I
аат., истор. Идеология баһылыыр уопсастыбатыгар утарсыылаах дьон бөлөҕө (баайдар, дьадаҥылар). ☉ Класс (социальная группа людей)
Кылаас охсуһуута күн-түүн сытыырхайан иһэр. Болот Боотур
Баһылыыр кылаастары утары, кулуттар уонна көҥүл нэһилиэнньэ дьадаҥы өттө туруммуттара. ПЭ
Баттаммыт кылаас баттааччы кылааһы утары охсуһуута хайаатар да политическай охсуһуу буолар. Ф. Энгельс (тылб.)
II
аат.
1. Оскуолаҕа уруогу ыытар хос. ☉ Комната, помещение для занятий в школе, класс
Оскуола кылааһын иһигэр мунньахтыыр быһыынан бар дьон мунньуһунна. Амма Аччыгыйа
Биир уруокка биһиэхэ кылааспытыгар аатырбыт иниспиэктэр Кузьмин …… киирэн, саҥата суох олорон тахсыбыта. Н. Заболоцкай
Үөрэхпит иккис күнүттэн ыла буукубалар ааттарын үөрэтэн бардыбыт — күн аайы кылааспыт иһэ араас буукубалар ааттарынан оргуйа олорор буолла. А. Бэрияк
2. Оскуолаҕа эбэтэр анал үөрэх кыһатыгар (хол., муусука оскуолатыгар, консерваторияҕа) үөрэнээччилэр бииргэ үөрэнэр, дьарыктанар бөлөхтөрө. ☉ Группа учеников школ или некоторых специальных учебных заведений, изучающая одни и те же предметы в соответствии с годом обучения, класс
Маҥнайгы кылаас үөрэнээччитэ. Кини быйыл муусука оскуолатыгар фортепьяно кылааһын бүтэрдэ.  Кыра кылаастартан оҕолору маҥнай айылҕаны өйдүүргэ, онтон таптыырга …… үөрэтиэххэ. Далан
Биһиги кылаастан Зина миигиннээҕэр ыраах олорор да, тыйаатырга да сылдьар, куруһуокка эмиэ суруйтарбыта. Н. Габышев
△ Оскуола оҕолоро биир үөрэх дьылыгар үөрэнэн бүтэриэхтээх билиилэрин кэриҥэ. ☉ Объем знаний, усваиваемый школьниками за один учебный год
Тугун үчүгэйэй, эксээмэммин ситиһиилээхтик туттаран, онус кылааһы бүтэрэн баран, бу бүгүн кэлэн төрөөбүт сайылыкпар олорорум! Суорун Омоллоон
Мин икки оҕом иккиэн онус кылааһы бүтэрэн баран, холкуоска үлэлииллэр. С. Ефремов
3. Тугу эмэ (хол., харамайдары, үүнээйилэри, чыыһылалары о. д. а.) тустаах бэлиэлэринэн, маарыннаһар өрүттэринэн наардааһыҥҥа биир туспа бөлөх, холбоһук. ☉ В различных классификациях: класс, разряд, подразделение (напр., животного и растительного миров, чисел и т. д.)
Хамсыыр харамайдар кэргэннэрин этэрээттэргэ, оттон этэрээттэри кылаастарга холбооттууллар. Саамай бөдөҥ бөлөх — тиип. Кини хас да кылааһы түмэр. ББЕ З
Бэлиэлэринэн бу үүнээйилэри икки өлүүлээхтэр кылаастарыгар киллэрэллэр. КВА Б
Бонитировка сыала диэн нуоркалары түүтүн хаачыстыбатын сыаналааһын уонна кылаастарынан араартааһын буолар. ПГН НХҮөС
△ Теплоход каюталарын эбэтэр пуойас богуоннарын, айанныырга табыгастааҕынан көрөн, туспа төлөбүрдээх тиибэ. ☉ Тип кают теплохода или купе вагонов поезда, оборудованных с определенной степенью удобств, проезд в которых оплачивается по определенному тарифу, классность
Хамра дьаамыгар баарсаҕа хас да киһи киирдэ. Кинилэр бары төрдүс кылааска билиэттэрдээхтэр. Н. Якутскай
Тимир суолунан үптэрин кэмчилээри үһүс кылааһынан, табах тардыллыбат богуонугар, олорон айаннаабыттара. А. Чехов (тылб.)
△ Ким эмэ үлэтигэр, идэтинэн төһө бэлэмнээҕэ, таһымын туруга. ☉ Степень, уровень профессиональной подготовленности, квалификация
Механизатордарга бэйэлэригэр иҥэриллибит кылаас иһин эбии хамнас төлөнөр. ПНП ТКҮүҮ
Сүөһү үлэһиттэрин кылаастарын үрдэтэр сыалтан хас пиэрмэ аайы зоовет куруһуок үлэлиир. КТЫы
△ Успуорка эрчиллии таһыма. ☉ Уровень спортивной подготовки, классность
Уопут, маастарыстыба уонна тустар кылаас өттүнэн, бэйэтин биир дойдулаахтарыттан биллэрдик чорбойоро. КИС АаДЧ
Ол баартыйа саха дуобатчыт дьахталлара теоретическай билиилэрэ кэҥээбитин, оонньуур кылаастара үрдээбитин туоһулуур. НСС ОоО
Сорох оройуоннар өрөспүүбүлүкэ чемпионатыгар кыттарга былааннанан да көрбөттөр. Ити кинилэр бөҕөстөрүн тустар кылаастара намыһаҕыттан тахсар. «Кыым»
◊ Кылаас(та) оонньоо — көнө сиргэ килиэккэлэри сурааһынныы тардан баран, килиэккэ иһигэр тааһы быраҕан, сурааһыны таарыйбакка эрэ килиэккэттэн килиэккэҕэ ыстаҥалаан оонньоо (үксүгэр аҥаар атаххынан). ☉ Играть в «классики» (детскую игру)
Кыра кыргыттар аҥаар атахтарынан кылыйан, кылаас оонньууллар. Н. Некрасов (тылб.). Кылаас салайааччыта оск. — оскуолаҕа биир кылаас үөрэнээччилэрин үөрэхтэринбилиилэрин, сөпкө иитиллиилэрин иһин эппиэттиир учуутал. ☉ Классный руководитель
Ыалдьыбыт учуутал оннугар кылаас салайааччытынан ананным. Н. Лугинов
Нина кылааһын салайааччытын Анна Михайловнаны ыҥырбыта. Н. Габышев
Кылаас салайааччыта иитии үлэ былаанын төрөппүттэри кытта бииргэ эрдэттэн оҥорор. КВН ҮөКИиО. Кылаас таһынааҕы (таһынан) ааҕыы оск. — уруокка ылбыт билиини дириҥэтэр, уруокка туттан үөрэнэр кинигэттэн ураты кинигэлэри ааҕыы. ☉ Внеклассное чтение
Кылаас таһынан ааҕыыга үлэ сүрүн көрүҥүнэн кылаас таһынан ааҕыы уруоктара буолаллар. ФНИ ТСАаКМ. Кылаас таһынааҕы (таһынан) үлэ оск. — үөрэнээччилэри иитэр, билиилэрин кэҥэтэр туһуттан үөрэх таһынан ыытыллар араас көрүҥнээх үлэ. ☉ Внеклассная работа
Саха тылыгар аналлаах кылаас таһынааҕы үлэлэр оскуолаҕа ыытыллар бары тэрээһиннэри кытта дьүөрэлээн, харсыһыыта суох барар гына былааннаныахтаахтар. ФГГ СТМЛ
Училищеҕа кылаас таһынан үлэ кини кэлбитин кэннэ биллэрдик тупсубута. «ХС»
III
аат., эргэр. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ саха ыала ходуһа сирин төһө түһээни төлүүллэринэн көрөн, бөлөхтөргө арааран туһаныылара (маҥнайгы кылааска киирэр ыаллар балтараа-икки күрүө сири ылаллара, иккис кылаастаахтар биирдии күрүө сирдэнэллэрэ, онтон атыттар үһүс кылааска түбэһэн, күрүө аҥаара ходуһаланаллара). ☉ До революции 1917 г. распределение покосов у якутов осуществлялось в зависимости от суммы уплаченного налога: якуты, состоящие в первом классе, получали наделы по полтора-два остожья сенокосной земли, входящие во второй класс — по одному остожью, все остальные якуты относились к третьему классу и получали наделы по половине остожья
Ити Арамаан оҕонньор бастыҥ кылаас өлбүгэлээх аатыран, бүтүн нэһилиэккэ собус-соҕотоҕун түөрт күрүө сирдээх. Күннүк Уурастыырап
Испирдиэн, олох солбонуппут киһитэ, үөрүүтүн быыһыгар эҥини бары эргитэн саныыр: «Эмиэ кыыс төрөөтө… Уол да буолбат ээ, биир кылаас сирэ эбиллиэх этэ. Соппуруон оҕонньортон биир эмэ сүөһүнү иитэн, ыраахтааҕы суолун бүөлэниэх этибит». Д. Токоосоп
Быыпсай кулуба улуу Хаандыны биир кылаас диэн ааттаан бэйэтэ апчарыйбыта. «ХС»
IV
аат. Түүтэҕинэн кэбиһиллибит бурдук эбэтэр бааһынаҕа обургу чөмөхтөрүнэн сытар соломо. ☉ Скирд хлеба (соломы) в снопах, омёт, стог
Хомуллубут киэҥ бааһына Буспут бурдугун ыытан, Соломотун кылааһынан Саһарчы көрөн сытар. И. Чаҕылҕан
Ити бурдугу үс хонуктааҕыта ийэм Ордьомооскулартан түүтэҕинэн тиэйэн аҕалбыта. Ол ыал кылаастаах бурдуктарын саҥа алдьаппыттар үһү. Р. Кулаковскай
русск. кладь ‘стог, скирд, скирда (хлебная)’