суорун Омоллоон
Бииктэр үөрэнэ сырыттаҕына, аҕата үбү-харчыны харыстаабатаҕа. Л. Попов

n. money; үп-ас n. fortune, prosperity